Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5590/16

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 276/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia... lipca 2015 r., nr... w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia... kwietnia 2015 roku Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę A A. i J.M. z/s w S. karę pieniężną w kwocie 15 000 zł.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na skutek ustaleń z kontroli w siedzibie przedsiębiorcy w dniach od... marca do... marca 2015 r. Pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w kontrolowanym przedsiębiorstwie stwierdzili następujące naruszenia: 1) niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie, 2) okazanie podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych, 3) nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Organ I instancji stwierdził, że łączna kara za stwierdzone powyżej naruszenia wynosi 85900 zł. W związku z art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, maksymalna łączna kwota ww. kary wynosi 15000 zł.

Na skutek złożonego odwołania decyzją z 29 lipca 2015 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15000 złotych. Organ odwoławczy zauważył, że podczas kontroli przedsiębiorca okazał 262 wykresówki: kierowcy O.F. – 108 sztuk, kierowcy A.K. – 76 sztuk, kierowcy R.S. – 77 sztuk, K. W. – 1 sztuka (nie stwierdzono, czy był kierowcą - pracownikiem lub zleceniobiorcą przedsiębiorcy). Stwierdzono, że okazane wykresówki uległy zalaniu następnie wysuszeniu i w chwili okazania były w stanie rozwarstwienia, wykruszenia oraz zawierały liczne ślady zniszczenia, następnie po umieszczeniu ich na diagramie kontrolnym pogłębiał się stopień ich uszkodzenia. Przedsiębiorca potwierdził, że w wyniku awarii przechowywane przez niego wykresówki uległy zalaniu. Organ I instancji stwierdził, że wszystkie z okazanych wykresówek w ilości 262 sztuk są uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych i nałożył karę pieniężną za każdą z wykresówek 300 złotych.

Suma kary za powyższe naruszenie wyniosła 78600 złotych. Organ odwoławczy nie podzielił tej oceny, gdyż na podstawie znajdujących się w aktach sprawy kserokopii stwierdził, że tylko część z okazanych wykresówek była brudna lub uszkodzona w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych. Jako brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych organ odwoławczy zakwalifikował następujące wykresówki A. K. łącznie 11 sztuk, O. F. łącznie 23 sztuk, R. S. łącznie 18 sztuk, K. W. - 1 sztuka. Organ wyjaśnił, że z wykresówek tych można odczytać niektóre z wymaganych danych, jednakże w zakresie pozostałych danych zawartych na tych wykresówkach ich odczytanie nie jest możliwe co w pełni uzasadnia zastosowanie normy lp. 6.3.3 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje okazanie podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych - karą pieniężną w wysokości 300 złotych za każdą wykresówkę. Organ odwoławczy stwierdził, że łącznie okazano 52 sztuki wykresówek brudnych lub uszkodzonych w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych i naliczył karę pieniężną w wysokości 15600 złotych.

Omawiając naruszenie polegające na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Organ zaznaczył, że zmiana stanu prawnego która nastąpiła w dniu 2 marca 2015 r. nie zniosła ani nie zmieniła obowiązku, który w poprzednim stanie prawnym regulowany był przepisem art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedsiębiorca nie okazał wykresówek, danych z karty kierowcy, tachografu cyfrowego lub innych dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy R. S. w dniach wymienionych w decyzji. Łącznie nie okazano wykresówek, danych z karty kierowcy, danych z tachografu cyfrowego lub innych dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za 13 dni. W toku czynności kontrolnych strona podała, że pozostałe dokumenty w wyniku awarii uległy całkowitemu zniszczeniu.

Organ wskazał, że zgodnie z lp.6.3.7. zał. do ustawy o transporcie drogowym, nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 złotych za każdy dzień. Organ I instancji prawidłowo naliczył karę pieniężną w wysokości 6500 złotych za stwierdzone naruszenie.

Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92 c ustawy o transporcie drogowym, gdyż strona nie wykazała okoliczności wyłączających możliwość ukarania jej za stwierdzone naruszenia. Zniszczenie dokumentów na skutek awarii w konsekwencji zalania, na co powołuje się przedsiębiorca, nie stanowi usprawiedliwienia dla niedochowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w przechowywaniu i zabezpieczeniu dokumentów.

W zaskarżonym skargą wyroku, Sąd I instancji, w powołaniu na przepis art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), wskazał, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w pkt 22 lit. a) do y), przy czym w pkt 22 lit. a) wymieniono rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21).

Stwierdził, że rozporządzenie Rady (EWG) z 20 grudnia 1985 r. obowiązywało do dnia 2 marca 2016 r. Z tą datą zostało ono uchylone na mocy art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Zgodnie ze wspomnianym art. 47 cytowanego rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r. "niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 3821/85. Odesłania do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłania do niniejszego rozporządzenia".

