Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5459/16

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2903/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L w likwidacji z siedzibą w G. (dalej: L., zainteresowany, skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji, którą dokonano zmiany wpisu w rejestrze słownego znaku towarowego w zakresie uprawnionego do tego znaku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] września 2014 r. i zasądził od Urzędu na rzecz zainteresowanego zwrot kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] stycznia 2008 r. udzielił prawo ochronne na znak towarowy słowny ARKA zgłoszony w dniu [...] września 2002 r. za numerem [...] na rzecz M., G., Polska (w skrócie: M.). Decyzję wysłano na adres pełnomocnika A..

Wnioskiem z [...] lipca 2012 r. S. w G. (dalej: wnioskodawca) na podstawie art. 228 i 229 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) wystąpiło o dokonanie wpisu do rejestru znaków towarowych pod numerem [...] poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA z M., G., Polska na S., G., Polska na podstawie załączonych dokumentów: poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii Umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2005 r. pomiędzy M. w G. a S. w G.; poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2005 r. o sygn. [...] oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii wyciągu z ewidencji [...] z dnia [...] maja 2012 r.

Postanowieniem z [...] listopada 2012 r. UP na podstawie art. 229 ust. 2 i 21 p.w.p., wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków ww. wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pod rygorem umorzenia postępowania. Załączona do wniosku umowa z [...] stycznia 2005 r. bowiem dotyczyła przekazania na rzecz nabywcy prawa ochronnego na znak towarowy o numerze [...], a nie prawa ochronnego do znaku towarowego o numerze [...].

Przy piśmie z [...] lutego 2013 r. wnioskodawca przesłał umowę z [...] stycznia 2005 r. zawartą pomiędzy M. a S. w G. w sprawie przekazania prawa ochronnego do znaku towarowego "ARKA". Umowę potwierdzoną notarialnie - Repertorium A nr [...] przesłał ponownie wraz z pismem z [...] lutego 2013 r. Wnioskodawcę reprezentowała rzecz. pat. C.Z..

Urząd decyzją z [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 229 ust. 1 i 2 p.w.p., wykreślił w rejestrze znaków towarowych pod numerem [...] w rubryce A wpis: "M., G., Polska [...]" i dokonał wpisu: "S., G., Polska [...]" oraz ogłosił o powyższym w Wiadomościach Urzędu Patentowego. Decyzję wysłano na adres rzecz. pat. C.Z. -pełnomocnika stron: M. w G. i S. w G..

W dniu [...] czerwca 2013 r. do UP wpłynął wniosek L. o dokonanie wpisu do rejestru znaków towarowych pod nr [...] poprzez zmianę uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA, tj. w miejsce podmiotu uprawnionego: M., G. wpisanie: M. w likwidacji, G..

Urząd postanowieniem z [...] września 2013 r. (doręczonym L. w dniu [...] października 2013 r.), na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 p.w.p. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że na mocy decyzji UP z [...] kwietnia 2013 r. uprawnionym z prawa ochronnego do znaku towarowego [...] stało się S. z siedzibą w G. ". Występujący zaś z żądaniem wpisu zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA nr [...] – L. nie wykazał, że jest stroną postępowania.

Zainteresowany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosił, że decyzja UP z [...] kwietnia 2013 r. dokonująca zmiany wpisu w rejestrze podmiotu uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy Arka o numerze [...] została wydana bezprawnie. Od [...] września 2011 r. w Krajowym Rejestrze Sądowym bowiem znajduje się wpis o likwidacji M. w G. i pełne dane L. oraz brak w nim jakiejkolwiek wzmianki o S. w G., które "(...) występuje w zastępstwie (...)" reprezentowanego przez niego podmiotu.

Postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. UP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Urząd nie kwestionował, że L. w dniu [...] czerwca 2013r. wystąpił o dokonanie zmiany nazwy podmiotu ujawnionego jako uprawniony w rejestrze znaków towarowych pod nr [...]. Jednakże na mocy decyzji z [...] kwietnia 2013 r. UP wykreślił z rejestru M. jako podmiot uprawniony do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA. Dlatego wniosek L. stał się bezprzedmiotowy. Nie było bowiem możliwości wykreślenia w rejestrze wpisu, który został już uprzednio wykreślony na mocy wcześniejszej decyzji.

