Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 stycznia 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2897/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), powołując się na art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę Spółki A (dalej zwanej "Skarżącą") na informację Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej zwanego "Prezesem NFZ") z [...] października 2021 r. w przedmiocie zastosowania sankcji wraz z wezwaniem do zapłaty. Ponadto WSA zwrócił Skarżącej wpis od skargi w wysokości 615 zł.
WSA wskazał, że przedmiotem skargi jest informacja Prezesa NFZ o zastosowaniu wobec Skarżącej sankcji w postaci zapłaty kwoty 20 489,78 zł, która została nałożona na Skarżącą w związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie kontroli realizacji przez Skarżącą postanowień/warunków umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (świadczenie teleporad dla dzieci do 6. roku życia). Jako podstawę tej informacji wskazano art. 61w ust. 1 i art. 61x ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej"), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego teleporady w ramach POZ (Dz. U. z 2020 r., poz. 1395 ze zm.), § 28 ust. 3, § 29 ust. 5 i § 30 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (tekst jedn.
Dz. U. z 2020 r., poz. 320 ze zm.), § 1 ust. 5 i § 6 umowy zawartej [...] 2021 r. między Skarżącą a NFZ o udzielanie świadczeń gwarantowanych w rodzaju POZ. Zdaniem WSA, zaskarżonej informacji Prezesa NFZ nie można potraktować jako decyzji administracyjnej, jak również jako innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, a w konsekwencji jako taka nie podlega ona kognicji sądu administracyjnego. Powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, WSA stwierdził, że racjonalny ustawodawca nie przewidział w przypadku kontroli realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej formy decyzji administracyjnej (jak to ma miejsce w kontroli realizacji zadań finansowych) przy nakładaniu sankcji, które to sankcje nakładane są w oparciu i zgodnie z postanowieniami wynikającymi z umów o udzielanie świadczeń. WSA wskazał przy tym, że w § 14 umowy zawartej przez Skarżącą z NFZ przewidziano kary umowne, a w § 15 ust. 3 strony umowy ustaliły, że w sprawach spornych właściwym jest sąd powszechny dla Oddziału NFZ, a w zakresie nieuregulowanym w umowie zastosowanie znajdą przepisy Ogólnych warunków umów oraz przepisy rozporządzeń wskazanych w § 1 ust. 5 umowy.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od postanowienia WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Oświadczyła, że zrzeka się prawa do rozprawy w niniejszej sprawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, a mianowicie:
- 1) art. 58 § 1 pkt 6 ppsa przez jego zastosowanie i odrzucenie skargi wniesionej do WSA z powodu jej niedopuszczalności z innych przyczyn, zamiast orzeczenia o odrzuceniu skargi z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ppsa);
- 2) art. 141 § 4 ppsa przez nieprawidłowe i niespójne uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie podstawy prawnej odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.
W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła m.in., że z wywodu prawnego zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wynika ponad wszelką wątpliwość, że WSA uznał, że skarga dotyczyła aktu lub czynności nieobjętych zakresie właściwości sądów administracyjnych, a więc, że istnieją podstawy do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 ppsa. Nieuzasadnione było zatem wskazanie przez WSA jako podstawy prawnej art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wydając postanowienie o odrzuceniu skargi, WSA podał zatem nieprawidłową podstawę prawną. Ponadto podstawa prawna podana przez WSA pozostaje w sprzeczności z pozostałą treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, co narusza art. 141 § 4 ppsa.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że pomimo pozornego podobieństwa art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 1 pkt 6 ppsa rodzą one różne skutki prawne. Zgodnie bowiem z art. 199¹ kodeksu postępowania cywilnego sąd powszechny nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji publicznej lub sad administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe. Odrzucając skargę na podstawie art. 56 § 1 pkt 6 ppsa, sąd administracyjny nie tworzy skutku prawnego jakim jest związanie sądu powszechnego rozstrzygnięciem co do braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że z uwagi na rozstrzygnięcie WSA Skarżąca zamierza dochodzić roszczeń od NFZ na drodze postępowania cywilnego. Jednak nieprawidłowa podstawa prawna odrzucenia skargi naraża Skarżącą na ryzyko odrzucenia pozwu z uwagi na to, że sąd powszechny uzna swoją niewłaściwość i odrzuci pozew jako niedotyczący sprawy cywilnej, a administracyjnej.
Jak bowiem widać z rozbudowanego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, kwestia cywilnej lub administracyjnej oceny czynności Prezesa NFZ poddana jest w różnych sprawach kontroli sądów powszechnych lub sądów administracyjnych i tym samym może budzić poważne wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes NFZ (zastępowany przez radcę prawnego) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ orzeczenie to - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu.
W zaskarżonym postanowieniu WSA przyjął, że skarga Skarżącej na informację Prezesa NFZ podlegała odrzuceniu. W skardze kasacyjnej Skarżąca przyznała, że skarga podlegała odrzuceniu, ale na innej podstawie prawnej niż ta, którą WSA wskazał - skoro bowiem rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazują, że powodem odrzucenia skargi był brak właściwości sądów administracyjnych, to podstawę prawną rozstrzygnięcia powinien stanowić art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, a nie wskazany przez WSA art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, autor skargi kasacyjnej trafnie zwrócił uwagę na brak korelacji między jednoznacznym stanowiskiem WSA o braku właściwości sądów administracyjnych w sprawie ze skargi Skarżącej a wskazaną na końcu rozstrzygnięcia podstawą prawną odrzucenia skargi, tj. art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Z przepisu tego wynika, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wskazane we wcześniejszych punktach w art. 58 § 1 ppsa. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w ogóle nie nawiązał do treści art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, ani nie wskazywał innych niż brak właściwości sądu administracyjnego przyczyn niedopuszczalności wniesienia skargi. Wobec treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazanie przez WSA art. 58 § 1 pkt 6 ppsa zamiast art. 58 § 1 pkt 1 ppsa jako podstawy prawnej odrzucenia skargi można by zatem postrzegać w kategoriach omyłki. Niewątpliwie bowiem wyraźną intencją WSA było odrzucenie skargi z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem z przyczyny określonej w art. 58 § 1 pkt 1 ppsa.
Trafność zarzutów skargi kasacyjnej nie mogła jednak prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skoro Skarżąca nie zakwestionowała legalności samego rozstrzygnięcia (odrzucenia skargi), a jedynie jego podstawę prawną. Z art. 184 ppsa wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wówczas, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale również wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
Odnosząc się do wniosku Prezesa NFZ o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz.
23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 ppsa nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 ppsa).
PG