Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 9 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1390/12 oddalił skargę Ł. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B. (dalej także: organ lub wierzyciel) w dniu 6 maja 2011 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 1/2011 na zobowiązanego – Ł. W. (dalej także: skarżący) obejmujący należności z tytułu kosztów utrzymania i nauki na kwotę 50.382,67 zł należności głównej, a następnie przekazał go do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. (dalej także: NUS).
W dniu 7 lipca 2011 r. tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu. Pismem z 14 lipca 2011 r. Ł. W. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na niespełnienie wymogów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.; dalej: u.p.e.a. lub ustawa) oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał pismo Ł. W. wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B. uznał zarzuty za nieuzasadnione. W następstwie powyższego NUS postanowieniem z [...] października 2011 r., nr [...] odmówił uznania zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej także: DIS) po rozpatrzeniu złożonego przez Ł. W. zażalenia, postanowieniem z [...] stycznia 2012 r., nr [...] uchylił postanowienie NUS w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy NUS postanowieniem z [...] lutego 2012 r., nr [...] nie uznał wniesionych przez skarżącego zarzutów. Organ egzekucyjny stwierdził m.in., że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 pkt 1-11 u.p.e.a. i jest wystawiony prawidłowo. Zgodnie bowiem z art. 1a pkt 13 ustawy - wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Stosownie zaś do treści art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest - w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji. Zatem skoro organem orzekającym w I instancji był Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B., to ten organ jest również wierzycielem.
Ł. W. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie. Po rozpatrzeniu zażalenia DIS postanowieniem z [...] kwietnia 2012r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS. DIS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B. jest wierzycielem, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] listopada 2005 r. w sprawie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy nr 1/2011. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750, z późn. zm.), w brzmieniu pierwotnym obowiązującym do 31 grudnia 2007 r., w przypadku gdy żołnierz zawodowy nie uiścił dobrowolnie kosztów ustalonych w decyzji, ich wyegzekwowanie następuje na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wyżej wskazany przepis w tym brzmieniu ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z mocy art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) wynika, iż do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na postanowienie DIS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej także: Sąd I instancji, lub Sąd) uznał, że organy nie naruszyły przepisów prawa i skargę, jako bezzasadną, oddalił.
Sąd I instancji stwierdził, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które w art. 33 stanowią, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Sąd podkreślił, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania, ponadto zgłaszającego obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Do czasu otrzymania tego postanowienia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w art. 34 § 3 u.p.e.a.
Sąd wskazał również, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Nie mogą być tym samym rozpatrywane przez organ odwoławczy w postępowaniu zażaleniowym jakiekolwiek zarzuty, jeżeli zostały zawarte w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji o odmowie uznania zarzutów, a nie w piśmie wszczynającym to postępowanie. Dlatego sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpoznającym skargę na rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Z tego powodu Sąd nie rozpoznał zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie w tytule wykonawczym odsetek w wysokości ustawowej naliczanych od kwoty 50.382,67 zł.
Natomiast podniesiony przez skarżącego zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela Sąd uznał za niezasadny, bowiem tytuł wykonawczy, w oparciu o który toczyło się postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu, został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej z [...] listopada 2005 r., wydanej przez organ do tego uprawniony tj. Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w B. Z akt sprawy, jak podkreślił Sąd, bezspornie wynika, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 129/06 oddalił skargę Ł. W. na tę decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1524/06 oddalił skargę kasacyjną skarżącego.
Nie ulegało wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie organy egzekucyjne prawidłowo oddaliły zarzut skarżącego, albowiem w myśl przepisów u.p.e.a. (art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 1), to Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B. jest wierzycielem, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] listopada 2005 r. w sprawie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy z 6 maja 2011 r., nr 1/2011.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniósł Ł. W. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) w związku z art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 1 w związku z art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskutek niezastosowania wskazanego przepisu P.p.s.a. i oddalenia skargi z powodu błędnego uznania, że oznaczenie w tytule wykonawczym wierzyciela skarżącego jest prawidłowe, pomimo, że został tam wskazany jako wierzyciel Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w B., zamiast Skarbu Państwa - Jednostki Wojskowej Nr [...] w B., przy jednoczesnym odciśnięciu w części D poz. 45 druku tytułu wykonawczego pieczęci - nie Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w B., ale statio fisci Skarbu Państwa w tej sprawie - Jednostki Wojskowej Nr [...] w B.;