W dniu [...] lutego 2014 r. do UP wpłynął wniosek L. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją UP z [...] kwietnia 2013 r., wyżej opisaną. Wniosek oparto na art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 § 2 k.p.a. Według wnioskodawcy, dowody na podstawie których dokonano w rejestrze znaków towarowych pod nr [...] wpisu S. w G. jako podmiotu uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy słowny ARKA były fałszywe. Jedynym podmiotem uprawnionym do powyższego znaku towarowego był i pozostaje nadal M., który obecnie jest w likwidacji.

Jednocześnie L. podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy oznaczony numerem [...] zakończone wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2013 r. było prowadzone bez udziału strony – L.. Urząd zaś wiedział o zainteresowanym, gdyż L. był znany z korespondencji oraz wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dlatego nie budziła wątpliwości okoliczność, że wpisu do rejestru S. w G. jako podmiotu uprawnionego dokonano bądź to na podstawie sfałszowanych dowodów bądź w wyniku przestępstwa, zaś wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznegoŁ niezaspokojenia uprawnionych wierzycieli M. w G..

Na wezwanie UP L. wyjaśnił, że wiedzę odnośnie przyczyn wznowienia postępowania w sprawie uzyskał po zapoznaniu się z uzasadnieniem postanowienia UP z dnia [...] stycznia 2014 r. o sygnaturze [...].

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. UP, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4, art. 147 i art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie dokonania wpisu do rejestru znaków towarowych pod numerem [...] zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy słowny ARKA, zakończone ostateczną decyzją UP z dnia [...] kwietnia 2013 r. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania Urząd na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z [...] kwietnia 2013 r. Urząd uznał za bezsporną okoliczność, że L. nie przedłożył dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia sądu lub innego właściwego organu stwierdzającego, że którykolwiek z dokumentów uzasadniających wydanie decyzji z [...] kwietnia 2013r. o wpisie do rejestru, w tym stanowiący podstawę tej decyzji dokument umowy z [...] stycznia 2005 r. zawartej pomiędzy M. w G. a S. w G., był sfałszowany.

Urząd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., który wymaga zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: oczywistość fałszu dowodu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W ocenie UP w sprawie nie zachodziła pierwsza z przywołanych powyżej przesłanek zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., tj. oczywistość fałszu dowodu. Organ zaznaczył, że fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Zdaniem UP żaden ze wskazanych dowodów, w szczególności dokument umowy z dnia [...] stycznia 2005 r. zawartej pomiędzy M. w G. a S. w G. nie mógł być uznany za fałszywy w stopniu oczywistym czyli możliwym do zweryfikowania w ramach środków dostępnych w postępowaniu administracyjnym.

Dowody te były kontrolowane przez eksperta rozpatrującego sprawę pod kątem spełnienia wymogów określonych w art. 229 ust. 2 p.w.p., tj. czy nie naruszają ustawy i odpowiadają co do formy obowiązującym przepisom.

Skoro pierwsza z przesłanek wymaganych przez art. 145 § 2 k.p.a. została wykluczona, to UP odstąpił od badania czy została spełniona druga przesłanka, tj. oceny czy wznowienie postępowania było niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Wskutek wniosku L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, UP kwestionowaną decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nie dopatrzył się naruszenia przepisów regulujących wznowienie postępowania, tj. art. 145 – 152 k.p.a., szczególnie będących podstawą wniosku - art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 § 2 k.p.a. Organ przyjął legitymację L. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją UP z dnia [...] kwietnia 2013 r. Odnosząc się do przesłanki zawartej w art. 148 § 2 k.p.a., Urząd stwierdził, że zainteresowany powziął wiadomość o decyzji UP z [...] kwietnia 2013 r. oraz o zawartym w niej rozstrzygnięciu wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Urząd, odnosząc się do podstaw prawnych wniosku o wznowienie postępowania potwierdził argumenty wcześniejszej decyzji, że wnioskodawca nie przedłożył dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia sądu lub innego właściwego organu stwierdzającego, że którykolwiek z dokumentów mających uzasadnić wydanie decyzji z [...] kwietnia 2013 r. o wpisie do rejestru był sfałszowany.

