Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 12 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 403/15 oddalił skargę W. O. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W. O. złożył [...] maja 2013 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Suwałkach wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, obejmującej jednolitą płatność obszarową (JPO) do wszystkich deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 45,32 ha, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o powierzchni 42,10 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 3,10 ha.
W gospodarstwie W. O. [...] lipca 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i kontrola w zakresie działania Programu rolnośrodowiskowego. Następnie, [...] grudnia 2013 r. przeprowadzona została w tym gospodarstwie kontrola w zakresie wzajemnej zgodności.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Suwałkach (zwany dalej: Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) decyzją z [...] marca 2014 r. [...], wziąwszy pod uwagę wyniki kontroli na miejscu, przyznał W. O. płatność na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.
Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (zwany dalej: Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR) decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...], uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z [...] czerwca 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W wyniku odwołania strony od tej decyzji, Dyrektor Biura Regionalnego ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], ponownie uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Kolejną decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał W. O. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że kontrole na miejscu przeprowadzone w gospodarstwie W. O. wykazały zawyżenie we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów rolnych w zakresie JPO o 1,40 ha, UPO o 0,24 ha, a płatności zwierzęcej 1,22 ha. Organ nie uwzględnił podniesionych w odwołaniu zarzutów co do wyników kontroli na miejscu, argumentując, że czynności kontrolne spełniały wymogi formalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego, które dawały podstawę do przyznania płatności na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. W przypadku działki rolnej AD, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina [...], powiat [...], pomiar dokonany został po granicach uprawy mieszanki wieloletnich traw z motylkowatymi drobnonasiennymi. W zakresie działek rolnych FC i D, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina [...], powiat [...], pomiar działek rolnych został dokonany po granicach uprawy tj. pastwiska trwałego (D) i mieszanki wieloletnich traw z motylkowatymi drobnonasiennymi (działka rolna FC). Pomiar na działkach FC i D został dokonany podczas kontroli przeprowadzonej [...] maja 2014 r. z uwagi na to, że podczas kontroli przeprowadzonej [...] lipca 2013 r. działki rolne FC, D, FD i FA nie były mierzone przy pomocy urządzenia GPS.
Sąd podkreślił, że z akt sprawy niezbicie wynika (fotografie 1-14 w zakresie działki rolnej D oraz fotografie 28-47 w zakresie działki rolnej FC), iż znaczna część działki ewidencyjnej nr [...]nie była użytkowana rolniczo. Występowały na niej skupiska drzew, teren był porośnięty wysoką trawą oraz występowały obszary samosiewów. Wobec powyższego organ dla celów postępowania dowodowego prawidłowo objął pomiarem GPS cały obszar zajęty pod uprawę trwałego użytku zielonego i mieszanek traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, a różnice pomiędzy obszarami wyłączonymi, na których nie była prowadzona działalność rolnicza zostały utrwalone na fotografiach znajdujących się w aktach sprawy.
W odniesieniu do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących pomiarów działki nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zauważył, odnosząc się do wyroku NSA z 18 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 990/09, że podstawą do ustalenia obszaru uprawnionego do płatności nie są działki ewidencyjne, lecz powierzchnie działek rolnych, więc organ trafnie przyjął, że kontroli na miejscu podlegają zadeklarowane przez wnioskodawcę działki rolne, a nie suma użytków rolnych występujących na działce ewidencyjnej.
W ocenie Sądu konieczność zastosowania szeregu kodów pokontrolnych "DR 13+" (zadeklarowana powierzchnia działki była większa od stwierdzonej) i "DR 13-" (zadeklarowana powierzchnia działki była mniejsza od stwierdzonej), świadczy nie tylko o znacznych rozbieżnościach pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, ale również o braku orientacji skarżącego co do powierzchni zgłaszanych do płatności działek rolnych.
Sąd pierwszej instancji uznał, że raporty z kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego spełniają wymogi formalne określone w art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., poz. 65, zwane dalej: rozporządzeniem nr 1122/2009).
Sąd podkreślił, że w raportach wskazano działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Przy ustalaniu powierzchni rolnych uwzględniono tolerancję pomiaru. Zawarte w protokole wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołach materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Na szkicach z pomiarów powierzchni działek stanowiącym załącznik do protokołu inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne nanieśli granice poszczególnych upraw oraz miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działkach.
Sąd zaznaczył, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie wykazał, ani nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, iż przeprowadzona kontrola została wykonana w sposób nieprawidłowy czy nierzetelny. Stwierdził, że organy kontrolne nie miały obowiązku informowania wnioskodawcy o terminie przeprowadzania kontroli na miejscu, co wynika z treści art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Organ umożliwił skarżącemu zapoznanie z aktami sprawy i skarżący z tej możliwości skorzystał, co zostało potwierdzone złożonym przez niego oświadczeniem. W związku z tym WSA uznał, że skarżący brał czynny udział w sprawie i mógł zapoznać się z pełnym materiałem dowodowym.
