Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r.(sygn. akt VIII SA/Wa 336/16) oddalił skargę A.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej też: "strona"," skarżący", "kierowca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego(dalej też: "organ", "organ odwoławczy", "GITD") z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 28 października 2015 r. na drodze [...] w punkcie kontrolnym MOP [...] poddano kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...], należący do A sp. z o.o. Pojazdem kierował A.W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], który w czasie kontroli wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy, przewożąc cement na trasie z M. do R. (dokument WZ nr [...]) i nie okazał kontrolującemu aktualnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego. Do kontroli okazał wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy na nazwisko przedsiębiorcy M.I.
Strona została wezwana pismem z dnia 28 października 2015 r. do przedłożenia wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego lub wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika oraz faktury dotyczącej usługi transportowej z dnia 28 października 2015 r., dotyczącej przewożonego na podstawie ww. dokumentu WZ cementu. W piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. (data wpływu do organu 6 listopada 2015 r.) skarżący złożył wyjaśnienia, z których wynika, że podczas kontroli był w dużym stresie i podpisał protokół z tej czynności bez uwag. Natomiast prawidłową stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym powinno być przedsiębiorstwo [...], którego wypis z licencji kierowca okazał podczas kontroli.
Skarżący wskazał, że w dniu kontroli wykonywał przewóz rzeczy w imieniu ww. przedsiębiorcy. Jednocześnie do pisma dołączył fakturę VAT nr [...] dotyczącą sprzedaży cementu na kwotę 7.518,82 zł, wystawioną przez [...] na rzecz [...], z której wynika, że towar z magazynu odebrał skarżący. W dniu 7 grudnia 2015 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego z wyjaśnieniami, iż nie jest w stanie okazać faktury z dnia kontroli, ponieważ w tym dniu nie wykonywał żadnej usługi transportowej, tylko przewóz drogowy w imieniu firmy [...]. Jednocześnie załączył oświadczenie M.I. potwierdzające powyższe oraz wniósł o ponowne przesłuchanie strony.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej też: "ŚWITD", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. Nr 1414, ze zm., zwanej dalej: u.t.d.), orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 złotych.
Podstawę orzeczenia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdził, że przewóz drogowy cementu z M. do jego odbiorcy w miejscowości R. w dniu kontroli był wykonywany w imieniu skarżącego. Podniósł, ze skarżący przesłuchany podczas kontroli zdecydowanie zeznał, że jest on przewoźnikiem wykonywanego transportu cementu i współpracę z odbiorcą cementu M.I. rozpoczął w październiku 2015 r. Zeznał również, że za wykonaną usługę transportu wystawi zbiorczą fakturę VAT pod koniec października lub na początku listopada 2015 r. Zdaniem organu, skoro skarżący wykonywał transport drogowy rzeczy, to powinien dysponować zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy lub licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.
Natomiast, jak wskazał organ podczas kontroli strona okazała wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, wystawiony dla przedsiębiorcy M.I. Tym samym skarżący, wykonując w dniu kontroli we własnym imieniu transport drogowy rzeczy bez posiadania wymaganych uprawnień, naruszył art. 5 ust. 1 u.t.d.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, GITD podał, że stanowią one polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji. Podczas przeprowadzonej kontroli skarżący, kierujący kontrolowanym pojazdem, nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do protokołu, a takie prawo mu przysługuje i jest to najbardziej właściwy moment do zweryfikowania ewentualnych nieścisłości. Ocenił, że ŚWITD dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy i prawidłowo ocenił wiarygodność dowodów zgromadzonych w sprawie. Ponadto wskazał, że faktura zakupu określonych towarów nie jest wystarczającym dowodem do ustalenia przewoźnika tego towaru.
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w tym przepisie, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d., o czym stanowi przepis art. 92a ust. 6 u.t.d.
Według WSA wykonywany w dniu kontroli przez skarżącego przewóz drogowy nie mógł być uznany za przewóz w imieniu przedsiębiorcy M.I. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 28 października 2015 r. (k. 13 akt administracyjnych) wyraźnie wynika, że skarżący w chwili zatrzymania wykonywał przewóz w imieniu [...] i nie posiadał w pojeździe aktualnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Protokół ten skarżący podpisał bez zastrzeżeń. Także zeznania złożone w dniu kontroli przez skarżącego potwierdzają, że przewozu dokonywał jako podmiot prowadzący działalność w zakresie usług transportowych, bez uzyskania licencji, a rozliczeń z przedsiębiorcą M.I. (nabywcą ładunku) dokona na podstawie faktury VAT, którą wystawi pod koniec miesiąca października lub na początku listopada 2015 r. W opinii Sądu I instancji protokół kontroli jest najważniejszym dowodem dla ustalenia stanu faktycznego.
Na tym etapie postępowania strona ma największą możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia. Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d. WSA zauważył, że protokół kontroli, jest sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego kierowcy, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń, a przepis art. 74 ust. 2 u.t.d. przewiduje możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego, z czego skontrolowany w niniejszej sprawie skarżący nie skorzystał, nie wnosząc jednocześnie żadnych uwag i zastrzeżeń do jego treści.
Ponadto zdaniem WSA treść protokołu koresponduje z zeznaniami strony, złożonymi w dniu kontroli. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że faktura zakupu określonych towarów nie jest wystarczającym dowodem do ustalenia przewoźnika tego towaru, ponieważ nabywca towarów sam może je przewozić lub zlecić ich przewóz przedsiębiorcy zajmującemu się ich przewozem. Z zeznań skarżącego złożonych w dniu kontroli jednoznacznie wynika, iż to on jako przedsiębiorca dokonywał przewozu cementu w ramach zleconych mu usług transportowych, których się podjął w październiku 2015 r. Zeznania te korespondują z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z którego wynika, że skarżący od 2 czerwca 2015 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego towarów.
