Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 stycznia 2009 r. "P. T. K.-C." Spółka z o.o. w W. wniosła o wstrzymanie wykonania w całości decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2008 r., znak [...], częściowo uchylającej decyzję Prezesa UKE z dnia [...] grudnia 2007 r., znak [...], nakładającą na Spółkę obowiązki w zakresie zmiany stosowanych wzorców umownych. Pierwsza z wymienionych decyzji była przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., od którego wyroku z 12 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 671/08 Spółka złożyła w dniu 24 listopada 2008 r. skargę kasacyjną.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] stycznia 2008 r. organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił swoją poprzednią decyzję w części nakazującej usunięcie braku, w treści zawieranych (także na odległość) umów o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, postanowień umownych prawem wymaganych, w terminie do 29 lutego 2008 r., w ten sposób, że nakazał wykonanie tych obowiązków do dnia 1 maja 2008 r. Zmiany dotyczyć miały m.in. postępowania reklamacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku Spółka stwierdziła, że wykonanie decyzji wiąże się ze zmianą stosowanych przez nią wzorców umownych, w tym regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych. Zmiana ta wiąże się z kolei z powstaniem po stronie abonentów uprawnienia do wypowiedzenia łączącej ich z operatorem umowy bez odszkodowania (zgodnie z art. 59 ust. 2 in fine ustawy z 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne). Wykonanie decyzji wiąże się zatem z ryzykiem odpływu abonentów do innych, konkurencyjnych operatorów, co doprowadzi do realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Szkoda ta będzie obejmowała zarówno bezpośrednie straty finansowe związane z wypowiadaniem umów bez odszkodowania przez abonentów, którym Spółka przyznała ulgi (upust cenowy na aparat telefoniczny lub zniżki w abonamencie), jak i kwotę, o którą zmniejszą się przychody Spółki w związku z odpływem abonentów.
Odzyskanie utraconych abonentów, w warunkach silnej konkurencji na rynku, jest niezwykle utrudnione, a nawet niemożliwe.
Spółka podniosła również, że Sąd w postanowieniu z 24 kwietnia 2008 r. stwierdził istnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., które – jej zdaniem – nadal zachodzą, co dodatkowo świadczy o zasadności wniosku.
Ponadto Spółka podkreśliła, że art. 59 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne nie jest w pełni zgodny z prawem Unii Europejskiej. Komisja Europejska przedstawiła Polsce, na podstawie art. 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, istotne zastrzeżenia co do zgodności krajowej regulacji ochrony użytkowników końcowych (dział III Pt) z dyrektywą 2002/22/WE. Komisja Europejska uznała bowiem, że krajowe przepisy zapewniają nadmiernie szeroki zakres ochrony w stosunku do przepisów dyrektywy. Nowelizacja tych przepisów została przygotowana w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1448). Projekt nowelizacji ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie przekazany do Sejmu RP, gdzie w dniu 8 stycznia 2009 r. projekt skierowano do pierwszego czytania w Komisji Infrastruktury.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, na które wniesiono skargę, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Należy podkreślić, że ustawa nie precyzuje pozytywnych przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Ocena, czy wskazane przez stronę okoliczności są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a zatem czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, pozostaje w wyłącznej kompetencji sądu (por. postanowienie NSA z 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 198/07, niepubl.). Szkoda natomiast musi być taka, że nie będzie możliwe jej wynagrodzenie przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Z powyższego należy wysnuć, że ocena, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, powinna każdorazowo odnosić się do okoliczności danej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpatrywany wniosek jest uzasadniony.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w postanowieniu z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, którym zostało utrzymane w mocy powoływane we wniosku postanowienie Sądu I instancji o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w nim, że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania decyzji. Skutek ten nie musi jednak posiadać charakteru zdarzenia przyszłego i pewnego, chodzi bowiem o istnienia zagrożenia potencjalnego, którego można się spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu wykonania zaskarżonej decyzji w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym.
Należało zatem również w niniejszej sprawie stwierdzić, że wykonanie obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją wiąże się – z uwagi na regulację art. 59 ustawy z 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) – z potencjalną możliwością wypowiadania umów przez abonentów bez obowiązku zwrotu przyznanych im ulg, co może stworzyć niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty abonentów.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednak argumentacji Spółki odwołującej się do niezgodności art. 59 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, będącego podstawą ewentualnego wypowiedzenia umowy przez abonenta, z prawem Unii Europejskiej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny jest władny do rozpoznania sprawy jedynie w zakresie złożonego wniosku. Do jego kompetencji należy stwierdzenie, czy strona wskutek wykonania zaskarżonego aktu poniesie szkodę, o której była mowa powyżej. Ocena zarzutu niezgodności krajowych regulacji prawnych z prawem unijnym jest natomiast, na obecnym etapie postępowania, przedwczesna.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.