Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3495/14 po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.D. (dalej: strona, skarżący) na decyzję nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2013 r. Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor ŚOW NFZ) w przedmiocie stwierdzenia, że strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia [...] stycznia 2003 r. "do nadal", oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], Inspektorat w [...] (dalej: ZUS) wystąpił do ŚOW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia przez ww. działalności pozarolniczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o., w okresie od [...] stycznia 2003 r.
Dyrektor ŚOW NFZ, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wskazał w decyzji, że według "Aktu Notarialnego", Repertorium "A" nr [...] z dniem [...] maja 1989 r. została zawiązana jednoosobowa spółka z o.o. – A. sp. z o.o., z siedzibą w T., która w dniu [...] czerwca 1989 r. została wpisana do Rejestru Handlowego RHB pod nr [...]. Jak wynikało z "Odpisu Pełnego z Rejestru Przedsiębiorców" A. sp. z o.o. z dniem [...] lutego 2007 r. dokonała wpisu do rejestru przedsiębiorców zarejestrowanego pod nr KRS [...]. Jedynym wspólnikiem ww. spółki pozostawał skarżący, posiadając jednocześnie całość udziałów ww. spółki.
Z danych na stronie internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości wg stanu na dzień [...] listopada 2013 r., wynikało, że strona nadal pozostaje jedynym wspólnikiem A. sp. z o.o. Ponadto ZUS przekazał do Śląskiego OW NFZ, że strona z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o., dokonał zgłoszenia w okresie: [...] stycznia 2003 r. – [...] września 2004 r. - do ubezpieczeń społecznych i do ubezpieczenia zdrowotnego; [...] października 2004 r. – [...] stycznia 2008 r. do ubezpieczenia zdrowotnego (data wyrejestrowania: na druku ZUS ZWUA i ZUS ZWPA: [...].01.2008 r.).
Z informacji ZUS, strona jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą złożyła dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia 2003 r. do stycznia 2008 r., natomiast nie opłaciła składek na ubezpieczenie zdrowotne za powyższy okres.
Skarżący z dniem [...] stycznia 1999 r. zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako pracownik w spółce A. sp. z o.o.
ZUS prawomocną decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2003 r. ustalił, że strona w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik w ww. spółce. Skarżący był bowiem jedynym wspólnikiem spółki oraz prezesem jej jednoosobowego zarządu, a umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z jej jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu jest nieważna. Ponadto ZUS wskazał, że w ww. okresie skarżący nie podlegał także obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej sp. z o.o., gdyż do 31 grudnia 2002 r. przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) nie uwzględniały wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w katalogu osób prowadzących działalność pozarolniczą (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.).
Dyrektor ŚOW NFZ, na podstawie danych ZUS ustalił, że strona jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie: od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r. (okres od [...] stycznia 2004 r. do [...] września 2004 r. orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2012 r.), a od [...] października 2004 r. pozostaje osobą uprawnioną do świadczeń rentowych. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 4c u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury, za wyjątkiem osób prowadzących pozarolniczą działalność jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których ten przepis nie dotyczy.
Osoby te podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności dobrowolnie, na swój wniosek zgodnie z art. 9 ust. 5 u.s.u.s. Dlatego strona jako osoba uprawniona od [...] października 2004 r. do świadczeń rentowych, od [...] stycznia 2008 r. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Na podstawie danych z Urzędu Skarbowego w [...] organ I instancji ustalił, że A. sp. z o.o. zgłosiło przerwę w prowadzeniu działalności pozarolniczej na okres od [...] września 2008 r. do [...] stycznia 2010 r.
Jednakże skarżący jako płatnik: złożył ostatnie zeznanie CIT-8 za rok 2010, gdzie wykazał tylko koszty uzyskania przychodów, nie złożył zeznania CIT-8 za rok 2009, w zeznaniu CIT-8 za 2008 r. wykazał tylko koszty uzyskania przychodów, składa deklaracje w zakresie podatku VAT, gdzie wykazuje kwoty do przeniesienia na następny okres, ostatnia deklaracja VAT-7K została złożona za czwarty kwartał 2012 r., za płatnika "A." sp. z o.o. nie odnotowano zaległości i nadpłat.