W. O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie, a w konsekwencji uchylenie w całości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] października 2014 r. nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokowi Sądu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- - art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012 poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. 2008 Nr 170, poz. 1051 z późn. zm., zwanej dalej: ustawą o płatnościach), oraz art. 77 § 1 k.p.a. i przyjęcie, że materiał dowodowy został w niniejszej sprawie rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a stan faktyczny ustalony w sposób prawidłowy mimo niewątpliwego pominięcia przez organ dowodów przedstawionych przez skarżącego, co miało wpływ na wynik sprawy i ukształtowanie treści zaskarżonego wyroku,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, przejawiające się tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wadliwej kontroli legalności działań organów ARiMR, które dokonały oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej jego oceny poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wadliwego ustalenia wielkości poszczególnych powierzchni działek rolnych,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, przejawiające się tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wadliwej kontroli legalności działań organów ARiMR poprzez nie udzielenie skarżącemu przez organ niezbędnych pouczeń dotyczących kwestii prawnych postępowania, nie poinformowania skarżącego o kontroli przeprowadzanej dnia [...] lipca 2013 r. i jej skutkach, a w konsekwencji przeprowadzeniu kontroli pod jego nieobecność oraz nie poinformowanie skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 10 k.p.a. w związku z art. 30a pkt 4 ustawy o płatnościach, przejawiające się tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wadliwej kontroli legalności działań organów ARiMR, która nie poinformowała skarżącego o przeprowadzanej kontroli dnia [...] lipca 2013 r., a w konsekwencji uniemożliwiła skarżącemu udział w czynnościach kontrolnych i pozbawiła prawa do obrony,
- - art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 75 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, przejawiające się tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie włączył w poczet materiału dowodowego pomiarów dokonanych przez biegłego geodetę M. B. ani raportów z czynności kontrolnych za 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Główny zarzut procesowy sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Odnosząc się do tych zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej oraz przeprowadzania kontroli zostały, w zakresie przepisów prawa krajowego, unormowane w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w postępowaniu w sprawie dotyczącej płatności bezpośredniej (...) organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Ponadto, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach).
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, wynikające z k.p.a. obowiązki dowodowe organów administracji doznały istotnych ograniczeń. Organy zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę, nie ciąży na nich natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
Przeniesienie w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach ciężaru dowodu na stronę postępowania oznacza, że bezskutecznym jest powoływanie w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. na naruszenie tych przepisów k.p.a., które nakładają na organ obowiązek inicjatywy dowodowej.
Przywołane przepisy ustawy o płatnościach wyłączyły w postępowaniu o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stosowanie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Dlatego w sprawie nie można było skutecznie zarzucić organom prowadzącym postępowanie naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Odnosząc się w związku z tym do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania (tj. art. 8 i 80 k.p.a.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.
Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 80 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są trafne zarzuty naruszenia art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w związku z art. 30a pkt 4 ustawy o płatnościach poprzez niedoinformowanie skarżącego o kontroli i uniemożliwienie mu obrony swych praw.
Ponownie należy zwrócić uwagę na brzmienie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach zgodnie, z którym organ udziela stronom, jedynie na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Z powyższego wynika, że art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. nie mają w takim postępowaniu zastosowania, a zatem nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia tych przepisów.
Dodatkowo w tym kontekście należy wskazać, że sprawy przyznawania płatności są regulowane zarówno w aktach prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Występowanie obok siebie dwu systemów prawnych: unijnego i krajowego, nakłada na wszystkie krajowe organy i sądy obowiązek uwzględnienia w procesie stosowania prawa regulacji prawnej obu tych systemów. Przyjmując tak ukształtowane zasady działania administracji publicznej i sądowej kontroli przywołać należy przepisy art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 4 ust. 7 i art. 20 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 2011 r., poz.
8) z których wynika, że kontrole mają być co do zasady niezapowiadane. W świetle omawianych przepisów kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Prowadzący postępowanie organ może zawiadomić rolnika o przeprowadzeniu kontroli na miejscu, ale nie ma takiego prawnego obowiązku (zob. wyrok NSA z 14 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1701/11 oraz wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 953/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawiadomienie rolnika o kontroli ma miejsce zwykle wtedy, gdy jego obecność jest potrzebna do przeprowadzenia kontroli.
Konkludując należy zatem podkreślić, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a w drodze wyjątku od tej zasady, tj. "jeśli nie zagraża to celowi kontroli", możliwe jest poinformowanie beneficjenta o planowanej kontroli, jej dacie i miejscu. Specyfika regulacji przyznawania dopłat dla rolników, w szczególności zobowiązanie się beneficjentów do przestrzegania wszystkich warunków przyznawania pomocy unijnej, uzasadnia dokonywanie kontroli przestrzegania tych warunków bez zapowiadania. Pogląd przeciwny, zakładający obowiązek zawiadomienia o zamiarze kontroli, nie jest trafny, gdyż musi on prowadzić do zniweczenia celu kontroli, jakim jest skontrolowanie, czy rzeczywiście producent rolny przestrzega w swoim gospodarstwie warunków uzyskania płatności.
Natomiast wymieniony w skardze kasacyjnej art. 30a ust. 4 ustawy o płatnościach (w skardze kasacyjnej wskazano pkt 4, ale takiej jednostki redakcyjnej ten przepis nie zawiera, jednak treść zarzutu i jego uzasadnienia wprost odnosi się do ust. 4 tego przepisu), który przewidywał, że czynności kontrolne przeprowadza się w obecności kontrolowanego został uchylony przez art. 1 pkt 23 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012, poz. 243) z dniem 15 marca 2012 r., a kontrola, do której odnosi się ten zarzut miała miejsce [...] lipca 2013 r., a zatem jest oczywiste, że ten przepis nie mógł mieć do niej zastosowania.
W kontekście wyżej wskazanych regulacji zarzut, że strona nie została skutecznie i prawidłowo zawiadomiona o kontroli jest niezasadny.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 75 k.p.a., przejawiające się tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie włączył w poczet materiału dowodowego pomiarów dokonanych przez biegłego geodetę M. B. ani raportów z czynności kontrolnych za 2014 r. należy podkreślić, że w postępowaniu przed WSA nie ma zastosowania art. 75 k.p.a. bowiem przepis ten reguluje procedurę administracyjną, a nie sądową. Na marginesie można wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma nawet odpowiednika art. 75 k.p.a., a zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet więc w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.