Nie znalazł też podstaw do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., gdyż nie stwierdzono, aby którykolwiek z dokumentów mających uzasadnić wydanie decyzji z [...] kwietnia 2013 r. o wpis do rejestru był oczywiście fałszywy.

Urząd uznał, że decyzja z dnia [...] września 2014 r. spełnia wszystkie przesłanki z art. 107 k.p.a.

Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję UP z [...] sierpnia 2015 r. wystąpił zainteresowany. Rozpoznając skargę na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) oraz w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA uznał, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie i uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą..

Sąd przypomniał, że postępowanie wznowieniowe zainicjował wniosek skarżącego z [...] lutego 2014 r. i dotyczył ostatecznej decyzji UP z [...] kwietnia 2013r. Podstawą wniosku były: art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 § 2 k.p.a. Według zainteresowanego, dowody na podstawie których dokonano w rejestrze znaków towarowych pod nr [...] wpisu S. w G., jako podmiotu uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy słowny ARKA okazały się fałszywe. Jedynym podmiotem uprawnionym do powyższego znaku towarowego był i pozostaje nadal M. w G., który obecnie jest w likwidacji.

Jednocześnie L. podniósł, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2013 r. było prowadzone bez udziału strony, jaką wówczas i obecnie pozostaje L. w G., o czym UP wiedział z korespondencji z zainteresowanym oraz wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dlatego też, w ocenie skarżącego, wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, w postaci niezaspokojenia uprawnionych wierzycieli M. w G..

Odnosząc się do przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) i powiązanej z nią podstawy z art. 145 § 2 k.p.a., Sąd I instancji podzielił stanowisko UP, że wznowienie postępowania w sprawie, oparte na ww. przesłankach, nie było możliwe. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, którego sfałszowanie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a nadto fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, co nie miało miejsca.

Sąd I instancji nie znalazł także podstaw do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a. Urząd zasadnie uznał, że nie zachodziła przesłanka - oczywistości fałszu dowodu. Żaden ze wskazanych dowodów, w szczególności dokument umowy z dnia [...] stycznia 2005 r. zawartej pomiędzy Stowarzyszeniem M. w G. a S. w G. nie mógł być uznany za fałszywy w stopniu oczywistym czyli możliwym do zweryfikowania w ramach środków dostępnych w postępowaniu administracyjnym.

Niemniej WSA uznał zasadność drugiej, powoływanej przez skarżącego przesłanki wznowienia postępowania - faktu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu(art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Sąd odwołał się do gwarantowanej przez art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, która obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Natomiast niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem WSA w kontrolowanej sprawie zasadny okazał się zarzut, że nie brał udziału w postępowaniu w sprawie zmiany uprawnionego do spornego znaku towarowego bez własnej winy.

Wnioskodawca reprezentowany przez rzecz. pat. C.Z. wnioskiem z [...] lipca 2012 r. wystąpił o dokonanie wpisu do rejestru znaków towarowych pod numerem [...] (prawidłowo wskazywał nr [...]) zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA z M., G., Polska na S., G., Polska na podstawie załączonych do wniosku dokumentów w postaci: poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii Umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2005 r. pomiędzy M. w G. a S. w G.. Urząd decyzją z [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 229 ust. 1 i 2 p.w.p. dokonał żądanej zmiany uprawnionego w rejestrze znaków towarowych pod nr [...], ogłosił o powyższym w Wiadomościach UP. Decyzję wysłano na adres pełnomocnika obu stron tamtego postępowania - rzecz. pat. C.Z..