Strona wyjaśniała, że jej zdaniem zawieszenie działalności gospodarczej przez firmę A. Sp. z o.o. nastąpiło poprzez złożenie odpowiednich pism do:
A/ Sądu Rejonowego – [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w [...] (...), przez pismo z dnia [...].08.2008 r. - zdano (...) [...].09.2008 r. - nie otrzymałem decyzji z KRS (...),
B/ Z.U.S. – [...] - Insp. [...] - złożono wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej (...) zdany osobiście w dniu [...].08.2008 r. - do dziś brak odpowiedzi w tej sprawie (...),
C/ Urzędu Skarbowego [...] - złożono wniosek o zawieszenie działalności firmy A. Sp. z o.o. — (...) zdano: [...].08.2008 r. (...).
Strona też twierdziła, że od [...] sierpnia 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej Firmy "A." Sp. z o.o., gdyż jest na rencie z całkowitej niezdolności do pracy zawodowej. By w kolejnym piśmie przekazać, że działalność gospodarczą - pozarolniczą w postaci firmy "A." Sp. z o.o. prowadził od [...] kwietnia 1992 r. do dnia [...] czerwca 2008 r., choć powinna być data – [...]lipca 2008 r. Z kolei w innym piśmie skarżący dodatkowo twierdził, że dokumentacja rozliczeniowa z ramienia Firmy "A." sp. z o.o. była składana od [...]kwietnia 1992 r. do [...]lipca 2008 r. do ZUS-O/[...] i Inspektorat [...] i kopie znajdują się w aktach.
Dyrektor ŚOW NFZ odnosząc się do wyjaśnień strony, że A. sp. z o.o. złożyła w Sądzie Rejonowym w [...], Wydział [...] Gospodarczy KRS wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej pozarolniczej na okres od [...] czerwca 2008 r. do [...] stycznia 2010 r. zauważył, że postanowieniem z [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...] Sąd ten oddalił wniosek spółki o zawieszenie działalności. Skarżący bowiem został wykreślony z rejestru jako członek zarządu tej spółki na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. [...]. Zatem zgłoszone przez stronę zawieszenie w KRS nie było skuteczne.
Natomiast według danych z Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości, zdaniem Dyrektora ŚOW NFZ wynikało, że strona nieprzerwanie od [...] lutego 2007 r., tj. od dnia wpisu do KRS pozostaje jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Organ zauważył, że jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o. w okresie od [...] września 2008 r. do [...] marca 2010 r., zgłosiła przerwę w prowadzeniu działalności pozarolniczej w Urzędzie Skarbowym w [...]. Jednakże w okresie zgłoszonej przerwy w zeznaniach podatkowych CIT-8 za rok 2008 i 2010 spółka wykazywała koszty uzyskania przychodów.
Organ zgodził się, że jeżeli osoba nie prowadzi działalności pozarolniczej, ma możliwość dokonywania wpisów do dokumentacji księgowej, które dokumentują czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, przyjmowania należności. Ponadto na przedsiębiorcy ciąży obowiązek regulowania zobowiązań powstałych przed datą zgłoszenia przerwy w wykonywaniu działalności pozarolniczej tj. czynsz za najem lokalu, opłaty za telefon. Organ zwrócił się do strony o udzielenie informacji, jakiego rodzaju koszty uzyskania przychodów ww. wykazywała w zeznaniu podatkowym za 2008 i 2010 r. oraz o przekazanie pełnej dokumentacji księgowej za lata 2008-2010 r. Strona nie odpowiedziała.
Dlatego Dyrektor ŚOW NFZ także nie uznał przerwy w prowadzeniu działalności pozarolniczej zgłoszonej przez ww. jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Urzędzie Skarbowym w [...], ponieważ w trakcie zgłoszonej przerwy spółka wykazywała koszty z tytułu jej wykonywania.
Ponadto z korespondencji ZUS nie wynikało, aby skarżący składał pisma informujące o przerwie w prowadzeniu działalności pozarolniczej. Natomiast wynikało że jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą złożył druki wyrejestrowania płatnika składek i z ubezpieczenia zdrowotnego z dniem [...] stycznia 2008 r., przy czym przekazał do organu druki wyrejestrowania płatnika składek i z ubezpieczenia zdrowotnego z datą: [...] czerwca 2008 r. (data złożenia [...] stycznia 2009 r.), informując dodatkowo, że dokumentacja rozliczeniowa była składana do [...] lipca 2008 r. Jednocześnie wskazał dwie daty zakończenia prowadzenia działalności pozarolniczej: [...] czerwca 2008 r. i [...]lipca 2008 r.