Z kolei w myśl art. 46 tego rozporządzenia, w zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia. Natomiast jak wynika z treści art. 48 wspomnianego rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r., rozporządzenie to weszło w życie z następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jednakże z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, ma ono zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r., przy czym art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r. Rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

W reasumpcji Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo organy obu instancji w wypadku naruszenia polegającego na okazaniu w trakcie kontroli brudnych lub uszkodzonych wykresówek powołały się na przepis art. 14 ust 2 cytowanego powyżej rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r. Ponieważ w sprawie kontrolą został objęty okres od 9 marca 2014 r. do 9 marca 2015 r. zatem, zdaniem Sądu, w tym czasie miał zastosowanie cytowany wyżej przepis rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r. natomiast kwestionowany przez skarżącego art. 34 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r. obowiązuje dopiero od 2 marca 2015 r. a zatem mógłby ewentualnie dotyczyć jedynie okresu kontroli od 2 do 9 marca 2015 r. ale rozważania w tym zakresie organu uznał za zbędne, gdyż żadna z wykresówek uznanych przez organ odwoławczy za brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych nie pochodzi z tego okresu.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w zakresie tego naruszenia jak i pozostałych naruszeń, za które nałożono karę pieniężną w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym albowiem zniszczenie dokumentów na skutek zalania w konsekwencji awarii, na którą powołuje się strona nie stanowi usprawiedliwienia dla niedochowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w przechowywaniu i zabezpieczeniu dokumentów.

Zdaniem Sądu I instancji, ciężar dowodzenia w zakresie wykazania czy zaistniały okoliczności, na które podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu, a także czy powstanie naruszenia było od niego niezależne spoczywa na przedsiębiorcy. Złożone przez stronę dowody uznał za niewystarczające dla przyjęcia przesłanek egzoneracyjnych w sprawie.

Za nietrafne, uznał też stanowisko skarżącego jakoby organ niezasadnie domagał się od niego okazania dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę Roberta Sielewicza w dniach wskazanych w decyzji.

Zdaniem Sądu w świetle unormowań art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), uznać trzeba, że na przedsiębiorcę nałożony jest bezwzględny obowiązek okazania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, jedynym zaś odstępstwem od wskazanego obowiązku może być przedstawienie odpowiednich zaświadczeń, zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców.

Stwierdził jednocześnie, że przepisy wspólnotowe, w tym art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 3821/85 expressis verbis nie nakładają na przedsiębiorcę obowiązku przechowywania zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców. Powyższa regulacja wprowadza obowiązek przechowywania wykresówek przez co najmniej rok po ich użyciu. Zasadą jest, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. W przypadku kontroli drogowej, gdzie okresem kontroli objęty jest dzień bieżący i 28 dni wstecz, za dzień, w którym kierowca nie prowadził pojazdu lub prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub AETR, przedsiębiorca powinien wystawić kierującemu właściwe zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu.

Sąd jako bezsporne uznał, że podczas kontroli w przedsiębiorstwie, pracodawca powinien być w stanie udokumentować każdy dzień pracy zatrudnionego przez siebie kierowcy. Wskazał, że przepisy prawa nie wprowadzają obowiązku przechowywania zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, ale nakazują na przykład przechowywać rozkład jazdy i plan pracy przez okres roku po upływie objętego nim okresu. Zauważył, że z brzmienia art. 15 ust. 7 lit. c) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 wynika, iż przestrzeganie przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 można sprawdzić analizując wykresówki, wyświetlone lub wydrukowane dane zapisane przez urządzenie rejestrujące lub przez kartę kierowcy, lub, jeśli ich brak, analizując wszelkie inne dokumenty pomocnicze, usprawiedliwiające nieprzestrzeganie przepisów. A zatem prawodawca wspólnotowy dopuścił możliwość udokumentowania podczas kontroli w przedsiębiorstwie okresów prowadzenia pojazdu, innej pracy, przerw i dyspozycyjności przy pomocy innych dokumentów i jedynie przykładowo wskazał na art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i wymienione w nim plan pracy i rozkład jazdy.

Podkreślił, że zasadą jest, aby w dniu, w którym kierowca prowadzi pojazd, nie wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub AETR, rejestrował czas pracy na wykresówkach (w przypadku tachografu analogowego) lub karcie kierowcy (w przypadku tachografu cyfrowego). W przypadku kontroli w przedsiębiorstwie, pozostałe dni, w których kierowca pojazdu nie prowadził, powinny zostać udokumentowane w inny sposób.