Tymczasem według postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. sprawy [...], Sąd postanowił rozwiązać M. z siedzibą w G. i zarządzić jego likwidację oraz wyznaczyć likwidatora Stowarzyszenia w osobie M.K. zamieszkałego w G. oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk Północ w Gdańsku VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] września 2011 r. (sygn. sprawy [...]). Zatem, według WSA, stroną postępowania w sprawie zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA z M., G., Polska na S., G. powinien być likwidator M. w likwidacji bądź jego pełnomocnik, a nie pełnomocnik klubu M.. Tenże klub był już w trakcie procesu likwidacji od [...] kwietnia 2011 r., a postępowanie w sprawie wpisu zmiany uprawnionego wszczął wniosek z [...] lipca 2012 r.

Wniosek skarżącego o wznowienie postępowania wpłynął do UP w dniu [...] lutego 2014 r. Oznacza to, że spełniał on także przesłankę z art. 146 § 1 k.p.a. Zarzut skarżącego o braku reprezentacji w postępowaniu przed UP był więc zasadny. Zainteresowany podnosił go zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu. Tymczasem organ nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących powyższej okoliczności, co stanowiło naruszenie art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie WSA, Urząd ponownie rozpoznając sprawę, powinien uwzględnić spełnienie przez skarżącego przesłanek do wzruszenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją UP z dnia [...] kwietnia 2013 r. Przede wszystkim Sąd I instancji polecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ odniósł się i wyjaśnił kwestię braku reprezentacji skarżącego w postępowaniu administracyjnym wraz ze skutkami tego stanu prawnego dla prawidłowości ww. decyzji UP z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Sąd I instancji postanowieniem z [...] października 2016 r. na wniosek zainteresowanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. dokonał wykładni wyroku z 28 lipca 2016 r., wskazując, że UP został zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wyjaśnienia kwestii właściwej reprezentacji skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2013 r. oraz ponownego rozważenia czy brak udziału L. w postępowaniu zakończonym wspomnianą decyzją nie miał wpływu na prawidłowość jej wydania.

Postanowienie to nie zostało zaskarżone.

Od opisanego wyroku skargę kasacyjną w dniu [...] września 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył organ – Urząd Patentowy. Zaskarżył wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. 1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 11, 77 § 1, 107 § 3, 145 § 1 pkt 4, 146 § 1 i 148 § 1 i 2 k.p.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), przez bezpodstawne przyjęcie, że brak szczegółowego odniesienia się w zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2015 r. do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niebrania udziału w postępowaniu w sprawie zmiany uprawnionego do spornego znaku towarowego, tj. przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stanowił wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu z [...] września 2014 r., podczas gdy ustalono, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. i okoliczność ta została szczegółowo przeanalizowana w decyzji z [...] września 2014 r. i potwierdzona w zaskarżonej decyzji, a ewentualne uchybienia w tym zakresie:
2. • nie są wystarczające do uchylenia również decyzji z [...] września 2014 r., gdyż wbrew stanowisku Sądu, w decyzji tej Urząd odniósł się do podnoszonej we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
3. • z uwagi na ustalenie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p,a., nie będzie możliwe uchylenie decyzji z [...] kwietnia 2013 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co wobec ustalenia przez Sąd, że pozostałe okoliczności sprawy zostały przez Urząd wyjaśnione w sposób prawidłowy, prowadzi do wniosku, iż rozstrzygnięcie, które zostanie wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Urząd będzie tożsame z dotychczasowym, co z kolei oznacza, że ewentualne uchybienia w tym zakresie nie mogły mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia Urzędu;
4. 2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, 146 § 1 i 148 § 1 i 2 k.p.a., przez bezpodstawne przyjęcie, że ustalenie przez Sąd, iż:
5. • "stroną postępowania w sprawie zmiany uprawnionego do prawa ochronnego na znak towarowy ARKA z M., G., Polska na S., G., powinien być pełnomocnik likwidatora M. w likwidacji bądź likwidator osobiście, a nie pełnomocnik klubu M., bo taki klub był w trakcie procesu likwidacji od [...] kwietnia 2011 r., a postępowanie w tej sprawie wszczął wniosek z [...] lipca 2012 r." (s. 18 wyroku), wniosek o wznowienie postępowania spełniał przesłankę z art. 146 § 1 k.p.a., czyni zasadnym "zarzut skarżącego co do niebrania udziału w postępowaniu w sprawie zmiany uprawnionego do spornego znaku towarowego bez własnej winy" (s. 17 wyroku) i stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji UP, podczas gdy w toku postępowania Urząd ustalił, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, zakreślonego przez art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a więc nie jest możliwe skuteczne wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a Urząd Patentowy wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty; rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