Organ uznał, że oświadczenia skarżącego o zakończeniu prowadzenia działalności pozarolniczej nie są spójne. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości, według stanu na [...] listopada 2013 r. wynikało jednoznacznie, że działalność pozarolnicza prowadzona przez skarżącego nie została wykreślona z ewidencji, a ww. nie zgłaszał zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej zgodnie z art. 14a ust. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm., dalej: u.s.d.g.). Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 u.s.d.g. wpis podlega wykreśleniu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
Kierując się powyższymi ustaleniami, Dyrektor ŚOW NFZ nie uwzględnił zgłoszonej przez skarżącego przerwy w Urzędzie Skarbowym w [...] w okresie od [...] września 2008 r. do [...] stycznia 2010 r., wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą oraz oświadczeń ww. dot. daty zakończenia prowadzenia działalności pozarolniczej. Stwierdził, że skarżący od [...] stycznia 2003 r. do nadal prowadzi działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o. Powołując się na treść art. 8 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do [...] września 2004 r., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach), ustalił, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2003 r. do nadal podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o.
Strona wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Dyrektora ŚOW NFZ odwołanie, nie zgadzając się z nim.
Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawą rozstrzygnięcia były art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił argumentów skargi strony i skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).
Wskazał podstawy prawne skarżonych decyzji: art. 66 ust. pkt 1 lit. c ustawy o w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2008 r. (obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi), a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] września 2008 r. (obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach (użyte w niej określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s.), art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.(za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach (obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym, art. 13 pkt 4 u.s.u.s. (obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania), art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach (rodzajem działalności jest działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), art. 82 ust. 5 pkt 9 ustawy o świadczeniach (w ramach rodzajów działalności wyróżnia się inną niż określona w pkt 1-8 pozarolniczą działalność gospodarczą, prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych).
ZUS wystąpił do Dyrektora ŚWO NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia przez ww. działalności pozarolniczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o., w okresie od [...] stycznia 2003 r.
Strona została poinformowana o wszczęciu postępowania wyjaśniającego i przekazała kopię dokumentacji dotyczącej prowadzenia działalności pozarolniczej.
Sąd wskazał, że według "Aktu Notarialnego", Rep. A nr [...] w dniu [...] maja 1989 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] została zawiązana jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o., z siedzibą w T., która w dniu [...] czerwca 1989r., która została wpisana do Rejestru Handlowego RHB pod nr [...]. Z Odpisu Pełnego z Rejestru Przedsiębiorców wynikało dalej, że A. sp. z o.o., z dniem [...] lutego 2007 r. zostało wpisane do rejestru przedsiębiorców pod nr KRS [...].
Jedynym wspólnikiem ww. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozostawał skarżący, posiadając jednocześnie całość udziałów ww. spółki. Stan taki istniał także w dniu [...] listopada 2013 r., co potwierdzały dane ze strony internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości.
Z korespondencji skierowanej do Dyrektora ŚOW NFZ przez ZUS wynikało, że skarżący z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, jako wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. A. sp. z o.o., dokonał zgłoszenia w okresie: [...] stycznia 2003 r. – [...] września 2004 r. - do ubezpieczeń społecznych i do ubezpieczenia zdrowotnego, a od [...] października 2004 r. do [...] stycznia 2008 r. - do ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą złożył dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia 2003 r. do stycznia 2008 r., ale nie opłacił składek na ubezpieczenie zdrowotne za powyższy okres.
Prawomocną decyzją z [...] lipca 2003 r. ZUS ustalił, że skarżący w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jako pracownik w ww. spółce, gdyż był jedynym wspólnikiem spółki oraz prezesem jej jednoosobowego zarządu, co czyniło umowę o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z jej jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu nieważną. Ponadto w tym okresie nie podlegał także obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż do 31 grudnia 2002 r. przepisy u.s.u.s. nie uwzględniały wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w katalogu osób prowadzących działalność pozarolniczą.