- 1.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.; dalej: P.u.s.a.) i z art. 3 § 3 P.p.s.a. oraz w związku art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 6 i 7 k.p.a., a także w związku z art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i z art. 3 § 3 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie wskazanego tu przepisu P.p.s.a. i oddalenie skargi wskutek oceny oraz przez to uznanie, że Sąd nie może się odnieść do zgłoszonego w skardze zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i w związku z art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie w tytule wykonawczym odsetek w wysokości ustawowej naliczanych od kwoty długu 50.382,67 zł, mimo braku w tym względzie podstawy materialnoprawnej do naliczania takich odsetek za zwłokę w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych albo innych ustawach zawierających normy prawne o charakterze publicznoprawnym a zarazem oceny i uznania, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 1.3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. wskutek nie uwzględnienia skargi, choć powody, dla których sąd tak rozstrzygnął nie wynikają ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd za podstawę rozstrzygnięcia, z powodu, nie wskazania w uzasadnieniu wyroku okoliczności branych pod uwagę przy ocenie, że Sąd nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zobowiązanego zgłoszonych dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, chociaż z uzasadnienia wyroku nie wynika jaki stan faktyczny Sąd przyjął za podstawę swoich ocen i rozstrzygnięć w sprawie, choć wiadomo w jakim stanie faktycznym dokonywały ocen prawnych organy, a tym samym ten stan rzeczy jaki w sprawie występuje nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem skarżącego z tego, że ktoś jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku (w niniejszej sprawie chodzi o Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...]) nie wynika, że jest on wierzycielem należności objętej obowiązkiem. Wierzycielem w sprawie dotyczącej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] listopada 2005 r. w przedmiocie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu, na podstawie której mógł być wystawiony tytuł wykonawczy powinien być wyłącznie Skarb Państwa tj. Jednostka Wojskowa Nr [...] w B. (ewentualnie reprezentowana przez Dowódcę Jednostki Wojskowej). Żaden przepis nie uprawnia Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w B., do inicjowania za Skarb Państwa egzekucji administracyjnej. Wystawiając tytuł wykonawczy nr 1/2011 wskazując wyłącznie siebie jako wierzyciela Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w i B. działał nie w imieniu Skarbu Państwa, ale w swoim własnym imieniu - do czego był nieuprawniony.
Błędne oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym i zatwierdzenie tego błędu przez organy pierwszej i drugiej instancji doprowadziło do nieuzasadnionego wszczęcia egzekucji administracyjnej. Skarżący podniósł także, że żaden przepis prawa materialnego nie upoważnił organu do dochodzenia odsetek w przedmiotowej sprawie. Takiego przepisu nie zawiera ani ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zakres oceny sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a która w niniejszej sprawie nie występuje.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 - przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zwalnia skarżącego z powinności uzasadnienia podstaw kasacyjnych (art. 176 P.p.s.a). Brak przytoczenia motywów zarzutu naruszenia przez zaskarżony wyrok określonego przepisu prawa uniemożliwia odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do takiego zarzutu. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego zastępowanie skarżącego w formułowaniu uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Jeżeli zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji narusza w określonym zakresie przepis prawa, to skarżący powinien wskazać w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na czym owo naruszenie polegało.
Konieczne jest więc przedstawienie przez skarżącego wykładni wskazanego przepisu jako wzorca oceny rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji oraz przytoczenie argumentów, które w przekonaniu skarżącego przemawiają za naruszeniem tego wzorca przez sąd pierwszej instancji. W szczególności niewystarczające jest poprzestanie na kwestionowaniu wyroku sądu pierwszej instancji bez podjęcia merytorycznej polemiki z tezami tego sądu.
Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05, także por. J. Drachal, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, Warszawa 2011, s. 600). Podkreślić ponadto należy, że zarzuty skargi kasacyjnej odnosić się powinny do skarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego zgodność z prawem jest przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie zaś do decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności, podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, wydanych przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2455/11).
Przed przystąpieniem do rozważań nad postawionymi w skardze kasacyjnej zarzutami wskazać należy, że zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawę zarzutów stanowią okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 u.p.e.a. Katalog ten obejmuje 10 przypadków i ma charakter zamknięty. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia.
Zarzut jest środkiem względnie suspensywnym, gdyż jego wniesienie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a jedynie organ egzekucyjny z uzasadnionych powodów może wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne - do czasu rozpatrzenia zarzutu (wg stanu prawnego na dzień rozpatrywania zarzutów). Zarzut nie jest środkiem dewolutywnym, bo jest rozpatrywany przez organ egzekucyjny, a nie przez jego organ wyższego stopnia. Ponadto jego rozpatrywanie nie polega na ponownym rozpatrzeniu tej samej sprawy (zaistnienia podstaw do wszczęcia egzekucji), lecz na zbadaniu zasadności zarzutu podjęcia i prowadzenia egzekucji. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., możliwość wniesienia zarzutów jest ograniczona w czasie. Dłużnik może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Termin ten uznać należy za termin zawity. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej. Podkreślić należy, że zobowiązany po upływie 7 dniowego terminu do wnoszenia zarzutów nie może ani uzupełnić już złożonych zarzutów ani wnosić nowych zarzutów powołując się na nowe podstawy.
