Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 704/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w wysokości 36.000 zł.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek stwierdził, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia wnoszonego środka odwoławczego. Wskazał, że wymierzenie tak wysokiej kary wiązać się będzie ze spowodowaniem znacznej szkody po stronie skarżącego. Uzyskanie środków w wysokości 36.000 zł jest niemożliwe i stanowi zbyt daleko idące i nieznajdujące oparcia w przepisach prawa nadużycie. Skarżący stwierdził, że w przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pozostanie bez jakichkolwiek środków na utrzymanie siebie oraz rodziny.
W konsekwencji nawet prawdopodobny zwrot wymierzonej kary pieniężnej wyrządziłby niepowetowaną szkodę, gdyż przywrócenie funkcjonowania działalności gospodarczej byłoby już niemożliwe. Powołał się ponadto na sytuację związaną z ogólnoświatową epidemią COVID-19, w tym wprowadzone obostrzenia, które uniemożliwiają skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej, przez co jest on pozbawiony jakichkolwiek dochodów, a zapłata kary wymierzonej zaskarżoną decyzją doprowadzi go do utraty płynności finansowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co zasługuje na szczególne podkreślenie w tej sprawie, obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zobligowana uprawdopodobnić, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
W świetle powołanego przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności. Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności.
W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi, tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie, można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 271/09). Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W żaden sposób nie udokumentował bowiem swojej sytuacji finansowej, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy wyegzekwowanie (przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego) należnej z decyzji kwoty doprowadzi do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody albo spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Informacje w tym zakresie nie wynikają również z akt sprawy.
Należy zauważyć, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga bowiem za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego. To, że egzekucja określonej kwoty pieniężnej prowadzi w swych skutkach do uszczuplenia środków majątkowych dłużnika, jest oczywiste, jednak przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącemu szkody, którą można by uznać za znaczną w jego przypadku, niezbędne jest odniesienie należnej z decyzji kwoty 36.000 zł do całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie możliwość takiej analizy nie zachodzi z powodu nieprzedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń obrazujących aktualną kondycję finansową wnioskodawcy.
Nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że skarżący posiada stosowną wiedzę w zakresie konieczności udokumentowania swojej kondycji finansowej, bowiem sądy administracyjne z wydawanych w innych sprawach zainicjowanych jego skargami postanowieniach odmawiając mu udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowodaministracyjnym wyjaśniały, że brak dokumentów, które uprawdopodobniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w istocie uniemożliwia jego rozpoznanie i uwzględnienie.
W ocenie NSA, brak jest również podstaw do przyjęcia, że egzekucja nałożonej na skarżącego kary pieniężnej wywoła trudne do odwrócenia skutki. Bez przedstawienia przez wnioskodawcę stosownych okoliczności w omawianym zakresie, argumenty o konieczności zakończenia prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – również w związku z ogólnoświatową epidemią COVID-19 – muszą być uznane za nieuprawdopodobnione. A jak podkreślono na wstępie, warunkiem koniecznym udzielenia ochrony tymczasowej jest, jak wynika to z treści art. 61 § 3 p.p.s.a., uprawdopodobnienie okoliczności, na które powołuje się wnioskujący o udzielenie ochrony tymczasowej. Skarżący nie przedstawił zaś żadnych danych, co do utraty dochodów w związku z zaistnieniem sytuacji, na którą się powołuje, w tym nie wyjaśnił też, czy w tej kryzysowej sytuacji korzysta z którejkolwiek z form pomocy państwa dla przedsiębiorców.
Bez wpływu na treść tego rozstrzygnięcia pozostaje również wskazywane przez skarżącego prawdopodobieństwo uwzględnienia wniesionego w sprawie środka odwoławczego, bowiem przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym postępowaniu są jedynie okoliczności związane z postępowaniem incydentalnym, jakim jest postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Ponadto, zapłata należności oznaczonej w decyzji jest odwracalna. W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stosownie do treści art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma bowiem charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie, zatem nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienie NSA: z 17 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 381/08; z 8 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 437/14; z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 275/14). Skarżący jest zatem uprawniony do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy i popierając stosownymi dokumentami.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.