Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 1694/09 oddalił skargę M.N. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 13 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezes Głównego Urzędu Miar (GUM) udzielił skarżącej zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji, napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych, a następnie organ ten decyzją z dnia 24 października 2006 r., działając na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz. U. Nr 180, poz. 1494) i § 3 pkt 1 lit b) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 2006 r. w sprawie opłat za czynności organów administracji miar wykonywane w ramach systemu tachografów cyfrowych (Dz. U. Nr 8, poz.
- 46) – określił skarżącej opłatę w wysokości 12.000,- złotych za wykonane czynności urzędowe.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2009 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Prezesa GUM, zaznaczając, że stanowiąca jej przedmiot opłata powinna być zawarta w ustawie, zgodnie z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że dla ustalenia wysokości stawek danin publicznych przewidziano bezwzględny wymóg ustawowy. Wysokość stawki określono w rozporządzeniu, a nie w ustawie, wobec czego rozporządzenie ustalające stawki jest niezgodne z ww. przepisem Konstytucji RP.
W wyniku rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku, Prezes GUM decyzją z dnia [...] maja 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 24 października 2006 r. W uzasadnieniu podniósł, że określając wysokość opłaty za wydane zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie instalacji, napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych, działał w granicach i na podstawie prawa stosując § 3 pkt 1 lit b) powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 2006 r. wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego określonego w art. 17 ust. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 13 lipca 2009 r.
WSA w W., oddalając skargę M.N. uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Miar, jak również utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] maja 2009 r. nie naruszały prawa.
Sąd I instancji przyznał, że Prezes Głównego Urzędu Miar wydał sporną decyzję z dnia 24 października 2006 r. na podstawie przepisów – § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy, które nie miały należytego umocowania ustawowego i w ten sposób dopuścił się naruszenia prawa. Jednak, jak stwierdził Sąd I instancji, przyjęta w Kpa. konstrukcja nieważności decyzji administracyjnej wiąże się ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, określonymi w art. 156 § 1 pkt 1–7 Kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie instytucją szczególną, podważającą zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a zatem sama istotna przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji, jak i fakt jej zaistnienia musi być oczywisty. Odnosząc powyższe do przesłanki wskazanej w pkt 2 komentowanego artykułu - rażącego naruszenia prawa, WSA podkreślił, że treść spornej decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, na podstawie którego decyzja została wydana.
Sąd I instancji stwierdził, że określając wysokość opłaty za wydane w 2006 r. zezwolenia, Prezes GUM zastosował jednoznaczny w swej treści przepis § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy. Dlatego zdaniem WSA nie można uznać, że Prezes GUM dopuścił się rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Stąd też nie można uznać za wadliwą zaskarżoną decyzję Prezesa GUM i poprzedzającą ją decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 2006 r.
M.N. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 ust. 1 i 2 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 7 Kpa. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji, pomimo że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Kasator w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że skoro Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 października 2004 r. nie mógł być stosowany, gdyż wykraczał poza delegację ustawową, to decyzje ustalające mu wysokość opłaty za czynności były wydane bez podstawy prawnej. Skutkiem natomiast takiego działania powinno być stwierdzenie nieważności decyzji. Kasator powołał się na wyroki WSA w W. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w których Sądy te stwierdzały, że § 9 cyt. rozporządzenia nie powinien być stosowany. Wobec tego w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną nie do obrony jest stanowisko Sądu I instancji o braku kompetencji tegoż Sądu do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na tej podstawie prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu z uwagi na zasadność podniesionego w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 tej ustawy w związku z art. 6 i 7 Kpa.
Przeprowadzona przez sąd administracyjny sądowa kontrola działalności organu administracji publicznej ze skargi na decyzję administracyjną, w razie rozpoznania skargi in merito, może zakończyć się jej uwzględnieniem, jeżeli zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wadę prawną polegającą na istotnym, a więc wpływającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, naruszeniu prawa materialnego lub prawa procesowego, co wymusza wyeliminowanie go z obiegu prawnego. Rodzaje wyroków jakie może wydać sąd w związku ze stwierdzeniem, iż skarga jest uzasadniona, określa art. 145 § 1 pkt 1) – 3) i § 2 p.p.s.a.
