Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 547/14 oddalił skargę D.F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] grudnia 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 27 czerwca 2013 r., o godz. 17:00 został zatrzymany do kontroli D.F. prowadzący pojazd samochodowy marki DAF o numerze rej. [..] wraz z naczepą marki Van Hool o numerze rejestracyjnym [...]. Podczas kontroli ustalono, że kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi w dniu 18 czerwca 2013 r. o godz. 12:49 czasu CEST na odcinku B) - C - B (granica państwowa), co zostało zarejestrowane przez bramownicę o numerze [...] Na podstawie okazanej w czasie kontroli wykresówki czasu pracy kierowcy ustalono, iż pojazdem w tym dniu kierował skarżący d.F..
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzją z dnia [..] czerwca 2013 r. nr [..] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł w związku z wykonywaniem przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.; dalej rozporządzenie RM z dnia 22 marca 2011 r.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2013, poz. 260 ze zm.; dalej: u.d.p.)
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że na umowie z operatorem systemu zarejestrowanych jest siedem pojazdów, a konto jest doładowywane kwotą niewystraczającą na wszystkie przejazdy po drogach płatnych. Skarżący zwrócił uwagę, że urządzenie viabox najpierw zasygnalizowało niski stan konta, a następnie brak środków na koncie. Po tym zdarzeniu kierujący zatrzymał pojazd i udał się do punktu celem wpłaty środków na konto w systemie Viatoll.
GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [..] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., stwierdził, że wymierzona kara wysokości 3000 zł została nałożona w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r., Nr 91, poz. 524 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r.) przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1. GITD podkreślił, że korzystający z dróg publicznych zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej musi zapewnić odpowiednią ilość środków na koncie Viatoll przed wjazdem na płatne odcinki dróg.
Ponadto jak wskazał organ, uzupełnienie środków na koncie Viatoll po dokonaniu przejazdu, za który powinna zostać uiszczona opłata elektroniczna, nie konwaliduje stwierdzonego podczas kontroli naruszenia. W związku z tym organ nie może umorzyć postępowania administracyjnego.
GITD wyjaśnił, że z dodatkowych ustaleń uzyskanych w toku postępowania odwoławczego jednoznacznie wynika, że za przejazd w dniu 18 czerwca 2013 r. o godz. 12:49 opłata elektroniczna nie została uiszczona, a saldo konta użytkownika wynosiło 0 zł dlatego też taki stan konta uniemożliwił wniesienie opłaty elektronicznej. Jak wskazał organ, operator ustalił, iż na koncie użytkownika środków nie było od godziny 12:45. Ostatnia opłata została uiszczona w tym dniu o godz. 12:40. Konto zostało doładowane o godz. 14:11 kwotą 340 zł.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy GITD do ponownego rozpoznania ewentualnie zmianę decyzji i uchylenie nałożonej na skarżącego kary pieniężnej wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.
Zarzucił naruszenie:
- - przepisów prawa materialnego a to § 3 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z § 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący swoim działaniem nie dopełnił obowiązków nałożonych przez w/w przepisy a czego w konsekwencji skutkiem było ukaranie skarżącego karą pieniężną w wysokości 3.000,00 zł.
- - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy a w szczególności art. 7 i 8 k.p.a. polegające na naruszeniu zasad praworządności oraz zaufania obywatela do państwa.
W odpowiedzi na skargę GITD, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [..] czerwca 2013 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Sąd I instancji stwierdził, że ustalenia zawarte w protokole kontroli oraz dokumentacja sporządzona w chwili przejazdu pojazdu przez bramownicę nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty.
WSA wskazał, że w toku postępowania administracyjnego organ prowadził korespondencję z K. Sp. z o.o. odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Spółka w pismem z [...] sierpnia 2013 r. wyjaśniła, że w odniesieniu do kontrolowanego zespołu pojazdów za przejazd w dniu [...] czerwca 2013 r. o godzinie 12.49 po drodze ekspresowej [...] na odcinku B – c – B (granica państwowa) nie została uiszczona opłata elektroniczna. Jako przyczynę podano zerowy stan salda na koncie użytkownika. Ponadto wskazano, że umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Powyższe potwierdza także pismo K. Sp. z o.o. z dnia [...] września 2013 r.
Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że przyczyną braku uiszczenia opłaty elektronicznej przez skarżącego był brak środków na jego koncie w chwili powstania naruszenia.
Ponadto WSA podkreślił, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. WSA stwierdził, że organ nie miał podstaw do uznania, by strona powyższemu obowiązkowi zadość uczyniła, albowiem w dniu kontroli stwierdzono zerowy stan salda na koncie użytkownika.