L. w piśmie procesowym złożonym w terminie 14 dni od otrzymania odpisu skargi kasacyjnej wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej Urzędu.

Obecni na rozprawie przez NSA pełnomocnicy stron podtrzymali swoje stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna Urzędu Patentowego zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami. Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzależniona jest zatem od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych - jego zdaniem - przepisów postępowania sądowego, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Ponadto skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga także uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. wyrok NSA z 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 194/17, opubl. Lex nr 2579283).

Odnosząc powyższe do ocenianej skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy skarga kasacyjna okazała się skuteczna. Została ona oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, gdyż naruszenie tego rodzaju przepisów Sąd I instancji zarzucił organowi.

Jednakże należy przypomnieć, że ocenie NSA podlegał wyrok Sądu I instancji kontrolujący decyzje UP wydane w postępowaniu administracyjnym w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i do tego – jedynie część tego wyroku, ta - zaskarżona niniejszą skargą kasacyjną, co wynika z kognicji sądu kasacyjnego. L. wniósł do UP o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją tego organu z [...] kwietnia 2013. Podstawą wniosku były art. 145 § 1 pkt 1 (dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe) w zw. z § 2 k.p.a. (Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.) oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu).

Urząd Patentowy decyzją z [...] września 2014 r. odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z [...] kwietnia 2013 r., wyżej opisanej. Uznał, że nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 k.p.a. Co do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Urząd stwierdził, że L. złożył podanie po upływie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o decyzji, której podanie o wznowienie postępowania dotyczyło, czyli z naruszeniem art. 148 § 2 w zw. z § 1 k.p.a. (O decyzji z [...] kwietnia 2013 r. zainteresowany dowiedział się z postanowienia UP z [...] września 2013 r., doręczonej zainteresowanemu [...] października 2013 r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania został nadany u operatora pocztowego [...] lutego 2014 r. i wpłynął do UP [...] lutego 2014 r.). Urząd decyzją z [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając obie decyzje UP: z [...] września 2014 r. i [...] sierpnia 2015r., uznał, że organ prawidłowo nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 k.p.a. Natomiast, zdaniem WSA, słuszny okazał się zarzut zainteresowanego o braku jego reprezentacji w postępowaniu przed UP zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2013 r. i braku odniesienia się przez organ do zarzutów odwołania dotyczących powyższej okoliczności, czym Urząd miał naruszyć art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

Stanowisko WSA co do części decyzji UP odnoszącej się do podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 k.p.a. nie zostało zaskarżone. Oznacza to, że w przypadku gdy Sąd odwoławczy nie stwierdzi nieważności postępowania, to nie jest uprawniony, by dokonywać kontroli legalności orzeczenia WSA w niezaskarżonym zakresie. Wynika to z powołanego wyżej art. 183 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że NSA, poza przypadkami nieważności postępowania, rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej.

Urząd Patentowy zaskarżył wyrok w całości, bo zapadło jedno rozstrzygnięcie sądu. W zaskarżonych decyzjach bowiem zawarto także jedno rozstrzygnięcie, dotyczące wszystkich powołanych przez L. podstaw wznowieniowych, a w zasadzie od siebie niezależnych. Organ zaś w skardze kasacyjnej zakwestionował stanowisko WSA w odniesieniu do części decyzji, tej rozstrzygającej o podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem NSA kasator uczynił to zasadnie.