Sąd I instancji zaznaczył, że skoro przepisy wspólnotowe przewidziały obowiązek przechowywania przez przedsiębiorcę wykresówek w celu umożliwienia przeprowadzania sprawnych kontroli przestrzegania norm prawa transportowego, to tym samym uznać należy, że przedsiębiorca ten zobowiązany jest również do przechowywania w siedzibie swego przedsiębiorstwa także stosownych dokumentów, które usprawiedliwiają fakt nieposiadania wykresówki za dany dzień. W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że przedsiębiorca, który nie ma wykresówek, nie może usprawiedliwić ich braku, niezależnie od przyczyn, a w konsekwencji musi zawsze zapłacić karę pieniężną za brakujące wykresówki. Aby uniknąć takich sytuacji ustawodawca krajowy, kierując się unormowaniami wspólnotowymi, dopuścił możliwość wykazywania przyczyn braku wykresówek za dany dzień poprzez okazanie stosownego dokumentu (zaświadczenia) podczas kontroli przeprowadzanej zarówno na drodze, jak i w siedzibie przedsiębiorcy.

Na marginesie Sąd dodał, że wymierzenie skarżącemu za wspomniane wyżej naruszenie kary w takiej wysokości nie miało wpływu na jej łączny wymiar – bowiem z uwagi na treść art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych w wypadku skarżącego nie może przekroczyć 15000 zł, przy czym łącznie kary za pozostałe dwa naruszenia wyniosłyby 16400 zł.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. M.. Wyrok zaskarżył w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne, jak i procesowe i czy miało ono wpływ na wynik sprawy;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niezasadnym i wadliwym ustaleniu kary pieniężnej w wyniku działań organu kontrolnego z przekroczeniem uprawnień w aspekcie art. 4 pkt 22 w zw. z art. 50 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym;
3. 3. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie polegające na bezpodstawnym przydzieleniu uprawnień kontroli drogowej w aspekcie postanowień rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 165/2015 funkcjonariuszom Inspekcji Transportu Drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne ze względu na sposób, w jaki został zredagowany zarzut skargi kasacyjnej w pkt 1 jej petitum.

Wskazać zatem należy, że wadliwy konstrukcyjnie jest zarzut "naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne, jak i procesowe i czy miało ono wpływ na wynik sprawy".

W ocenie NSA nietrafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Określone w nim zostały niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie wyroku zawiera elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. WSA przedstawił w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zaś uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku zawiera rozważania Sądu co do zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz postępowania, w ramach którego rozstrzygnięcie zostało wydane. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób prawidłowy przedstawił przesłanki oddalenia skargi. Tak sporządzone uzasadnienie pozwala poznać argumenty podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania WSA, umożliwia zatem przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. To z kolei prowadzi do wniosku, że WSA uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający powyżej wskazane wymogi.

Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, do czego w istocie sprowadza się zawarty w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Tak więc w reasumpcji wskazać trzeba, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, jak też i ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd I instancji jako podstawa wydanego w sprawie wyroku.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ale w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów zarzut określony w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej okazał się nieusprawiedliwiony.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty wskazane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

Podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut sformułowany jako zarzut naruszenie przepisów postępowania sprowadza się w istocie do kwestionowania uprawnień organów inspekcji drogowej do wykonywania zadań określonych w art. 50 u.t.d., w szczególności w zakresie kontroli przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 u.t.d. Zarzut ten w istocie jest powtórzony w pkt 3 petitum skargi. Przy czym zwrócić uwagę należy, że zarzut podniesiony w pkt 3 petitum skargi sformułowany jest wadliwie, gdyż nie wynika z niego czy jest to zarzut naruszenia przepisów postępowania czy przepisów prawa materialnego.

Wskazać trzeba na wstępie, że art. 50 u.t.d. określa kompetencje inspekcji transportu drogowego stanowiąc m.in. w pkt 1 lit. a, że do zadań inspekcji należy kontrola przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 tej ustawy. Zatem przepis art. 50 pkt 1 lit. a w zakresie użytego w nim pojęcia "obowiązki lub warunki przewozu drogowego" odsyła do definicji ustawowej zawartej w art. 4 u.t.d. Zgodnie zaś z definicją ustawową, obowiązki lub warunki przewozu drogowego - to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. z rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21). Niewątpliwie to rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 zostało uchylone przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014. Jakkolwiek rozporządzenie to w art. 47 uchylało rozporządzenie (EWG) nr 3821/85, jednak stanowiło wprost, że odesłania do uchylonego rozporządzenia nr 3821/85 uznaje się za odesłania do nowego rozporządzenia Nr 165/2014.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego kasacyjnie, że przepis art. 47 wszedł w życie dopiero w dniu 3 marca 2016 roku, należy się z nim zgodzić. Jednak uwzględnić należy równocześnie, że rozporządzenie Rady (EWG) z 20 grudnia 1985 r. obowiązywało do dnia 2 marca 2016 r. Z tą datą zostało ono uchylone na mocy art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Stosownie do art. 47 cytowanego rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r. "niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 3821/85. Odesłania do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłania do niniejszego rozporządzenia".