Sąd I Instancji zaakceptował, że skarżący jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie: [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r., (okres od [...] stycznia 2004 r. do [...] września 2004 r. orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn., akt [...] z dnia [...].03.2012 r.), a od [...] października 2004 r. jest uprawnionym do świadczeń rentowych i od [...] stycznia 2008 r. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą - wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Odnosząc się do zgłoszonej w Urzędzie Skarbowym w [...] przez omawianą jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością przerwy w prowadzeniu działalności pozarolniczej w okresie [...] września 2008 r. – [...] stycznia 2010 r., Sąd I instancji, opierając się na danych ZUS i Urzędu Skarbowego w [...], przyjął, że skarżący jako płatnik: złożył ostatnie zeznanie CIT-8 za rok 2010, w którym wykazał tylko koszty uzyskania przychodów, nie złożył zeznania CIT-8 za rok 2009, w zeznaniu CIT-8 za 2008 r. wykazał tylko koszty uzyskania przychodów, składał deklaracje w zakresie podatku VAT, gdzie wykazywał kwoty do przeniesienia na następny okres, ostatnia deklaracja VST-7K została złożona za czwarty kwartał 2012 r., u płatnika "A." sp. z o.o. nie odnotowano zaległości i nadpłat.
Uwzględnił także WSA wyjaśnienia skarżącego, że zawieszenie działalności gospodarczej przez "A." Sp. z o.o. nastąpiło poprzez złożenie odpowiednich pism do organów: Sądu Rejonowego [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w [...] (...), przez pismo z dnia [...].08.2008 r. - zdano (...) [...].09.2008 r. (nie otrzymała strona decyzji z KRS); ZUS - złożono wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej (...) zdany osobiście w dniu [...].08.2008 r. (brak odpowiedzi ZUS w tej sprawie); Urzędu Skarbowego w [...] - złożono wniosek o zawieszenie działalności firmy " A." Sp. z o.o. - (...) zdano: [...].08.2008 r. (...) oraz wyjaśnienie, że od [...] sierpnia 2008 r. skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w formie "A." Sp. z o.o., gdyż jest na rencie z powodu całkowitej niezdolności do pracy zawodowej. Strona także informowała Dyrektora ŚOW NFZ, że działalność gospodarczą pozarolniczą pod firmą "A." Sp. z o.o. - prowadzi od [...] kwietnia 1992 r. i czyniła to do [...] czerwca 2008 r., choć powinna figurować data do [...] lipca 2008 r. Skarżący też podnosił, że dokumentacja rozliczeniowa z ramienia "A." sp. z o.o. co do jego osoby była składana od [...] kwietnia 1992 r. do [...] lipca 2008 r. do ZUS O/[...] i Inspektorat [...].
Co do skierowanego do Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...] Gospodarczy KRS wniosku A. sp. z o.o. o zawieszenie działalności gospodarczej obejmującego okres [...] czerwca 2008 r. – [...]stycznia 2010 r., opisanym wyżej postanowieniem o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] oddalił ten wniosek. Uzasadnił, że skarżący został wykreślony z rejestru, jako członek zarządu ww. spółki na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 2008 r., sygn. [...]. Tym samym zgłoszone przez skarżącego zawieszenie w KRS nie było skuteczne.
Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że z danych dostępnych na stronie internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że skarżący nieprzerwanie od [...] lutego 2007 r., tj. od dnia wpisu do KRS, pozostaje jedynym wspólnikiem ww jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Sąd też wskazał, że jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o. w okresie od [...] września 2008 r. r. do [...] stycznia 2010 r., zgłosiła przerwę w prowadzeniu działalności pozarolniczej w Urzędzie Skarbowym w [...]. Jednakże spółka ta w okresie zgłoszonej przerwy w zeznaniach podatkowych CIT-8 za rok 2008 i 2010 wykazywała koszty uzyskania przychodów. Nadto z danych dostępnych na stronie internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości, wg. stanu na dzień [...] listopada 2013 r. wynika jednoznacznie, że działalność pozarolnicza prowadzona przez Pana W. D. nie została wykreślona z ewidencji oraz ww. nie zgłaszał zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. art. 14 a ust. 8 u.s.d.g. Przy tym zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 u.s.d.g. wpis podlega wykreśleniu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
W ocenie WSA, w szczególności wspomniane postanowienie Sądu Rejonowego w [...] oddalające wniosek "A." sp. z o.o. o zawieszenie działalności oraz aktualne informacje zawarte w KRS skutkowały, że organ słusznie nie wziął pod uwagę przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej zgłoszonej przez stronę w Urzędzie Skarbowym w [...] w okresie od [...] września 2008 r. do [...] stycznia 2010 r., wyrejestrowania strony z ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą oraz oświadczeń skarżącego, dotyczących daty zakończenia prowadzenia działalności pozarolniczej i stwierdził, że skarżący od [...] stycznia 2003 r. do nadal prowadzi działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o.
Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji dotyczyło wyłącznie ustalenia, czy odwołujący w myśl obowiązujących przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Skarżący, nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu I instancji zaskarżył wyrok w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 173 § 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- I. naruszenie przepisów postępowania:
- a. art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepełne zbadanie sprawy skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, w szczególności polegające na przyjęciu przez Sąd, że Dyrektor ŚOW NFZ słusznie nie wziął pod uwagę zgłoszonej przez stronę przerwy w Urzędzie Skarbowym w [...] w okresie od [...] września 2008 r. do [...] stycznia 2010 r.; wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą oraz oświadczeń dotyczących daty zakończenia prowadzenia działalności pozarolniczej i stwierdził, że strona od [...] stycznia 2003 r. do chwili obecnej, prowadzi działalność pozarolniczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. Sp. z o.o., mimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał dostatecznych podstaw do czynienia takich ustaleń;
- b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 poprzez całkowite pominięcie przez organ administracji okoliczności wykazywania przez skarżącego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w związku z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2010 r. o trwałej całkowitej niezdolności do pracy oraz niezbadanie okoliczności uzyskiwania przez A. Sp. z o.o. w okresie zawieszenia działalności kosztów uzyskania przychodów, które to okoliczności miały zasadnicze znaczenie dla możliwości ustalenia czy skarżący faktycznie prowadził pozarolniczą działalność a tym samym czy podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.
- II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
- a. art. 14a ust. 4 u.s.d.g. poprzez jego nieuwzględnienie, skoro Sąd wskazał, iż A. Sp. z o.o. w okresie zgłoszonej przerwy wykazywało koszty uzyskania przychodów, zaś niektóre koszty, ponoszone w okresie zawieszenia działalności, podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów - koszty, które mają na celu zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów;
- b. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, pomimo, iż zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej, a tym samym mieścił się w katalogu osób wyłączonych od obowiązku ubezpieczenia.
Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz na podstawie art. 203 p.p.s.a. wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pełnomocnik ustanowiony z urzędu wnosił jednocześnie o zasądzenie kosztów nieodpłatnie świadczonej pomocy prawnej z urzędu oświadczając, że koszty te nie-zostały uiszczone ani w całości ani w żadnej części.
Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna W. D. nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzuty, może je oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W odniesieniu do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Jeżeli strona podnosi zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, powinna wykazać, że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.
Z kolei formułując zarzut oparty na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez wspomniany "wpływ" rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji. Związek ten, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por.: wyroki NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09; z 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4767/16, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarga kasacyjna strony została oparta na obu podstawach kasacyjnych.
W niniejszej sprawie ocenę postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów rozpocząć należy od zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż zakreślone ramy prawne decydowały o kierunku postępowania.
Jednocześnie wymaga zauważenia, że choć skarżący twierdził, że zaskarża wyrok WSA w całości, to jednak treść zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, odwołujące się do brzmienia tychże przepisów od 2008 r. (zarzut II.a. petitum skargi kasacyjnej), zwłaszcza że przepis art. 14a u.s.d.g. został dodany na mocy art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) i obowiązuje od 20 września 2008 r.), to w rzeczywistości w skardze kasacyjnej - jej zarzutach podważał swój obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od września 2008 r. Potwierdzają opisywane zawężenie skargi kasacyjnej podnoszone przez skarżącego okoliczności, że wyrejestrował się z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] września 2008 r. do [...] stycznia 2010 r., a orzeczeniem z [...] stycznia 2010 r. lekarz orzecznik ZUS orzekł o całkowitej niezdolności strony do pracy.