WSA zaznaczył, że podawany przez skarżącego fakt, iż konto, na które były dokonywane wpłaty było kontem wspólnym, z którego korzystali również pozostali kierowcy zatrudnieni u pracodawcy skarżącego tj. w firmie E. Sp. z o.o. był bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie, bowiem liczy się sam obiektywny fakt nieuiszczenia opłaty elektronicznej, a ten miał miejsce w niniejszej sprawie.
D.F. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokowi zarzucił naruszenie:
przepisów prawa materialnego a to § 3 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z § 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że D.F. swoim działaniem nie dopełnił obowiązków nałożonych przez w/w przepisy, a czego w konsekwencji skutkiem było ukaranie skarżącego karą pieniężną w sytuacji, kiedy opłata za przejazd została przez niego dokonana w odpowiedniej wysokości i w terminie.
przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- a) "art. 145 § 1 pkt. 1 C oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku pełnej oceny stanu prawnego i faktycznego, a dotyczy to w szczególności":
braku odniesienia się przez Sąd do istotnych przepisów k.p.a., a w szczególności art. 7 i 8 k.p.a. i ich zastosowania w niniejszej sprawie;
braku odniesienia się przez Sąd do terminów i wysokości dokonanych przez skarżącego wpłat co przy uwzględnieniu faktu, że konto na które wpłaty zostały dokonane było kontem wspólnym daje podstawy do przyjęcia, że to inny kierowca nie dopełnił ciążących na nim obowiązków i wykorzystał na przejazd środki wpłacone przez skarżącego o czym ten nie wiedział i nie mógł się tego spodziewać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, a jej zarzuty są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.
Na wstępie należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie został zakwestionowany stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym dnia 18 czerwca 2013 r. o godzinie 12:49 skarżący kierując pojazdem marki DAF nie uiścił opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi ponieważ saldo konta użytkownika wynosiło zero, a ostatnia opłata została uiszczona o godzinie 12:40.
W myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.
Tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (dalej: rozporządzenie). W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z § 7 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie dopełnił obowiązków w nich określonych w konsekwencji czego ukarano skarżącego, w sytuacji gdy opłata za przejazd została przez niego uiszczona.
Wskazane przez skarżącego przepisy rozporządzenia określają, że przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik, w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, wnosi przedpłatę na wskazany rachunek bankowy przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego jest nieuzasadniony i nie może odnieść zamierzonego skutku, przede wszystkim dlatego, że to nie przepisy rozporządzenia stanowiły podstawę nałożenia na skarżącego kary. Podstawę nałożenia kary stanowił cyt. wyżej przepis art. 13k ust.1 pkt 1 u.d.p., który w sytuacji w nim określonej przewiduje obowiązek nałożenia kary, bez względu na przyczynę nieuiszczenia należnej opłaty. W tej sprawie przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie.
Sąd I instancji nie kwestionował wywiązania się przez skarżącego z obowiązków określonych w rozporządzeniu, natomiast trafnie stwierdził, że podnoszony przez skarżącego fakt dokonania przez niego wpłaty na konto, z którego korzystali również pozostali kierowcy zatrudnieni u tego samego pracodawcy jest bez znaczenia w sprawie, ponieważ liczy się obiektywny fakt nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawą nałożenia kary jest nieuiszczenie opłaty, a nie fakt niedopełnienia obowiązków określonych w przepisach rozporządzenia.
W związku z tym za nieuzasadniony NSA uznał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do terminów i wysokości wpłat dokonanych przez skarżącego na wspólne konto, jako że były to okoliczności, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez WSA do przepisów art. 7 i 8 k.p.a. W ocenie skarżącego, Sąd winien był wziąć pod uwagę fakt, iż osoba trzecia na skutek nierzetelnego działania skorzystała z wpłaconych przez skarżącego środków i pozbawiła go możliwości uiszczenia opłaty, bowiem doprowadzenie do ukarania skarżącego w takiej sytuacji podważy jego zaufanie do organów Państwa i tworzonego w nim prawa, co stanowi naruszenie art. 8 k.p.a.
Należy zauważyć, że w sytuacji gdy kilku kierowców zatrudnionych u tego samego pracodawcy korzysta z tego samego rachunku, na który wpłacają przedpłaty w celu uiszczania opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach, jest obowiązkiem pracodawcy, a nie organów Państwa zapewnienie takiego systemu wpłat i korzystania z rachunku, aby nie dochodziło do sytuacji, w której kierowca, który dokonał właściwej wpłaty został ukarany karą za przejazd bez opłaty z powodu braku środków na rachunku, z którego pobierane są opłaty elektroniczne.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a