Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1206/14, odrzucił skargę K. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. na informację Zarządu Województwa K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że skarżący K. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. jest jednostką budżetową Samorządu Województwa K. działającą z upoważnienia Marszałka Województwa. Powołany został na podstawie uchwały nr [...] Sejmiku Województwa K. z dnia [...] lutego 2001 r., i realizuje zadania w zakresie gospodarko wodnej w rolnictwie oraz ochrony przeciwpowodziowej.
W ocenie Sądu przedmiotem kontrowersji w sprawie jest przede wszystkim odpowiedź na pytanie czy skarżący ma interes prawny by wystąpić ze skargą rozumianą jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga bowiem może dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjno-prawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi.
Sąd pierwszej instancji rozważając dopuszczalność skargi powołał się na uchwałę NSA z dnia 19 maja 2003 r. (OPS 1/03, ONSA 2003 r., Nr 4, poz. 115), w której wskazano, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Najczęściej ustawa wyznacza organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej jako. k.p.a.) Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący niewątpliwie ma interes faktyczny, bowiem na podstawie zaskarżonej decyzji powstał u niego obowiązek zwrotu części dofinansowania, jakie otrzymał na projekt pn. "...".
W tym kontekście Sąd podkreślił dodatkowo, że sam organ, który został powołany do wydania decyzji lub postanowienia w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania, reprezentującą w nim własne interesy i co za tym idzie – nie ma prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczne rozstrzygnięcie podjęte w tym postępowaniu.
Podsumowując Sąd stwierdził, że sądy administracyjne nie rozpatrują skarg organów niższego stopnia reprezentujących jednostki samorządu terytorialnego od decyzji organów wyższego stopnia. Dlatego też skargę K. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. uznał za niedopuszczalną na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako. p.p.s.a.)
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył K. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania - art. 50 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż skarżący nie ma interesu prawnego by wystąpić ze skargą rozumianą jako istnienie związku miedzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością (art. 50 § 1 p.p.s.a.) a w następstwie owej oceny uznaniem skargi za niedopuszczalną i jej odrzuceniem (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.)
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, że Zarząd Województwa w niniejszej sprawie nie wykonuje własnych zadań określonych w ustawie o samorządzie województwa, ale działa jedynie w ramach delegowania zadań instytucji zarządzającej PROW – Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, zgodnie z art. 75 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. innymi słowy Zarząd Województwa nie reprezentuje własnego interesu, ale interes Państwa przypisany Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, którego realizacja jest kontrolowana przez instytucje wspólnotowe, a zatem nie zachodzą tu okoliczności wypełniające przesłanki, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zwrotu części dofinansowania, które Beneficjent – K. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. otrzymał na realizację Projektu w ramach, [...] w zakresie działania 125 "...". Na gruncie prawa krajowego problematyka rozwoju obszarów wiejskich uregulowana jest w ustawie z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm. - dalej jako: u.w.r.o.w.). Ustawa ta, bowiem określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 oraz warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej (art. 1 u.w.r.o.w.).
Zgodnie z art. 4 u.w.r.o.w. minister właściwy do spraw rozwoju wsi pełni funkcję instytucji zarządzającej, o której mowa w art. 74 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005. Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że zadania instytucji zarządzającej w zakresie wdrażania działań objętych programem, w tym przyznawania pomocy, wykonuje jako zadania delegowane zgodnie z art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 samorząd województwa – w przypadku działań o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 oraz 19-23, z zastrzeżeniem pkt 3, przy czym działanie wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 6 dotyczy działania objętego niniejszym sporem.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 u.w.r.o.w. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "...", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 122, poz. 791 ze zm.). Rozporządzenie to określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach ww. działania. Zgodnie z § 2 rozporządzenia pomoc jest przyznawana wojewódzkiemu zarządowi melioracji i urządzeń wodnych, co oznacza że jedynym beneficjentem pomocy w ramach tego działania są wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych, a stosownie do § 8 postępowanie w sprawie przyznania pomocy prowadzi właściwy organ samorządu województwa. Pomoc przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi § 12 rozporządzenia. Rozporządzenie określa również warunki zwrotu pomocy w całości lub części (§ 17 – 17a).
Z przytoczonych uregulowań wynika jednoznacznie, że Zarząd Województwa K. w rozpoznawanej sprawie nie wykonuje własnych zadań określonych w ustawie o samorządzie województwa. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w. Zarząd Województwa wykonuje zadania instytucji zarządzającej, jako zadania delegowane. Zatem Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, iż Zarząd Województwa reprezentuje w niniejszym postępowaniu własne interesy, co czyni niedopuszczalną skargę organu niższego stopnia reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego od decyzji organu wyższego stopnia.
W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 50 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest w pełni uzasadniony, co upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. stosownie do postanowień art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.