Odnosząc się do opisanych zarzutów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieuzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, sformułowanych w pkt II. petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach polegający na uznaniu, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, mimo że zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej, co wyłączało spod tego ubezpieczenia i art. 14a ust. 4 u.s.d.g., wskutek nieuwzględnienia, że koszty uzyskania przychodów, uzyskane przez "A." sp. z o.o. w takcie zgłoszonej przerwy w prowadzeniu działalności nie były kosztami, które mają na celu zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów.
Sąd kasacyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (w niekwestionowanym brzmieniu od 20 września 2008 r.), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Przez osobę prowadzącą działalność pozarolniczą rozumie się natomiast osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. (art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach). W celu ustalenia, czy dana osoba prowadzi działalność pozarolniczą należy więc sięgnąć do art. 8 ust. 6 u.s.u.s, zgodnie z którym za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (pkt 4). Należy przy tym zauważyć, że powołanych przepisów strona nie kwestionowała.
Co do zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej skutkującego wyłączeniem od obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, według art. 14a ust. 8 u.s.d.g. zgłaszanie informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej w przypadku przedsiębiorców podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego następowało na podstawie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, bezspornym jest fakt, że skarżący nieprzerwanie w okresie od [...] lutego 2007 r. (dnia wpisu spółki "A." do KRS) pozostaje jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jak wskazał organ, a ustalenia te zaakceptował Sąd I instancji, do dnia wydania decyzji przez organy spółka ta nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza, że skarżący w tym okresie był osobą prowadzącą pozarolniczą działalność jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. Próbował zawiesić działalność gospodarczą, ale nieskutecznie. Przy tym działania te nie dotyczyły działalności związanej ze statusem wspólnika jednoosobowej sp. z o.o. i wpisu skarżącego jako wspólnika jednoosobowej sp. z o.o.
Należy zauważyć, że jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność (w rozumieniu art. 8 ust. 6 u.s.u.s.) uważa się: w pkt 1 osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4, m.in. wspólnika spółki z o.o. Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. bowiem powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej czy faktycznym działaniem w imieniu spółki O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki z o.o. już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyroki NSA z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4109/16; z 11 grudnia 2018, sygn. akt II GSK 4623/16; z 11 stycznia 2019r., sygn. akt II GSK 4767/16; opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potwierdzają powyższą opinię uregulowania art. 82 ustawy o świadczeniach, gdyż w myśl ust. 5 pkt 2 rodzajem działalności jest m.in. działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i według ust. 1 w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie, a gdy ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3 tego art.).
W związku z powyższym, zdaniem NSA, Sąd I instancji zasadnie zaakceptował ustalenia organów, że skarżący powinien być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz art. 13 pkt 4 u.s.u.s. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie uzależniona od ustalenia, czy skarżący uzyskiwał przychody jako wspólnik jednoosobowej spółki. Jednak ustalenia te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie, w której skarżący ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, prowadzone na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia (por. wyrok NSA z 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10, wyrok NSA z 26 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3136/15).
Mając na uwadze przedstawione wyżej podstawy podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. sformułowany w pkt I.b. petitum skargi kasacyjnej, gdyż podnoszone okoliczności nie dotyczyły formy działalności powodującej obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu – bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. Z kolei w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 14a ust. 3 u.s.d.g. (W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.) wykazanie wyjątków wyszczególnionych w ust. 4 tego art. należało do przedsiębiorcy, zgodnie z regułą wynikającą z art. 7 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł być uwzględniony. Przepis ten ma charakter proceduralny i reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie albo gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy sąd nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakiego powodu (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, Lex nr 552012; także wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, Lex nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13, Lex nr 1572587), co starał się uczynić skarżący.
W świetle powyższego, podniesiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku, a także w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Uzasadnienie wyroku pozwala zaś na kontrolę stanowiska Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Sąd kasacyjny, zasądzając na rzecz organu kwotę 240 zł, uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który był ustanowiony na etapie postępowania przed Sądem I instancji, stawił się na rozprawie przed NSA.
W niniejszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005r., GSK 1412/04). Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.).
Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, jedynie w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).