Przechodząc do oceny zarzutów, które sam Sąd I instancji zaznaczył, że możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu wznowieniowym Kodeks postepowania administracyjnego uzależnia od przesłanek pozytywnych (sprawa została rozstrzygnięta ostateczną decyzją i wystąpiła jedna z podstaw wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.) oraz braku przesłanki negatywnej (nieprzekroczenia terminu z art. 146 § 1 k.p.a. (Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.), s. 13-14 uzasadnienia wyroku.

Sąd I instancji natomiast zupełnie pominął przesłankę negatywną, określoną w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., która w zasadzie powoduje odmowę wszczęcia postępowania wznowieniowego, a która wystąpiła w niniejszej sprawie, jak słusznie podniósł UP. Ostatnie powołane przepisy stanowią, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Właśnie w odniesieniu do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Urząd przyjął, że wniosek został złożony po upływie miesiąca (bo [...] lutego 2015 r.) od dnia, kiedy zainteresowany powziął wiadomość o decyzji UP z [...] kwietnia 2013 r. zawartym w niej rozstrzygnięciu (z postanowienia UP z [...] września 2013 r. doręczonego L. [...] października 2013 r. (zwrotne poświadczenie odbioru decyzji przez skarżącego w aktach adm.).

Sąd nie dostrzegł podnoszonej okoliczności i uznał, że UP nie rozważył zarzutu o braku reprezentacji L. w postępowaniu, również w zaskarżonej decyzji, uznając, że wystarczające było ustalenie, że wystąpiła okoliczność z art. 146 § 1 k.p.a. Owszem w zaskarżonej później do WSA decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Urząd co do przekroczenia przez skarżącego terminu do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wypowiedział się lakonicznie. Jednocześnie jednak stwierdził, że decyzja z [...] września 2014 r. została wydana w oparciu o prawidłową podstawę prawną z uwzględnieniem wszystkich przesłanek wynikających z powołanych przepisów.

Mając na uwadze art. 229 ust. 1 p.w.p. (wpis w rejestrze uzależniony od złożenia wniosku dokonuje się na podstawie decyzji) w zw. z art. 244 ust. 1 i 2 p.w.p (określa środki odwoławcze od decyzji UP i zakres stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) w zw. z art. 138 i nast. k.p.a., nie budzi wątpliwości, że decyzja odwoławcza powinna spełniać wymogi z art. 107 k.p.a. Należy też pamiętać, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy służy realizacji uprawnienia do żądania weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych w celu, generalnie - reformacji. Istotą wniosku jest żądanie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, nie zaś żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy jest obowiązany ustosunkować się do treści rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, nie zaś ponownie rozpoznać sprawę administracyjną tak, jakby decyzja nie istniała i nie został wniesiony środek odwoławczy.

Postępowanie odwoławcze ma przede wszystkim charakter kontrolny, gdyż jego przedmiotem jest ocena prawidłowości decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 574/16, Lex nr 2424058). Zatem odwołanie się w treści decyzji do ustaleń i wywodów decyzji kontrolowanej, szczególnie gdy ta jest utrzymywana w mocy (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), a stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, zwłaszcza szczegółowo uzasadnione, jest w pełni akceptowane, nie może być traktowane jako pominięcie zarzutów odwołania przez organ odwoławczy, gdy w decyzji wcześniejszej rozstrzygano okoliczności podnoszone w odwołaniu i – jak zaznaczono - w decyzji odwoławczej tę argumentację zaakceptowano. Takie właśnie stanowisko UP w odniesieniu do podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zakwestionował WSA, nie sprawdzając, czy i jak Urząd (ten samo organ) wypowiedział się w tej kwestii w decyzji wcześniejszej – z [...] września 2014 r. W rozstrzygnięciu tym UP bardzo szczegółowo rozprawił się z kwestią nieuczestniczenia L. w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2013 r. oraz terminem na zgłoszenie wniosku opartego na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontrolowanym postępowaniu.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podważył skutecznie stanowiska UP w tym zakresie. Analiza obu decyzji Urzędu, tj. zaskarżonej z [...] sierpnia 2015 r. i utrzymanej przez nią w mocy decyzji z [...] września 2014 r. pozwoliła na ustalenie przyczyn odmowy zastosowania przez organ przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ zgodził się, że wystąpiła przesłanka z art. 146 § 1 k.p.a., ale okoliczności mieszczące się w uregulowaniu z art. 148 § 2 w zw. z § 1 k.p.a. uniemożliwiły pozytywne rozpatrzenie podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dlatego zarzut WSA naruszenia art. 11 k.p.a. (Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez Urząd był niezasadny.