Ponad wszelką wątpliwość w tej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie organu egzekucyjnego wydane w postępowaniu zażaleniowym w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Sąd kontrolował, czy organ w sposób prawidłowy rozpoznał zarzuty postawione przez skarżącego z zachowaniem ustawowego terminu. Z akt sprawy administracyjnej, i tak przyjął Sąd I instancji, wynika, że skarżący podniósł w terminie dwa zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 6 i 10 ustawy wskazując na niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych skarżący upatrywał w nieprawidłowym oznaczeniu jako wierzyciela - Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w B., zaś niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zdaniem skarżącego wynikała z faktu zawarcia z nim umowy cywilnoprawnej, na mocy której ustalono warunki spłaty zadłużenia.
W związku z istnieniem takiej umowy wierzytelność w mniemaniu skarżącego powinna być egzekwowana w trybie egzekucji cywilnej. Zaznaczyć należy, że tylko w tym obszarze, wyznaczonym przez zarzuty skarżącego, mógł dokonać kontroli zasadności prowadzonej egzekucji organ administracyjny, a w dalszej kolejności sąd administracyjny.
Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zostały w niej postawione wyłącznie zarzuty procesowe. Skarga kasacyjna oparta na powyższej podstawie zostanie uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny, tzn. wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy. Wpływ naruszenia prawa procesowego na wynik sprawy musi być istotny, nie wystarczy zatem wskazanie w skardze kasacyjnej jakiegokolwiek naruszenia przepisów postępowania.
Skarżący musi również wykazać, że skutki wadliwości postępowania wpłynęły na treść zaskarżonego orzeczenia. W przeciwnym razie zarzuty sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. są nieusprawiedliwione i nie mogą zostać uwzględnione, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Nie mniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny zbadał postawione zarzuty.
Zarzut postawiony w pkt 1.1. skargi kasacyjnej nie jest zasadny. W myśl art. 1a pkt 13 ustawy wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego jest właściwy do orzekania organ I instancji. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy stwierdzić należy, że tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie stanowi decyzja z [...] listopada 2005 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez dowódcę jednostki wojskowej, w której skarżący, jako żołnierz zawodowy, pełnił zawodową służbę wojskową przed swoim zwolnieniem ze służby.
W tej sytuacji nie podlega dyskusji, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w B., jako organ I Instancji, który wydał niniejszą decyzję, w świetle przytoczonych unormowań prawnych u.p.e.a., jak najbardziej, posiada status wierzyciela w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wbrew temu co sądzi skarżący jest on w pełni uprawniony do zainicjowania i prowadzenia takiego postępowania. Tym samym nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto egzekucję, jest wadliwy i nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 ustawy.
Natomiast rozważania autora skargi kasacyjnej w tym zakresie, zdecydowanie ignorują wskazane wyżej regulacje prawa. Z całą stanowczością stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił w tym zakresie ustalenia dokonane i przyjęte przez organy, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przez organ, który w tej sprawie jest wierzycielem. Odnośnie zaś kwestii związanej z odciśnięciem na tytule wykonawczym pod poz. 45 pieczęci Jednostki Wojskowej nr [...] w B. wskazać należy, iż Sąd w tym przedmiocie nie wypowiadał się, gdyż zarzut ten nie został zgłoszony w odpowiednim terminie. Podkreślić również należy, że zarzut ten sformułowany został przez skarżącego po raz pierwszy dopiero w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 9 maja 2012 r. (patrz pkt 4 skargi), dlatego Sąd I instancji nie był uprawniony do jego rozpoznania.
Nieuprawniony jest także zarzut z pkt 1.2. skargi kasacyjnej dotyczący ustalenia przez organ w tytule wykonawczym obowiązku naliczenia odsetek ustawowych od kwoty głównej zadłużenia. Z uwagi na to, że zarzut ten również został podniesiony przez skarżącego po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy, tzn. dopiero w skardze do Sądu I instancji (patrz pkt 5 skargi), brak było podstaw do jego rozpoznania.
Nieuzasadniony okazał się także zarzut z pkt 1.3. skargi kasacyjnej. Ponad wszelką wątpliwość wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy, będący podstawą do skontrolowania organów, jak najbardziej został przedstawiony przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w jego części historycznej (patrz str. 1 - 8 uzasadnienia). Sąd I instancji w sposób wręcz drobiazgowy przedstawił najpierw stan faktyczny sprawy, a następnie w części merytorycznej uzasadnienia, odniósł się do postawionych w skardze zarzutów, dokonując oceny merytorycznej faktów. Co zaś jest w sprawie najistotniejsze, Sąd dokładnie zaprezentował zarzuty postawione przez skarżącego. Podkreślić należy, że powołany w podstawie skargi kasacyjnej przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy składowe uzasadnienia wyroku wskazując, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Treść tego przepisu uprawnia do tezy, że sądowi administracyjnemu I instancji można skutecznie zarzucać naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. tylko wówczas, gdy to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W wyroku z 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 332/05 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja taka nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia więc wszystkie wymagania przewidziane w przytoczonym przepisie. Jest ono jasne, czytelne i poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, a ustalenia faktyczne oraz prawne w nim zawarte są prawidłowe.
Z wyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.