Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 października 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., w przedmiocie kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w dniu 11 sierpnia 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę urządzania gier na automatach o niskich wygranych w lokalu "B. R." znajdującym się w Ż., w trakcie której ujawniono trzy włączone do zasilania i gotowe do eksploatacji automaty do gier. W trakcie kontroli przeprowadzono oględziny zewnętrzne automatów oraz eksperyment polegający na odtworzeniu możliwości gry na automacie, który wykazał, że na automatach urządzane były gry w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 471 ze zm., dalej: u.g.h.). Ustalono również, że właścicielem lokalu, w którym ujawniono sporne automaty był skarżący, który zawarł w dniu 25 lipca 2014 r. umowę najmu powierzchni użytkowej ze Spółką z o.o. B. z siedzibą w K., na mocy której wynajął tej spółce 3 m2 powierzchni w celu prowadzenia działalności rozrywkowo-hazardowej.
Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] maja 2016 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Objętą skargą decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektora Izby Celnej w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy stwierdził, że prowadzone w poddanym kontroli lokalu gry były grami losowymi, albowiem zatrzymanie obracania się bębnów następowało samoczynnie i zależało wyłącznie od programu gry zainstalowanego na automacie, co powodowało, że zatrzymanie bębnów w odpowiedniej konfiguracji było wynikiem wyłącznie przypadku - gracz nie ma realnego wpływu na wynik gry. Gry na spornych automatach prowadzone były o wygrane rzeczowe, w rozumieniu art. 2 ust. 4 u.g.h., wobec czego organ stwierdził, że gry na spornych automatach wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h.
Organ wskazał również, że z ujawnionej umowy wynikało, iż skarżący – jako wynajmujący powierzchnię należącego do niego lokalu – był uprawniony do pobierania czynszu najmu w wysokości 615 zł miesięcznie. Miał natomiast obowiązek dostarczania energii elektrycznej, utrzymania porządku (sprzątania) oraz zapewnienia bezpieczeństwa. Przesłuchana w charakterze świadka żona skarżącego zeznała, iż znajdujące się w lokalu automaty włączane były przez nią lub przez skarżącego. W ocenie Dyrektora, przyjęcie przez skarżącego tych obowiązków, które nie wchodziły w zakres typowej umowy dzierżawy, wskazywało na to, że skarżący brał aktywny udział w urządzaniu gier na automatach. Organ stwierdził ponadto, że skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, o którym mowa w ustawie o grach hazardowych, w tym zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję za bezsporne uznał, że skarżący nie legitymował się żadnym z dokumentów legalizujących (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczynił obowiązkowi jego rejestracji stosownie do treści art. 23a u.g.h. Poza sporem było również w ocenie Sądu to, że skontrolowane automaty był automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, na co wskazywały wyniku kontroli – przeprowadzonej w jej trakcie eksperymentu.
Dalej, Sąd I instancji wskazał, że istota sportu sprowadzała się do ustalenia, czy organy prawidłowo uznały skarżącego za "urządzającego" gry hazardowe w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
Wskazując na treść art. 89 ust. 1 pakt 2 u.g.h. i zawartego tam pojęcia "urządzającego gry", Sąd I instancji uznał, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za delikt, jest każdy - osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej - kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. – nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest zaś wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.
Wskazując na zgromadzony materiał dowodowy sprawy, w szczególności na treść umowy najmu powierzchni użytkowej pomiędzy skarżącym, a spółką B. z siedzibą w K., Sąd stwierdził, że skarżący nie tylko udostępnił powierzchnię w swoim lokalu pod automaty do gry, ale również zobowiązał się do zapewnienia ich eksploatacji, skoro zobowiązał się do dostarczenia energii elektrycznej wymaganej do uruchomienia automatów, a następnie umożliwił dostęp do automatów nieograniczonej liczbie graczy oraz zobowiązał się do niezwłocznego powiadamiania dzierżawcy o jakichkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń.
W takim stanie sprawy Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, zgodnie z którym skarżącego należało uznać za "urządzającego gry".
Sąd nie stwierdził także naruszeń przepisów procesowych.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
J. P. skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 kwietnia 2017 r. poprzez jego bezzasadne zastosowanie wobec skarżącego kasacyjnie w okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu tego przepisu;
- 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w wyniku błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności nietrafnego przyjęcia, że dostarczenie energii elektrycznej, zapewnienie nieograniczonego dostępu do lokalu, informowanie najemcy o nieprawidłowościach w działaniu automatu jest urządzaniem gier na automatach.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania w swej istocie sprowadzają się do kwestii oceny prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" i subsumcji do niego ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w dacie przed 1 kwietnia 2017 r. i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że karze podlega urządzający gry na automatach poza kasynem.
Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługiwała się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Przyjąć wobec tego należy, że "urządzającym grę", jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.
Rozumienie omówionego pojęcia zbieżne jest z tym, jakie przyjął Sąd I instancji dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji.
Wobec niewadliwego ustalenia podmiotowego zakresu objętego art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., ocenie poddać należy subsumcję ustalonego i przyjętego przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy w aspekcie zastosowania powołanego przepisu.
Przypomnienia wymaga, że podstawą zaaprobowania przez Sąd I instancji stanowiska organu, co do ustalenia, że skarżący był urządzającym gry w poddanym kontroli lokalu była treść umowy wiążącej skarżącego ze spółką B. w K., w szczególności zapisy zawarte w jej § 2, 4 i 5.
Z zapisów tych wynikało, że przedmiotem najmu była cześć lokalu "B. R." w Ż., zaś wynajmujący poza ściśle określonym zakazem ingerencji w działanie automatu i wynajętej powierzchni zobowiązany był do dostarczenia energii elektrycznej, utrzymania porządku i zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony). Wynajmujący (skarżący) zobowiązany był do powiadomienia najemcy o dostrzeżonych "jakichkolwiek" nieprawidłowościach w działaniu urządzeń.
Mając na uwadze treść przytoczonych zapisów umowy, za trafne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że skarżący nie tylko udostępnił powierzchnię w swoim lokalu, ale również zobowiązał się do zapewnienia eksploatacji umieszczonych w nim automatów do gier przyjmując przy tym odpowiedzialność za utrzymanie tych automatów w stanie aktywności umożliwiającej ich prawidłowe funkcjonowanie.
Prawidłowość tego stanowiska, w szczególności w zakresie utrzymania automatów w stanie aktywności, potwierdzała treść protokołu zeznań świadka – żony skarżącego – G. P., na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną i co wynikało z treści motywów zaskarżonej decyzji. Świadek wskazał bowiem, że to ona lub jej mąż włączali znajdujące się w lokalu automaty zaś w sytuacjach gdy w automacie zabrakło pieniędzy na wygrane lub gdy wygrane były wysokie, skarżący kontaktował się z przedstawicielem firmy i "ktoś przyjeżdżała z wypłatą".
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania strony skarżącej pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., była prawidłowa, gdyż ogół ustaleń dotyczących roli skarżącego w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalał na przyjęcie, że był on urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.