Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 176/10 odrzucił skargę B. R. S. w B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że B. R. S. wniosła za pośrednictwem organu skargę na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał na treść art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich), w którym wnioskodawcom, w przypadku odmowy przyznania pomocy, zagwarantowano prawo do wniesienia na pismo informujące o odmowie przyznania pomocy skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Według Sądu I instancji, skuteczne wniesienie środka zaskarżenia, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie, wymaga odwołania się do odpowiednich regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu, w terminie 14 dni, do usunięcia naruszenia prawa.
W myśl przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. termin do złożenia skargi jest zachowany, jeśli zostanie złożona do sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. WSA w W. wyjaśnił, że wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne, tj. dla oceny zachowania terminu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że w niniejszej sprawie pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 15 czerwca 2009 r., która następnie w dniu 17 czerwca 2009 r. wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi pismem z dnia 18 listopada 2009 r., po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Strona skarżąca powinna wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Skarga jednak do organu została przesłana w dniu 23 grudnia 2009 r., czyli po upływie sześćdziesięciodniowego terminu, którego ostatnim dniem był 16 sierpnia 2009 r.
W skardze kasacyjnej B. R. S. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 484), poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, legalności działania organów, prawdy obiektywnej i słusznego interesu podmiotowego – na co wskazuje wielokrotne informowanie o przysługującym stronie terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jako terminie niezależnym od upływu 60 dni od dnia daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszeń prawa i tym samym wprowadzenie strony skarżącej w błąd.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.
1) naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 53 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi i przyjęcie, że termin do jej wniesienia upłynął w dniu 16 sierpnia 2009 r., mimo że: - pracownicy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zapewniali stronę w trakcie toczącego się postępowania, jeszcze przed datą 16 sierpnia 2009 r., że bez względu na treść pouczenia zamieszczonego w rozstrzygnięciu z dnia [...] czerwca 2009 r., termin na skargę do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w W. zawsze będzie wynosił 30 dni od dnia zajęcia stanowiska w przedmiocie wezwania do usunięcia naruszeń prawa, - w pouczeniu przy piśmie z dnia 18 listopada 2009 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała stronę o terminie do wniesienia skargi innym niż w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r., co było niejako konsekwencją udzielanych uprzednich ustnych zapewnień o niestosowaniu terminu sześćdziesięciodniowego;
2) naruszenie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez oparcia się na całości akt sprawy, a wyłącznie na treści pouczenia zamieszczonego w rozstrzygnięciu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r.;
3) naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia twierdzeń nieuwzględniajacych całości materiału dowodowego, w tym nieodnoszących się do treści pouczenia z dnia 18 listopada 2009 r.;
4) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie zaskarżonego rozstrzygnięcia jako aktu odpowiadającego przepisom powszechnie obowiązującym, w tym mającym w niniejszej sprawie ograniczone zastosowanie przepisom postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że pracownicy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kilkakrotnie informowali stronę przed dniem 16 sierpnia 2009 r., że powinna czekać na odpowiedź Agencji na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Strona skarżąca została poinformowana, że termin do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. rozpocznie bieg dopiero po doręczeniu stronie odpowiedzi organu, zaś sześćdziesięciodniowy termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. oraz w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. nie będzie miał zastosowania.
Strona wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że została wprowadzona w błąd również w piśmie z dnia 18 listopada 2009 r., w którym została pouczona o możliwości złożenia skargi do sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Według strony skarżącej w dacie sporządzenia wyżej wymienionego pisma organ miał bądź powinien mieć świadomość, że minął termin 60 dni od daty wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem strony, z pouczenia zamieszczonego w piśmie z dnia 18 listopada 2009 r. wynikało, że prawidłowo liczonym terminem do wniesienia skargi będzie termin 30 dni od daty otrzymania omawianego pisma.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego informacji o odmowie przyznania pomocy na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wykładnia językowa art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich oraz art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jednoznacznie wskazuje, iż skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego służy na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nie na odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Należy stwierdzić, że charakter pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 listopada 2009 r., będącego jedynie wewnętrznym elementem postępowania zmierzającego do zaskarżenia aktu z zakresu administracji publicznej -jakim było pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r., stanowiącego przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, upoważnia do stwierdzenia, że na pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarga nie przysługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1501/99, LEX nr 48196).
Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie B. R. S. spełniła powyższy warunek i w dniu 17 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie B. R. S. wystąpiła z wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa w dniu 17 czerwca 2009 r., a organ udzielił odpowiedzi w dniu 18 listopada 2009 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. W takiej sytuacji skarga do sądu powinna być wniesiona w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania.
W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, podniesiono, że z art. 53 § 2 wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tak rozumiany przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do wnoszenia skargi w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a.
Stwierdzić należy, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r., będące aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nie pismo z dnia 18 listopada 2009 r., będące jedynie wewnętrznym elementem postępowania zmierzającego do zaskarżenia aktu z zakresu administracji publicznej. W piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. B. R. S. zostało prawidłowo pouczona o terminie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarga na podlegające zaskarżeniu do sądu pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. została wniesiona z uchybieniem sześćdziesięciodniowego terminu, zatem zasadnie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.