Ponadto stanowisko WSA było niespójne, jak zauważył kasator. Zarzucało bowiem niewyjaśnienie omawianej kwestii zaskarżonej decyzji, a została uchylona także decyzja z [...] września 2014 r. bez jakiejkolwiek jej analizy przez WSA w tym zakresie (w stanie faktycznym Sąd I instancji nie przedstawił stanowiska UP w tym zakresie wyrażonego w decyzji z [...] września 2014 r.).

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania: art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 11, 77 § 1, 107 § 3, 145 § 1 pkt 4, 146 § 1 i 148 § 1 i 2, przedstawiony w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za uzasadniony.

Podobnie w odniesieniu do zarzutu 2 petitum skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, 146 § 1 i 148 § 1 i 2 k.p.a., generalnie należało podzielić stanowisko organu, że wyjaśnił, dlaczego nie mogło być skuteczne oparcie wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Samo stwierdzenie wystąpienia przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. było niewystarczające. Należało zbadać także przesłankę z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W oparciu o ten przepis UP uznał bowiem, że wniosek był spóźniony w omawianej części. Dlatego UP nie przeprowadził merytorycznej oceny wniosku co do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd tego stanowiska UP nie ocenił, uznając za wystarczające wystąpienie przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. i w konsekwencji zarzucając, że Urząd nie odniósł się do problemu braku reprezentacji uprawnionego w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2013 r.

Dlatego Sąd I instancji ponownie kontrolując zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego z [...] sierpnia 2015 r. i pamiętając, że skarżona była jej część dotycząca przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ustali czy organ prawidłowo skontrolował swoją wcześniejszą decyzję z [...] września 2014 r. co do omawianej podstawy wznowienia postępowania, w tym zgłaszanego przez UP uchybienia terminowi na złożenie tego wniosku i czy stanowisko zawarte w tym zakresie w zaskarżonej decyzji było wystarczające. Po czym WSA swoje stanowisko co do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powiąże z niezakwestionowanymi elementami wyroku i rozważy, czy miała wpływ, i ewentualnie w jakim stopniu, na legalność kontrolowanej decyzji.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku

Sąd na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zgodnie z tym przepisem "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części". Skład orzekający doszedł do przekonania, że taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że L. już w lutym 2012 r. wystąpił do UP z wnioskiem o wydanie świadectwa ochronnego nr [...] na sporny znak towarowy. Od tego momentu UP wiedział, że M. jest w likwidacji, a mimo to pomijał L., nawet wówczas, gdy na skutek wniosku uczestnika z lipca 2012 r. i budzącej wątpliwości co do prawdziwości umowy z [...] stycznia 2005 r. (opisującej znak towarowy łącznie z nr R, który mógł być nadany najwcześniej w 2008 r., gdy UP wydał decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na omawiany znak, zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, opubl.

Dz.U. Nr 91, poz. 564, stanowiącym, że stronica księgi rejestrowej rejestru jest przeznaczona do dokonywania wpisów dotyczących jednego prawa ochronnego na znak towarowy, który z chwilą wpisu otrzymuje numer rejestrowy. Przy dokonywaniu wpisu należy zachować ciągłość numeracji z dotychczasowym rejestrem znaków towarowych.) zmieniał wpis uprawnionego do znaku w rejestrze decyzją z [...] kwietnia 2013 r., co przy tym budzi wątpliwości czy decyzję skierowano do osoby będącej stroną. Niniejsze postępowanie jest próbą uregulowania przez L. sytuacji spornego znaku.