Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w G. C., Stany Zjednoczone Ameryki na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, oddalił skargę.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Decyzją Urzędu Patentowego z dnia 6 marca 2009 r. udzielono na rzecz [...] z siedzibą w P. V., Stany Zjednoczone Ameryki, zwaną dalej stroną skarżącą, patent na wynalazek pt. "Sposób otrzymywania kompozycji farmaceutycznych w postaci preparatów zawierających miękkie żele" nr [...].
Pismem z dnia 2 marca 2009 r. został złożony przez Przedsiębiorstwo P. F. H. L. S.A. z siedzibą we W., dalej zwaną uczestnikiem postępowania, sprzeciw wobec powyższej decyzji. Jako podstawę prawną sprzeciwu wskazano art. 24, art. 26, art. 27 oraz art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej p.w.p., podnosząc, że wynalazek, na który udzielono patentu wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a także nie nadaje się do technicznego stosowania z powodu braku należytego ujawnienia i niejednoznacznego określenia zakresu żądanej ochrony.
Organ zawiadomieniem z dnia 15 lipca 2009 r. poinformował pełnomocnika strony skarżącej o złożonym sprzeciwie, przesłał odpis przedmiotowego sprzeciwu i wyznaczył termin dwóch miesięcy od daty doręczenia zawiadomienia na ustosunkowanie się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów.
Uprawniony - [...]. - w piśmie z dnia 17 września 2009 r. nie zgodził się z zarzutami i wniósł o oddalenie sprzeciwu. Podniósł, iż nie zgadza się z zarzutami, że sporny patent został udzielony z naruszeniem art. 24, 26, 27 oraz art. 33 ust. 1 i 3 ustawy p.w.p.
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Sp. [...] unieważnił przedmiotowy patent oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu decyzji, organ stwierdził, że wynalazek, na który udzielono patent nie posiada poziomu wynalazczego.
Organ podkreślił, że problemem technicznym rozwiązywanym przez stronę skarżącą w spornym wynalazku jest wytworzenie takiej kompozycji wypełniającej miękką żelatynową kapsułkę, która zawiera wysokie stężenie substancji aktywnej i dodatkowo nie reaguje z powłoką z miękkiej żelatyny. Korzystnie farmaceutycznie aktywnym składnikiem jest słaby kwas np.: ibuprofen, naproksen i indometacyna, związkiem wodorotlenowym jest wodorotlenek sodu lub wodorotlenek potasu, a glikol polietylenowy ma średnią masę cząsteczkową wynoszącą 400-700.
W ocenie organu zastrzegane rozwiązanie według spornego patentu dotyczące sposobu otrzymywania kompozycji farmaceutycznych (zastrz.
- 1) i miękkiej kapsułki (zastrz.
- 19) są oczywiste dla przeciętnego znawcy w dziedzinie, w związku z czym nie posiadają poziomu wynalazczego. W ocenie organu fachowiec znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego wynalazku, miałby możliwość bez żadnej twórczości wynalazczej, tj. tylko w oparciu o posiadaną wiedzę i za pomocą rutynowego działania, otrzymać rozwiązanie objęte spornym patentem.
Urząd patentowy uznał, iż zastrzegane rozwiązanie nadaje się do przemysłowego stosowania, choć redakcja zastrzeżeń została sformułowana nieprecyzyjnie – niewłaściwie - to jednak nie ma to wpływu na zrozumienie istoty rozwiązania.
Organ podniósł także, że okoliczność, iż na wynalazek według spornego patentu został udzielony patent europejski [...], przy czym opis patentowy spornego wynalazku zawiera te same informacje co [...], nie mogła wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż decyzje wydane przez inne urzędy patentowe z innych krajów nie są wiążące dla Urzędu Patentowego RP, który każdy wynalazek zobligowany jest rozpatrzeć indywidualnie, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...]., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji, po przedstawieniu i omówieniu przepisów procesowych ustawy Prawo własności przemysłowej, wskazał, iż w sprzeciwie jako podstawę unieważnienia spornego znaku wskazano art. art. 24, art. 26, art. 27 oraz art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p., podnosząc, że wynalazek, na który udzielono patentu wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a także nie nadaje się do technicznego stosowania z powodu braku należytego ujawnienia i niejednoznacznego określenia zakresu żądanej ochrony.
