Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1693/15, odrzucił skargę C. Sp. z o.o. w L. na wystąpienie pokontrolne Zarządu Powiatu w P. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że C. Sp. z o.o. wniosła skargę na czynność dokonaną przez Starostwo Powiatowe w P. polegającą na wydaniu wystąpienia pokontrolnego, w którym wezwano spółkę do zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji oświatowej za 2013 i 2014 r., wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 169 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885) oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), stwierdził, że zaskarżonego wystąpienia pokontrolnego nie można uznać ani za decyzję lub postanowienie, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a., ani też za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie ma ono bowiem charakteru władczego.
Wezwanie do zwrotu dotacji zawarte w wystąpieniu pokontrolnym nie rodzi obowiązku, a jedynie możliwość zapłaty określonej kwoty na zasadzie dobrowolności. Wezwanie to nie podlega bowiem egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny. Nie można więc uznać, że wystąpienie pokontrolne jest aktem władczej ingerencji organu administracji publicznej w sferę działalności kontrolowanej jednostki, a tylko taki akt podlega kontroli sądów administracyjnych. Wystosowanie do strony wystąpienia pokontrolnego kończy pierwszy etap procedowania i umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego, które w dalszej kolejności może podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Spółka C. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 14 października 2015 r., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wystąpienie pokontrolne z przeprowadzonej kontroli w zakresie wydatkowania dotacji oświatowych nakazujące skarżącej dokonanie określonych działań nie mieści się w katalogu aktów i czynności, określonych w art. 3 ust. 2 p.p.s.a., które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego i w konsekwencji odrzucenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skargi na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Aby akt lub czynność podlegały kontroli sądu administracyjnego, muszą one spełniać następujące warunki: 1) nie mogą mieć formy decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, 2) muszą mieć charakter publicznoprawny, 3) muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu, 4) muszą dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie spółka C. w skardze kasacyjnej nie kwestionowała, że wystąpienie pokontrolne samo w sobie nie stanowi formalnego rozstrzygnięcia sprawy – w szczególności nie jest decyzją administracyjną, jak również nie stanowi władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej i nie służą od niego żadne zwyczajne środki odwoławcze. Uznała natomiast, że wystąpienie pokontrolne, skoro stwierdza uchybienia i nakazuje ich usunięcie, jest czynnością materialno-techniczną administracji publicznej dotyczącą stwierdzenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W związku z powyższym może ono podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to nie jest trafne. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny wystąpienie pokontrolne zostało wydane w ramach kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji budżetu Powiatu P., przeprowadzonej na podstawie § 6 ust. 1 uchwały Rady Powiatu w P. z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji ponadgimnazjalnym szkołom niepublicznym o uprawnieniach szkół publicznych funkcjonującym na terenie Powiatu P. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania (Dz. Urz. Woj. [...]). W myśl § 6 ust. 8 tej uchwały, w terminie 14 dni od dnia podpisania lub odmowy podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego, kontrolujący sporządza wystąpienie pokontrolne kierowane o kontrolowanego, zawierające ocenę kontrolowanej działalności, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, zalecenia pokontrolne. Kontrolowany, do którego zostało skierowane wystąpienie pokontrolne jest zobowiązany, w terminie określonym w wystąpieniu pokontrolnym, zawiadomić osobę podpisującą wystąpienie pokontrolne o sposobie realizacji zaleceń pokontrolnych (§ 6 ust. 9 uchwały).
Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zaskarżone wystąpienie pokontrolne nie rodzi żadnego obowiązku, ani uprawnień dla podmiotu kontrolowanego, a jedynie daje temu podmiotowi możliwość zapłaty określonej w wezwaniu kwoty dotacji, na zasadzie dobrowolności. Stąd też wezwanie to nie może być uznane za czynność materialno-techniczną, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Samo zalecenie zawarte w wystąpieniu pokontrolnym nie mieści się bowiem w określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzygnięciach, gdyż jak zostało podkreślone nie dotyczy ono bezpośrednio uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisu prawa.
Sąd I instancji trafnie zatem uznał, że na wystąpienie pokontrolne nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.