Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 405/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę J. J. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 czerwca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 6 listopada 2019 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 złotych.
Na skutek odwołania skarżącego, decyzją z dnia 1 czerwca 2020 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję organu złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy obu instancji zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny, że przewóz drogowy sufitów podwieszanych z P. do W., który wykonywany był przez przedsiębiorstwo, w którym osobą zarządzającą transportem był skarżący, pojazdem czołowym, przekraczającym masę 12 ton, składającym się z ciągnika siodłowego i naczepy, który w dniu [...] sierpnia 2019 r. (sobota) o godz. 12:50 w punkcie poboru opłat T. na autostradzie [...] zatrzymany został do kontroli, nie był przewozem kombinowanym, o którym mowa w art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140; dalej jako: "u.t.d.").
W ocenie Sądu odcinek między punktem załadunku (miejscowość C. w P.) a wyładunku (miejscowość C. w W.) był niemal w całości przebyty transportem drogowym i wynosił około 1 500 km, zaś jedynie niewielki odcinek [...], tj. odcinek ok. 50 km, i to z konieczności, nie został pokonany w ten sposób. Powyższe oznacza, jak podkreślił Sąd, że zdecydowaną większość odległości przebyto transportem drogowym, a nie kolejowym. Co więcej, odcinek drogi z miejsca załadunku do F. [...], gdzie rozpoczęto przejazd kolejowy, zdaniem Sądu, z pewnością nie jest początkowym odcinkiem przewozu, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.t.d., ponieważ odcinek ten wynosi około 1 100 km.
Ustalenie, że przedmiotowy przewóz nie był przewozem kombinowanym, jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, ma znaczenie, ponieważ, choć zgodnie z § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1968; dalej jako: "rozporządzenie w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach") w soboty od godziny 8:00 do godziny 14:00 obowiązywał zakaz ruchu na drogach zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, to w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. p rozporządzenia w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach przewidziane jest wyłączenie tego zakazu dla pojazdów kombinowanych. Jednak mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzenia, że przedmiotowy przewóz nie był przewozem kombinowanym i w związku z wykonywaniem tego przewozu w sobotę o godzinie 12:50, czyli w momencie, kiedy obowiązywał zakaz ruchu dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji oddalił skargę.
II
Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
- 1. prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
- - art. 4 pkt 13 u.t.d., przez błędną wykładnię definicji transportu kombinowanego tj. dodatnie nie wynikającego z treści przepisu warunku długości odcinka transportu kolejowego jako uzasadnienie maksymalnego ograniczenia transportu drogowego;
- 2. przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a, w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z. art. 4 pkt 13 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji za organem, że zaistniały przesłanki do zakończenia postępowania nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 zł.
- - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji za organem, że spełnione zostały przesłanki nałożenia kary pieniężnej na stronę w sytuacji, gdy nie miała ona wpływu na powstanie naruszeń.
Mając na względzie powyższy zarzut, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych.
III
Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego. W takim przypadku w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej należy podkreślić, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.t.d. stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji uznał, iż zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do uznania, że międzynarodowy przewóz rzeczy był wykonywany w dniu, w którym obowiązywał zakaz ruchu po drogach publicznych pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton i brak było przesłanek do przyjęcia, że przewóz objęty kontrolą był przewozem kombinowanym, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.t.d.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania podkreślić należy, że autor skargi kasacyjnej odwołując się do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 13 u.t.d., a także zarzucając naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazuje na naruszenie tych przepisów prawa poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że zaistniały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy strona skarżąca nie miała wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń prawa.
W związku z powyższym podkreślić należy, że uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, wykazać trzeba, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie chodzi tutaj zatem o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o takie naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem pierwszej instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić, na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny.
Z punktu widzenia przedstawionych uwag, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należało, że skarżąca kasacyjnie spółka nie wykazała, aby zarzucane naruszenia przepisów p.p.s.a. i k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy w znaczeniu, w jakim przedstawiono to powyżej. W postawionych zarzutach, a także w ich uzasadnieniu brak jest tego elementu podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów o postępowaniu. Brak więc w złożonym środku zaskarżenia wywodu wskazującego wpływ wskazanego naruszenia przepisów o postępowaniu na wynik sprawy.
W związku z powyższym okoliczności faktyczne stanowiące podstawę faktyczną orzekania w niniejszej sprawie nie zostały skutecznie zakwestionowane, a to oznacza, że poza sporem pozostaje, iż przewóz rzeczy wykonywany był sobotę w dniu [...] sierpnia 2019 roku po autostradzie [...] o godzinie 12:50 i masa całkowita pojazdu poddanego kontroli wynosiła ponad 12 ton. Kontrolowanym pojazdem wykonywany był transport międzynarodowy z P. (C.) do W. (okolice L.) poprzez terytorium F. z wykorzystaniem transportu kolejowego [...].
Z akt sprawy wynika, że kara pieniężna w wysokości 1 000 złotych została nałożona za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (pkt Ip.18 załącznika numer 4 do u.t.d.).
Stosownie do treści § 1 oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach został wprowadzony na terenie całego kraju zakaz ruchu na drogach pojazdów, których masa całkowita przekracza 12 ton między innymi w soboty w godzinach od 8:00 do 14:00. Stosownie do treści § 3 pkt 3 lit. p ograniczenia tego nie stosuje się do pojazdów używanych w transporcie kombinowanym.
W związku z powyższym podkreślić należy, że z obowiązującej na gruncie art. 4 pkt 13 u.t.d. definicji "transportu kombinowanego" wynika, że wykonywany w jego ramach przewóz rzeczy, korzysta z drogi w początkowym lub końcowym odcinku przewozu, a na innym odcinku z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub transportu morskiego. Drogowy przewóz rzeczy wykonywany jest więc, w ramach transportu kombinowanego na początkowym odcinku przewozu lub na końcowym odcinku przewozu. Stanowi on jak wynika z przywołanej definicji, część (element) jednej złożonej operacji przewozowej realizowaną na jej początku albo na jej końcu.
W kontekście przywołanych wyżej okoliczności stanu faktycznego sprawy w zakresie odnoszącym się do definicji pojęć "odcinka przewozu początkowego lub końcowego" odwołać się należy do definicji zawartej w art. 4 pkt 13 lit. b u.t.d., której zakres zastosowania dotyczy tego rodzaju transportu kombinowanego, który realizowany jest przez drogowy przewóz rzeczy oraz transport morski. Zgodnie z tą definicją, odcinek przewozu początkowego lub końcowego oznacza przewóz wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku.
W tym stanie rzeczy trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wykonywany przewóz rzeczy z P. do W. (okolice L.) nie spełniał przesłanek warunkujących uznanie go za transport kombinowany w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.t.d., a tym samym nie było podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki uzasadniające nie nakładanie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (pkt Ip.18 załącznika numer 4 do u.t.d.). Uwzględniając bowiem początkowy odcinek przewozu do portu załadunku jak końcowy odcinek przewozu z portu wyładunku do punktu końcowego (dostawy) na terenie W., w obu przypadkach, przy uwzględnieniu odległości z punktu początkowego w P. do punktu końcowego (dostawy) na terenie W. nie ma podstaw do przyjęcia, iż został spełniony warunek, o którym mowa w art. 4 pkt 13 lit. b u.t.d.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.