WSA w Warszawie zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy uznał, iż rozwiązanie według spornego patentu dotyczące sposobu otrzymywania kompozycji farmaceutycznych i miękkiej kapsułki jest oczywiste dla przeciętnego znawcy w dziedzinie, w związku z czym nie posiada poziomu wynalazczego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Urząd Patentowy słusznie wskazał, że problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek jest wytworzenie takiej kompozycji wypełniającej miękką żelatynową kapsułkę, która zawiera wysokie stężenie substancji aktywnej i dodatkowo nie reaguje z powłoką z miękkiej żelatyny. Korzystnie farmaceutycznie aktywnym składnikiem jest słaby kwas np.: ibuprofen, naproksen i indometacyna, związkiem wodorotlenowym jest wodorotlenek sodu lub wodorotlenek potasu, a glikol polietylenowy ma średnią masę cząsteczkową wynoszącą 400-700. Problem ten rozwiązano poprzez stopniowe dodawanie, w dwóch porcjach, farmaceutycznie aktywny składnik i związek wodorotlenowy do glikolu polietylenowego oraz mieszając po dodaniu każdego składnika w celu rozpuszczenia farmaceutycznie aktywnego składnika.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, iż dokumenty D1, D2, D3, D4 i D5 są najbliższym stanem techniki, z uwagi na to, że rozwiązania ujawnione w tych dokumentach wykazują wiele cech wspólnych ze spornym wynalazkiem.
WSA w Warszawie podkreślił, iż unieważniając patent Urząd Patentowy trafnie uznał, że rozwiązanie dotyczące sposobu otrzymywania kompozycji wypełniającej miękką żelatynową kapsułkę jest oczywiste, ponieważ wyraźnie i logicznie wynika ze stanu techniki, a znawca z dziedziny farmacji chcąc wytworzyć kompozycję wypełniającą miękką żelatynową kapsułkę o wysokim stężeniu substancji aktywnej, wykorzystałby informację ze stanu techniki na temat sposobu otrzymywania kompozycji wypełniającej miękką żelatynową kapsułkę, ujawnionego w dokumencie D3, oraz sposobu zwiększania stężenia substancji w roztworze, ujawnionego w dokumencie D5.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu, iż Urząd Patentowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej stanowiska i materiałów skarżącego, gdyż organ dokonał tylko odmiennej oceny stanowiska, jakie prezentował skarżący w postępowaniu administracyjnym, a rozstrzygnięcie swoje organ należycie uzasadnił.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] z siedzibą w G. C., Stany Zjednoczone Ameryki, zaskarżając wyrok w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- - na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 24 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, zwanej dalej ustawą, (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) i przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 litera a/ i c/ p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż Sąd zaakceptował ustalenia i ocenę tych ustaleń przez Urząd Patentowy, mimo iż Urząd ten nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy;
- - WSA podzielił decyzję Urzędu z dnia 11 maja 2011 r. wydaną z rażącym naruszeniem art. 24 i 26 ustawy oraz podzielił uzasadnienie Urzędu, mimo że narusza ono wymienione przepisy prawa procesowego oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. i art. 233 § 1 k.p.c., gdyż Urząd w swej decyzji pominął materiały dowodowe skarżącego, dotyczące nieoczywistości i poziomu wynalazczego patentu w zrozumieniu art. 24 i 26 ustawy, a w uzasadnieniu uwzględnił tylko materiał dowodowy uczestnika postępowania i nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności dowodom skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- - nieprzeanalizowanie materiałów dowodowych zawartych w skardze do WSA z dnia 23.06.2012 r., w piśmie skarżącego z dnia 24.10.2012 r. i w protokole z rozprawy z dnia 15 listopada 2012 r., które dotyczą przeciwstawionych dowodów D1, D2, D3, D4, D5 i opinii prof. M.
- - nieprzeanalizowanie patentu skarżącego nr 200 398 Przykład 1 (str. 5), który świadczy o nieoczywistości i poziomie wynalazczym.
Naruszenie przepisów postępowania, art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia art. 77 k.p.a. przez Urząd w toku postępowania administracyjnego, polegającego na nieuwzględnieniu materiału dowodowego przedłożonego w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy oraz błędnym i całkowicie dowolnym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego przez skarżącego w sprawie dotyczącej unieważnienia patentu nr PL 200 398 B1 oraz mimo naruszenia art. 80 k.p.a., polegającego na nieprzeanalizowaniu:
- a) opisu patentowego PL 200 398 oraz stanowiska skarżącego do przeciwstawionych materiałów D1, D2, D3, D4 i D5 i opinii prof. M.;
- b) stanowiska skarżącego (uprawnionego z patentu) podanego pismach z dnia 17.09.2009 r., 28.04.2011 r., 28.06.2012 r., 24.10.2012 r. oraz wyjaśnień złożonych na rozprawie w Urzędzie dnia 29 kwietnia 2011 r., dotyczących D1, D2, D3, D4. D5 i opinii Prof. M.;,
- c) naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż Urząd nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarogodności i mocy dowodowej materiałów dowodowych skarżącego dotyczących stanowiska skarżącego do przeciwstawionych przez Uczestnika D1, D2, D3, D4, D5 i opinii prof. M., przedstawionych przez skarżącego (uprawnionego z patentu) w pismach z dnia 17.09.2009 r. i 28.04.2011 r. oraz wyjaśnień złożonych przez skarżącego na rozprawie dnia 29 kwietnia 2011 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez WSA w toku rozprawy, polegające na nieuwzględnieniu materiału dowodowego zgłoszonego przez skarżącego i dotyczącego zawartości alkaliów w przeciwstawionym D3 i Patencie [...], Sposób 1 i 2, które świadczą o nieoczywistości i poziomie wynalazczym patentu w zrozumieniu art. 24 i 26 ustawy;
- - art.145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez błędną ocenę poziomu wynalazczego i nieoczywistości na podstawie art. 24 i art. 26 ustawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator szczegółowo ustosunkował się do postawionych w niej zarzutów.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie jej zarzuty i ich uzasadnienie są usprawiedliwione.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 p.p.s.a.) a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., która w niniejszej sprawie nie występuje.
W pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 77 i 80 k.p.a., które skarżący uzasadnia tym, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował tego przepisu i nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo że organ nie wyjaśnił należycie sprawy i dokonał wadliwej oceny dowodów. To stanowisko skarżącego, jak to wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, sprowadza się do tego, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do okoliczności, które były podnoszone w skardze, a w szczególności do tych okoliczności, które wskazywały, zdaniem skarżącego, na dokonanie wadliwych ustaleń istotnych z uwagi na przepisy prawa materialnego.
Zarzuty skarżącego w tym zakresie są trafne, co uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej.
Po pierwsze, skarżący podnosił, że organ w ogóle nie ustosunkował się do zaruztów, które skarżący przedstawił w stosunku do opinii profesora A. P. M.. Argumentacja skarżącego w tym zakresie stanowiła obszerną polemikę ze stwierdzeniami i wnioskami przedstawionym w tej opinii, dotyczącymi tego, że wynalazek, na który udzielono patent wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki i nie posiada poziomu wynalazczego.
Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było zatem dokonanie oceny, czy pominięcie zarzutów skarżącego w stosunku do tej opinii i zaniechanie ich oceny przez organ rzeczywiście miało miejsce i stanowiło naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 77 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Co do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest jedynie stwierdzenie, że Sąd podziela ocenę organu i "wbrew twierdzeniu skarżącego organ nie przyjął bezkrytycznie opinii prof. M.". Brak jest natomiast jakiejkolwiek wypowiedzi Sądu co do tego, czy zarzuty skarżącego w stosunku do opinii zostały rozważone i ocenione przez organ, pomimo że skarżący w skardze podnosił, że zarzuty te nie zostały ocenione.
Po drugie, skarżący podnosił w skardze, że Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie rozważył stanowiska skarżącego co do poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie. Jakkolwiek skarżący błędnie określa swoje stanowisko formułowane co do poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie jako materiał dowodowy skarżącego, który organ pominął, to jednak w istocie rzeczy chodzi o to, że Urząd Patentowy zdaniem skarżącego nie rozważył i nie ocenił stanowiska skarżącego co do poszczególnych dowodów.
Oznacza to, że rozpoznając skargę sąd powinien ocenić, czy te zarzuty skarżącego są uzasadnione, a w szczególności, czy organ odniósł się do stanowiska skarżącego, czy i w jakim zakresie mogło to mieć znaczenie dla oceny dowodów, dokonanych ustaleń i rozstrzygnięcia w sprawie, a więc czy działanie Urzędu Patentowego było zgodne z przepisami postępowania, a przede wszystkim, czy organ nie naruszył art. 77 i 80 k.p.a.
Co do tej kwestii, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest jakiejkolwiek oceny.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku można sprowadzić do tego, że zostały powtórzone ustalenia i oceny z zaskarżonej decyzji, a całkowicie zostało pominięte to, co stanowi istotę rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, a mianowicie ocena legalności zaskarżonej decyzji także przez pryzmat zarzutów jakie podnosi skarżący w skardze. Oznacza to, że sprawa nie została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji w pełnym zakresie i konieczne jest uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z tego powodu nie jest możliwe odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczących naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego art. 24 i 26 ustawy Prawo własności przemysłowej, ponieważ zarzuty te nie dotyczą ich naruszenia przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, ale sprowadzają się do tego, że nie zostały prawidłowo wyjaśnione i ocenione istotne okoliczności sprawy, od których zależy rozstrzygnięcie sprawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie.
W toku ponownego rozpoznnia sprawy Sąd pierwszej instancji odniesie się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, które zdaniem strony przemawiają za wydaniem decyzji przez Urząd Patentowy z naruszeniem przepisów postępowania.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.