Sąd administracyjny może również w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi uznać, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w konsekwencji oddalić skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. W każdym z dwóch możliwych do zastosowania rodzajów orzeczeń, a więc uwzględniającym skargę czy oddalającym ją, sąd bada stan faktyczny jaki został przez organ administracyjny ustalony w danej sprawie oraz stan prawny jaki obowiązywał w dacie rozstrzygania, zestawiając go z zastosowanym w decyzji przepisem i dopiero na tej podstawie przeprowadza ocenę prawidłowości działania organu, dając temu wyraz w sentencji orzeczenia i sporządzonym do niego uzasadnieniu. Oczywiste jest, że merytoryczne rozważania sądu uzasadniające przyjęty wyrok korespondować muszą z opisanym przez sąd stanem faktycznym oraz zastosowanymi przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu przepisami prawa w tym sensie, że to właśnie te elementy determinują kontrolę sądową i ocenione przez sąd składają się na przekonanie, że skarga została rozpatrzona.
Jak wynika z zaskarżonego wyroku i skonfrontowanych z nim akt administracyjnych Sąd I instancji wiernie przedstawił stan faktyczny jaki miał miejsce w kontrolowanej przezeń sprawie, stwierdzając iż decyzja określająca opłatę za czynności urzędowe, której unieważnienia domagała się skarżąca, wydana została przez Prezesa GUM w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz. U. Nr 180, poz. 1494) i przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 2006 r. w sprawie opłat za czynności organów administracji miar wykonywane w ramach systemu tachografów cyfrowych (Dz. U. Nr 8, poz. 46). WSA wskazał również, iż decyzje Prezesa GUM: odmawiająca stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej rozstrzygnięcia i decyzja utrzymująca ją w mocy – zaskarżona do WSA w W. - uzasadniane były przez ten organ prawidłowością rozstrzygnięcia, którego dotyczyły, znajdującego oparcie w powołanych wyżej i zastosowanych przepisach postępowania administracyjnego.
Jednakże Sąd I instancji ostatecznie nie odpowiedział na zasadnicze pytanie skargi, czy decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej opłatę i uznająca iż rozstrzygnięcie to ani nie narusza rażąco prawa, ani nie zostało też wydane bez podstawy prawnej, zgodne jest z obowiązującym prawem w świetle stanu prawnego jaki obowiązywał organ w dacie wydania decyzji o opłacie. Jak wynika z lektury merytorycznej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji ocenił prawidłowość odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej opłatę na podstawie przepisów, które nie miały do tej decyzji zastosowania tj. na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności organów administracji miar i podległe im urzędy (Dz. U. Nr 229, poz. 2309).
Wskazane i rozważane przez WSA przepisy znajdowały zastosowanie w sprawach analogicznych do rozstrzyganej decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, jednak przestały one obowiązywać w dacie wejścia w życie ustawy o systemie tachografów cyfrowych i rozporządzenia Ministra Finansów z 9 stycznia 2006 r. Przepisy tych ostatnich aktów prawnych zastosowane zostały, jak stwierdził przedstawiając stan faktyczny WSA, przez organy administracji w decyzji określającej skarżącej opłatę, której to dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, istotą postępowania nadzorczego było badanie czy decyzja określająca opłatę dotknięta była jedną z wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 Kpa. Prawidłowe teoretyczne wywody WSA odnośnie do charakteru decyzji stwierdzającej nieważność określonego rozstrzygnięcia oraz ogólne rozważania na tle podstawy nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2) Kpa. nie znalazły wszakże odbicia w rozważaniach dotyczących poddanej kontroli tego Sądu sprawy, co dotyczy tak adresata decyzji (Sąd wskazuje w uzasadnieniu na skarżącego, nie zaś na skarżącą jak to jest w przedmiotowej sprawie), jak też nieobowiązującego dla ocenianej pod kątem art. 156 § 1 Kpa. decyzji stanu prawnego.
Podsumowując, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji, nie dostrzegając przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji, której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca i uznając iż decyzja o określeniu opłaty nie naruszała art. 6 Kpa., zatem brak było podstaw do stwierdzenia że Prezes GUM rażąco naruszył prawo, w istocie rzeczy nie przeprowadził kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia i sprawy nie rozpatrzył.
W tym stanie rzeczy za naruszające art. 151 p.p.s.a. należy uznać orzeczenie oddalające skargę na decyzję dotyczącą rozstrzygnięcia, które Sąd oceniał z perspektywy innych, niż obowiązujące przepisów. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji oceni prawidłowość działania organu, uwzględniając stan prawny właściwy dla decyzji, o której stwierdzenie nieważności wniosła skarżąca.
Powyższe legło u podstaw uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).