Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1887/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. L. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r., [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z [...] czerwca 2009 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych".
Pismem z 17 lipca 2009 r. (data złożenia w organie), skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, a pismem z [...] września 2009 r., doręczonym w dniu 18 września 2009 r., Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała skarżącego o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Pismem z 19 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J. L. złożył skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2009 r.
Sąd I instancji uznał, że skarżący nieprawidłowo oznaczył akt podlegający zaskarżeniu wskazując, iż przedmiotem zaskarżenia jest odpowiedź organu z [...] września 2009 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia było w rzeczywistości pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2009 r.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 z 2007 r., poz. 427 ze zm.), dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje o tym wnioskodawcę i podaje przyczyny odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.
Sąd uznał, że zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa. Termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania.
Sąd podał, że skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 17 lipca 2009 r., a organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi w dniu [...] września 2009 r. Odpowiedź ta została doręczona skarżącemu w dniu 18 września 2009 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w dniu 19 października 2009 r., czyli po upływie omówionego powyżej terminu, co skutkowało tym, że Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
J. L. zaskarżył powyższe postanowienie skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 53 § 2 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w piśmie ARiMR z dnia [...] września 2009 r. znajdowało się pouczenie, zgodnie z którym pismo to podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego i dodał, że strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia. Skarżący podniósł również, że organ udzielił odpowiedzi w terminie otwartym do wniesienia skargi – [...] września 2009 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zgodzić się trzeba ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, zgodnie z którym w rozpoznawanej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo ARiMR z dnia [...] czerwca 2009 r., będące aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4, a nie pismo ARiMR z dnia [...] września 2009 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Należy zauważyć, że art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego informacji o odmowie przyznania pomocy na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.
Należy zwrócić uwagę, że w art. 53 § 1 p.p.s.a. został określony termin do wniesienia skargi w przypadku zaskarżania aktów (rozstrzygnięć), które są doręczane skarżącemu. Termin ten wynosi trzydzieści dni i został powiązany z dniem doręczenia skarżącemu zaskarżanego aktu. Oznacza to, że termin ten ma zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, gdy przedmiotem zaskarżenia jest jakiekolwiek rozstrzygnięcie (akt) organu administracji publicznej, które podlega doręczeniu skarżącemu, i może być zaskarżane do sądu administracyjnego.
W art. 53 § 2 zostały wprowadzone natomiast terminy do wniesienia skargi na akty (rozstrzygnięcia), które nie są doręczane skarżącemu. Chodzi tu o takie akty, które mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa i w tych przypadkach terminy do wniesienia skargi zostały powiązane z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skoro bowiem zaskarżany do sądu akt nie jest wydany w postępowaniu administracyjnym, które przewiduje środki zaskarżenia, to skarga do sądu administracyjnego może być wniesiona, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa i z tym wezwaniem związane są terminy do wniesienia skargi w tych przypadkach.
Po pierwsze, jest to termin trzydziestu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i biegnie on od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi. Po drugie, jest to termin sześćdziesięciu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i biegnie od dnia wniesienia tego wezwania do organu.
Zasadniczą kwestią jest wyjaśnienie relacji między dwoma terminami, o których mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Z analizy tego przepisu wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07).
W rozpoznawanej sprawie, jak to już wyżej wskazano, J. L. skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 17 lipca 2009 r., a odpowiedź organu została mu doręczona 18 września 2009 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Dlatego też, skarga Jana Lupy, jako wniesiona z uchybieniem terminu, została prawidłowo odrzucona przez Sąd I instancji.
Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie fakt, że na piśmie organu stanowiącym odpowiedź na wezwanie do naruszenia prawa widnieje data [...] września 2009 r., ponieważ termin trzydziestu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na to wezwanie (por. uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07).
W rozpoznawanej sprawie w terminie sześćdziesięciu dni od dnia złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie została skarżącemu doręczona odpowiedź na to wezwanie, zatem nie rozpoczął biegu, przewidziany w art. 53 § 2 p.p.s.a., trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a przewidziany w tym przepisie termin sześćdziesięciodniowy upłynął bezskutecznie w dniu 15 września 2009 r.
W skardze kasacyjnej J. L. wyjaśnił, że kierując się treścią pouczenia, zawartego w odpowiedzi z dnia [...] września 2009 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wniósł na tę odpowiedź skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżący zarzucił jednocześnie, że zastosowanie się do błędnego pouczenia nie może powodować negatywnych konsekwencji prawnych dla strony.
Przy ocenie tego zarzutu należy mieć na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń rodzących skutki prawne. Trzeba zwrócić uwagę, że w dniu złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tj. w dniu 17 lipca 2009 r., rozpoczął bieg sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi na pismo z dnia [...] czerwca 2009 r., a upłynął on w dniu 15 września 2009 r.
W piśmie ARiMR z dnia [...] czerwca 2009 r. zawarte było pouczenie zgodnie z którym "od niniejszego pisma wnioskodawcy przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. [...]. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli odpowiedzi na wezwanie nie udzielono, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa".
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że strona była prawidłowo pouczona o sposobie i terminie zaskarżenia pisma z dnia [...] czerwca 2009 r. Dopiero po upływie sześćdziesięciodniowego terminu, w którym można było skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego, strona otrzymała odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zawierającą błędne pouczenie.
W związku z tym, że błędne pouczenie strony nastąpiło już po terminie, w którym możliwe było wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zarzut skarżącego dotyczący tego, że strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego pouczenia, należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.