Zdaniem Sądu I instancji wyjaśnienia i dokumenty złożone przez skarżącego w toku postępowania po dacie kontroli są jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami organu, zmierzającą do uwolnienia się od odpowiedzialności, a więc nie są wiarygodne. W tych okolicznościach nie można postawić organom zarzutu naruszenia przepisów postępowania związanych z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz ze swobodną (nie dowolną i wybiórczą, jak to wskazano w skardze) oceną dowodów. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że zeznania złożone przez skarżącego w dniu kontroli, jako składane "na gorąco", bezpośrednio po zdarzeniu, bez pełnego wyobrażenia o konsekwencjach swojego zachowania, w powiązaniu z wagą protokołu kontroli jako dokumentu urzędowego, są bardziej wiarygodne, aniżeli wyjaśnienia i oświadczenia nadesłane przez stronę w dalszym toku postępowania, mające na celu jedynie uniknięcie odpowiedzialności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.W. zaskarżając ten wyrok w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sądowi I instancji zarzucił:
- 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. art. 64, art. 140aa, art. 140ab ustawy z: dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. dalej: p.r.d.) oraz jej załącznika nr 1, poprzez ich niezastosowanie oraz niewłaściwe określenie wymaganego podczas przedmiotowej kontroli zezwolenia.
- 2. Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 87 ust. 1 pkt 1 p.r.d. w związku z lp. 1.1 załącznika nr 3 do p.r.d. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że powyższe przepisy | mają zastosowanie w niniejszej sprawie a skarżący wypełnił swoim zachowaniem jego dyspozycje w okolicznościach, gdy posiadał wszelkie uprawnienia do prowadzenia pojazdu w dniu zatrzymania.
- 3. Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art.4 pkt. 22, 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 a ust. 92 ust. 1, 2, u.t.d,. 6 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący swoim zachowaniem naruszył obowiązki lub warunki transportu drogowego co uzasadniało zastosowanie wobec niego przewidzianej w ww. przepisach: sankcji w okolicznościach gdy wskazane powyżej przepisy nie miały zatasowania w stosunku do skarżącego.
- 4. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w szczególności poprzez prowadzenie postępowania bez zachowanej należytej staranności wymaganej dla prowadzenia postępowania, zaniechanie przeprowadzenia dowodów na okoliczności podnoszone przez skarżącego w szczególności odnoszące się do tego, że skarżący w ogóle nie powinien stać się stroną toczącego się postępowania, niedążenie przez organ do wyjaśnienia sprawy, naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu w szczególności prawa do składania dowodów i wyjaśnień, zaniechanie przesłuchania w sprawie M.I., zaniechanie oceny dokumentów przedstawionych przez skarżącego w postaci m. in. Faktury VAT, oświadczenia M.I., oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie przeprowadzonego protokołu kontroli którego rzetelność kwestionował skarżący który pozostawał w sprzeczności z przedstawionymi następnie przez skarżącego dokumentami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Krakowie.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obydwu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.: na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem strony - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji przyjmuje się zwykle, że w pierwszej kolejności podlegają ocenie zarzuty naruszenia prawa procesowego, zwłaszcza, gdy zmierzają do zakwestionowania przyjętego stanu faktycznego będącego podstawą zastosowania przepisów materialnoprawnych.
Nie można przyznać racji zarzutom skargi kasacyjnej, że nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skoro oparto się na protokole kontroli sporządzonym przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego kierowcy, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Nie bez znaczenia jest tu możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego w oparciu o przepis art. 74 ust. 2 u.t.d., z czego w niniejszej sprawie skarżący nie skorzystał, nie wnosząc jednocześnie żadnych uwag i zastrzeżeń do treści protokołu kontroli.
Ponadto jak zasadnie wskazał to WSA treść protokołu koresponduje z zeznaniami strony złożonymi w dniu kontroli. Również faktura zakupu określonych towarów nie jest wystarczającym dowodem do ustalenia przewoźnika tego towaru, ponieważ nabywca towarów sam może je przewozić lub zlecić ich przewóz przedsiębiorcy zajmującemu się ich przewozem. Z zeznań skarżącego złożonych w dniu kontroli jednoznacznie wynika, iż to on jako przedsiębiorca dokonywał przewozu cementu w ramach zleconych mu usług transportowych, których się podjął w październiku 2015 r., a zeznania te korespondują z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z którego wynika, że skarżący od 2 czerwca 2015 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego towarów. Organ ocenił złożone przez skarżącego zeznania w całokształcie przeprowadzonych dowodów, co powoduje uznaniem za niezasadne zarzuty uchybienia treści art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art.107 k.p.a. wskazane w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji bezzasadne okazały się również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w tym przepisie, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d., o czym stanowi przepis art. 92a ust. 6 u.t.d. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51, zwanym dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009").
Przez "transport drogowy" należy rozumieć krajowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 pkt 3 u.t.d.). Krajowym transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 1 u.t.d.). Stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego (...) jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto, wykonując transport drogowy, wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Według lp. 1.1 załącznika nr 3 u.t.d., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 28 października 2015 r. wynika, że skarżący w chwili zatrzymania wykonywał przewóz w imieniu [...] i nie posiadał w pojeździe aktualnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej tj. art. 64, art. 87 ust 1, art. 140aa i art. 140ab p.r.d., ponieważ te przepisy nie znalazły zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Uznając, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się skuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).