Z kolei w myśl art. 46 tego rozporządzenia, w zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia.

Jak wynika zatem z treści art. 48 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r., rozporządzenie to weszło w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jednakże z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, ma ono zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r., przy czym art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r. Rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Mając na uwadze powyższe uregulowania, zdaniem NSA, słusznie Sąd I instancji, zaakceptował jako prawidłowe stanowisko organów, iż w wypadku naruszenia polegającego na okazaniu w trakcie kontroli brudnych lub uszkodzonych wykresówek powołały się na przepis art. 14 ust 2 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r.

Zgodnie bowiem z tym przepisem, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Prawidłowy był również wniosek Sądu I instancji, że ponieważ w sprawie kontrolą został objęty okres od... marca 2014 r. do... marca 2015 r. to w tym czasie miał zastosowanie wskazany przepis rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r. Uwzględnić bowiem należało, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, że żadna z wykresówek uznanych przez organ odwoławczy za brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych nie pochodzi z okresu, na który wskazuje skarżący. Kontrolowane wykresówki, jak podnosi sam kasator na str. 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej, obejmowały okres od 1 września 2014 do 31 stycznia 2015 r.

W konkluzji, wbrew stanowisku kasatora, rozporządzenie 3821/85 obowiązywało, podobnie jak odesłanie do niego zawarte w art. 4 pkt 22 u.t.d. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał prawidłowej oceny przepisów właściwych dla zdarzenia stanowiącego źródło obowiązków lub warunków przewozu drogowego a zatem do przepisów obowiązujących w dacie kontroli a nie wydania decyzji. Odnośnie poglądu wyrażonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że polska ustawa o transporcie nie jest "aktem wykonawczym wspomnianym w rozporządzeniu" w rozumieniu przepisów art. 46 rozporządzenia 165/2014, to stwierdzić trzeba, że zawarte w nim odesłanie dotyczy wprost przepisów rozporządzenia 3821/85, w tym załącznika IB do tego rozporządzenia.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., to zarzut ten pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw, gdyż Sąd I instancji przepisu tego nie stosował, zaś autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu nie twierdził, że w ogóle wniosek taki został złożony.

Nie sposób w świetle wadliwie skonstruowanych zarzutów skargi kasacyjnej z przyczyn wyżej wskazanych, odnieść się do kwestii braku zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy kasator zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego.

Końcowo odnosząc się do zarzutu wskazanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej bez powiązania z jej petitum, odnośnie żądania, w toku kontroli przez organ przedstawienia zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu zgodnie z przepisem art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, z powołaniem na orzecznictwo NSA (sygn. II GSK 182/2008 powołana błędnie), podkreślić przede wszystkim należy, że zarzut ten nie mógł być skuteczny w sytuacji braku zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 14 ust. 2 rozporządzenia 3821/85. Niezależnie od tego, jedynie dodatkowo NSA wskazuje, że Sąd I instancji zaakceptował rozstrzygnięcie organu, powołującego lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, gdyż strona dokumentów takich nie przedstawiła a jednocześnie podała, że pozostałe dokumenty w wyniku awarii uległy całkowitemu zniszczeniu.

Zatem nie można przyjąć, jak sugeruje to skarżący kasacyjnie, że jedynym oczekiwanym przez organy i Sąd dokumentem było zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu. Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do tej kwestii a stanowisko to zasługuje na aprobatę.

Odnośnie stanowiska kasatora podnoszącego zastrzeżenia do rozłożenia ciężaru dowodu, to co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego (także w prawie podatkowym) nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to jednak przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. (II FSK 293/08, Lex nr 511333) wyraził następujący pogląd: "Jakkolwiek co do zasady ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach podatkowych (art. 122, art. 187 § 1 o.p. - regulacje analogiczne to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - uwaga NSA), to niekiedy konstrukcja przepisów materialnoprawnych sprawia, że inicjatywa dowodowa zostaje przerzucona na stronę." W sytuacji gdy strona stała na stanowisku, że żądanie przez organ zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu, nie było uprawnione, nie było przeszkód aby złożyła inne dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu za 13 dni.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji oraz za udział w rozprawie przed NSA, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 100% stawki minimalnej – 3600 zł.