Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 608/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w B. po rozpoznaniu wniosku A. Sp. z o.o. z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] przyznał spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, w tym płatność JPO do powierzchni 554,04 ha oraz płatność UPO do powierzchni 484,34 ha.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła, że przez nieuwagę, przepisując pierwszą stronę wniosku, nie zaznaczono "pola traktującego o dopłacie cukrowej za rok 2013". Tymczasem buraki cukrowe uprawiane są od wielu lat, a o płatności spółka występuje corocznie od 2006 r. We wniosku zaznaczono na działkach L i S uprawę buraków cukrowych, nie zaznaczono jednak ubiegania się o płatność cukrową, co było oczywistą omyłką. Zaznaczenie w tabeli VIII wniosku na działkach L i S uprawy buraków potwierdzało jednak, w ocenie producenta, niezrezygnowanie z dopłaty cukrowej, tym bardziej, że działek tych nie zadeklarowano do płatności UPO.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że brak deklaracji w złożonym przez producenta wniosku o ubieganie się o płatność cukrową spowodował, że nie było możliwości przyznania spółce tych płatności.
Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), polegające na prowadzeniu postępowania o przyznanie płatności do gruntów rolnych z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej, organ był zobowiązany dostrzec brak związany z kontynuowaniem corocznie uzyskiwanych przez spółkę płatności cukrowych.
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że jest okolicznością niesporną, iż w formularzu złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2013 r. nie zaznaczono przy płatności cukrowej znaku "x". Również w złożonej w dniu [...] września 2013 r. zmianie do powyższego wniosku nie zaznaczono chęci ubiegania się o płatność cukrową. Skoro płatności, w tym płatność cukrowa, przyznawane są tylko na wniosek, a nie z urzędu, prawidłowo organy uznały, że wniosku o przyznanie tej płatności strona skarżąca nie złożyła. Sąd I instancji powołał się na treść art. 24 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym płatność cukrową przyznaje się na wniosek rolnika w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowej.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej, Sąd podkreślił, że oddzielna płatność z tytułu cukru ma charakter płatności historycznej, niezwiązanej z bieżącą produkcją. Rolnik, który w poprzednich latach ubiegał się o przyznanie płatności cukrowej na podstawie dostarczonej umowy, umów dodatkowej kontraktacji/aneksów do umowy, do wniosku o przyznanie płatności na 2013 r. nie dołącza kolejny raz umowy/aneksu. Składa tylko prawidłowo wypełniony wniosek zaznaczając "x" przy płatności cukrowej. Skoro płatność cukrowa jest płatnością, o którą producent ubiega się dobrowolnie, to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek złożenia wniosku w taki sposób, aby organ odczytał żądanie wnioskodawcy zgodnie z jego wolą.
W ocenie Sądu I instancji, osoba przyjmująca wniosek przy jego kontroli nie jest obowiązana weryfikować, który wnioskodawca w latach poprzednich uzyskał płatności bezpośrednie i sama też nie może domniemywać, że składający wniosek nie zakreślił na jego pierwszej stronie w sposób prawidłowy swojego żądania. Za kontynuacją zamiaru ubiegania się o płatność cukrową nie może przemawiać fakt, że działki L i S nie zostały zadeklarowane do płatności UPO, skoro rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) nie obejmuje swym zakresem uprawy buraków cukrowych.
Nie sposób też przyjąć, że wskazanie we wniosku do płatności JPO na działkach L i S uprawy buraków cukrowych mogło przesądzać o ubieganiu się o płatność cukrową, skoro jest to płatność o charakterze historycznym, która nie wymaga od producenta, poza zgłoszeniem we wniosku ubiegania się o tę płatność, uprawy buraków cukrowych na dzień złożenia wniosku.
A. Sp. z o.o. zaskarżyło wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 608/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 7, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, naruszenie zasady praworządności i zaaprobowanie błędnego poglądu organu, w którym organ wadliwie dokonał oceny charakteru błędu popełnionego przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, w szczególności faktu, że błąd ten ma charakteru oczywistej omyłki, mimo wskazywania takich okoliczności w toku postępowania przez skarżącą producenta oraz wywodzenie z materiału dowodowego sprawy wniosku o istnieniu winy producenta w popełnionym błędzie przy jednoczesnym uzasadnieniu tego wniosku wyłącznie poprzez wskazanie, że już z samego faktu zapoznania się z instrukcją wypełnienia wniosku na rok 2013 i niezaznaczenia znakiem "x" rodzaju płatności, o jaką skarżąca się ubiega, uznać należy, że była to świadoma wola skarżącej o nieubieganiu się o należne jej płatności w wysokości 194.423 zł.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że prowadzenie działalności rolniczej związanej z uprawą buraków cukrowych, coroczne składanie wniosków o przyznanie płatności cukrowej przez skarżącą, co nie było kwestionowane przez organ, musiało być poddane racjonalnej ocenie przez organy w zakresie woli objęcia wnioskiem o przyznanie płatności na 2013 r. również płatności cukrowej.
Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które uznawały, że brak określenia właściwego checkboxu może być przedmiotem oceny wystąpienia oczywistej omyłki.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W podstawach skargi kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty procesowe, uzasadniając je niewzięciem przez organy rozpatrujące wniosek o przyznanie płatności pod uwagę pewnych okoliczności dotyczących złożonego wniosku, które zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną wskazywały, że pominięcie we wniosku żądania przyznania płatności cukrowej było ze strony wnioskodawcy oczywistą pomyłką.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest w tej kwestii prawidłowe. Sąd słusznie podkreślił, że tego rodzaju płatności są przyznawane na wniosek, co oznacza, że jedynie wnioskodawca może określić zakres żądania wniosku. Wynikało to wprost z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pominięcie więc we wniosku o przyznanie płatności obszarowej płatności cukrowej, w sytuacji gdy ten "błąd" powtórzono w kolejnym wniosku zmieniającym z [...] września 2013 r. nie można potraktować jako oczywistej omyłki i przerzucić odpowiedzialność za skutki takiego działania na organy rozpatrujące sprawę.
Należy podkreślić, że mamy w tym przypadku do czynienia z przedsiębiorstwem – spółką z o.o., a więc z podmiotem zorganizowanym, od którego można wymagać staranności i profesjonalnego działania. O tym, że wnosząca skargę kasacyjną tymi cechami się nie wykazała świadczy również fakt, że od chwili złożenia wniosku ([...] maja 2013 r.) do wydania decyzji o przyznaniu płatności ([...] stycznia 2014 r.) spółka nie zauważyła tej jej zdaniem oczywistej omyłki, o czym świadczy to, że nie zwracała się w tej sprawie do organu.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego za nieuzasadnione i dlatego oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).