Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1412/08 odrzucił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji ustalił, że przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 2 lipca 2008 r., w związku z czym termin do wniesienia skargi upłynął dnia 1 sierpnia 2008 r., a skarżący skargę nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 października 2008 r. Zdaniem Sądu przewidziany w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) - dalej zwanej p.p.s.a., 30 - dniowy termin do wniesienia skargi nie został zachowany i dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podlegała ona odrzuceniu.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia skarżący w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 135 p.p.s.a. przez zignorowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 111 § 2 kpa, a przez to błędne ustalenie, iż skarżący przekroczył termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2008 r., które to uchybienie miało bezpośrednio wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i dokonania oceny zgodności z prawem zarówno decyzji SKO w Katowicach z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] jak i decyzji z dnia [...] września 2008 r. nr [...].
Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w obu instancjach, w tym kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że Sąd wydając zaskarżone postanowienie całkowicie pominął fakt, iż skarżący pismem z dnia 15 lipca 2008 r. zgłosił wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia 20 czerwca 2008 r., a odpowiedź na ten wniosek otrzymał decyzją z dnia 16 września 2008 r., doręczoną mu w dniu 22 września 2008 r. Zdaniem kasatora skoro wniosek skarżącego o uzupełnienie decyzji został wniesiony na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. i zgodnie z treścią tego przepisu dotyczył uzupełnienia orzeczonego przez organ administracyjny rozstrzygnięcia, to termin do zaskarżenia do Sądu administracyjnego tej decyzji na podstawie art. 111 § 2 k.p.a. biegnie dopiero od dnia doręczenia stronie odpowiedzi. W tej sytuacji zdaniem kasatora 30 - dniowy termin do wniesienia skargi upływał dnia 22 października 2008 r., gdyż decyzja z dnia 16 września 2008 r. będąca odpowiedzią na wniosek o uzupełnienie decyzji została mu doręczona dopiero w dniu 22 września 2008 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 135 p.p.s.a Sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd nie jest związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona, i nie może wkraczać w inną sprawę niż ta, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji administracyjnych zaskarżonych daną skargą. Zakresem rozpoznania Sądu I instancji objęte są wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte lub wydane, jeżeli dotyczą tylko tej samej sprawy administracyjnej. Skoro Sąd administracyjny ma objąć kontrolą akt wydany w danej sprawie to i wstępna kontrola skargi związana z tym, czy spełnia ona wymogi formalne, np. co do zachowania terminu do jej wniesienia, powinna mieć na uwadze, jaki akt administracyjny w rzeczywistości objęty został daną skargą. Nie bez znaczenia w takiej sytuacji jest treść art. 111 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Natomiast z treści art. 111 § 2 k.p.a. wynika, że w przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. Z regulacji zawartej w art. 111 § 2 k.p.a. wynika, że w związku z wystąpieniem strony o uzupełnienie decyzji ulega zmianie termin, w którym strona może wnieść m.in. skargę do Sądu administracyjnego. Termin ten biegnie nie od dnia doręczenia pierwotnej decyzji, ale od dnia otrzymania decyzji zawierającej stosowne uzupełnienie. Decyzja ta powinna zatem zawierać nowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania od decyzji objętej żądaniem, uwzględniające treść art. 111 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1783/98, opubl. ONSA 2002 r., nr 1, poz. 23).
Należy też zauważyć, że w doktrynie zwrócono uwagę, iż uzupełnienie rozstrzygnięcia ze swej natury nie ma cech samoistnej sprawy, a przeciwko nadawaniu jej takiego charakteru przemawia argument o możliwości nadużycia przepisu do udaremniania wykonania decyzji, który odnieść trzeba nie tylko do terminu żądania uzupełnienia decyzji, lecz również do uruchomienia toku instancji w odniesieniu do samego uzupełnienia rozstrzygnięcia. Strona nie może prawidłowo chronić swoich interesów ani też być lub nie być zadowolona z wydanej decyzji, jeżeli nie zna całego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko jego fragment.
Wobec tego od daty doręczenia decyzji zawierającej uzupełniające rozstrzygnięcie albo odmawiającej uzupełnienia rozstrzygnięcia będzie biegł dla strony termin do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji zawierającej całość załatwienia sprawy, a więc od decyzji uzupełnionej co do rozstrzygnięcia wraz z decyzją uzupełniającą. Przepis art. 111 § 2 k.p.a. odnieść wobec tego należałoby nie tylko do uzupełnienia pouczenia o środkach zaskarżenia, lecz także do uzupełnienia rozstrzygnięcia. W przypadku zaś uchybienia terminowi z art. 111 § 1 k.p.a. i braku wniosku o jego przywrócenie, stronie będzie służyło prawo wystąpienia z podaniem o rozstrzygnięcie żądań wcześniej nie rozpoznanych, będzie to już nowa sprawa (por. w B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 3 wydanie, wyd. C.H. Beck W-wa 2000 r., str. 467).
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga dotycząca decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. została wniesiona z uchybieniem 30 - dniowego terminu.
Sąd zwrócił uwagę, że decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 2 lipca 2008 r., a skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 października 2008 r.
Skarżący zarzucił, że w postępowaniu administracyjnym złożył wniosek w trybie art. 111 § 1 k.p.a. i decyzja rozstrzygająca o tym wniosku została wydana dopiero w dniu 16 września 2008 r., a doręczona mu w dniu 22 września 2008 r. dlatego skargę wniósł dopiero 22 października 2008 r. Zakwestionował też fakt doręczenia mu tej decyzji w dniu 2 lipca 2008 r. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący po otrzymaniu decyzji z dnia 20 czerwca 2008 r. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o uzupełnienie tej decyzji powołując się na art. 111 § 1 k.p.a. W aktach tych znajduje się decyzja organu odwoławczego z dnia 16 września 2008 r. dotycząca rozpatrzenia tegoż wniosku skarżącego. Treść zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 grudnia 2008 r. wskazuje, że rozdzielono z tychże akt skargę łączną w części dotyczącej skargi na decyzję SKO w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...].
Kwestie wynikające z twierdzeń skarżącego zawarte w skardze kasacyjnej co do tego, że organ odwoławczy rozstrzygnął o jego wniosku złożonym w trybie art. 111 § 1 k.p.a., a także wynikające z zarządzenia Z-cy Przewodniczącego III Wydziału WSA w G. nie były przedmiotem ustaleń, rozważań, ani tym bardziej oceny Sądu I instancji w kontekście tego, czy i jaki ewentualnie mogą lub powinny mieć wpływ na ocenę terminowości skargi wniesionej na decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie nie czyniąc w powyższym zakresie żadnych ustaleń ani też nie biorąc pod uwagę wskazanych wyżej rozważań na gruncie uregulowań art. 111 §1 i 2 k.p.a. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny działając jako Sąd II instancji nie może w sposób jednoznaczny zweryfikować stanowiska Sądu I instancji w kontekście okoliczności podnoszonych w skardze kasacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji uwzględniając powyższe wskazania poczyni stosowne ustalenia i rozważy kwestie związane z terminowością złożonej skargi.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do złożonego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że Sąd kasacyjny orzeka o tych kosztach jedynie wówczas gdy, rozpatruje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokami Sądu I instancji oddalającymi lub uwzględniającymi skargę kasacyjną co nie ma miejsca w wypadku rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia oddalającego skargę.
Poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzane na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, opubl. ONSA nr 57 2008/2/23 oraz post. NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 55/9/07, zbiór LEX nr 479004).