Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia.... marca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
decyzją z dnia.... stycznia 2015 r., Naczelnik Urzędu Celnego w E., powołując art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, z późn. zm.; dalej: u.g.h. lub ustawa o grach hazardowych), wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gry na automacie Daytona Gold o nr.... poza kasynem gry. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w O. (dalej: organ lub DIC) z dnia... marca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględniając skargę przyjął za niesporne, że spółka nie legitymuje się ani zezwoleniem na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, które na mocy przepisów przejściowych zawartych w art. 129 ust. 1 u.g.h., uprawniałoby ją do urządzania takich gier na automatach w lokalu, ani też koncesją na prowadzenie kasyna gry. Ponadto, automat nie posiadał poświadczenia rejestracji, ani w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312), ani też na podstawie wcześniej obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946, z późn. zm.) oraz wymaganej przez art. 23a ust. 1 u.g.h. rejestracji.
Powyższe, zdaniem Sądu, zasadnym czyniło wymierzenie skarżącej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., za nielegalne urządzanie gier hazardowych bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu. Tymczasem organy dokonały nieprawidłowej kwalifikacji deliktu do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., dotyczącego urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Kara, o której mowa w tym przepisie dotyczy urządzającego gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie.
W ocenie Sądu stwierdzone uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż konieczne jest ustalenie wysokości kary odpowiadającej treści art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h.
W podstawie prawnej wyroku powołano art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną wniósł DIC, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu m.in.:
- I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., przez:
- 1) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez uznanie, że przepis ten został nieprawidłowo zakwalifikowany przez organ do deliktu popełnionego przez skarżącą,
- 2) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez uznanie, że przepis ten powinien stanowić podstawę prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej;
- II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.:
- 1) w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez uchylenie decyzji I i II instancji, mimo nienaruszenia powyższego przepisu przez organy w trakcie prowadzonego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd nie dokonał błędnej wykładni tego przepisu musiałby skargę oddalić, stosując przepis art. 151 p.p.s.a.,
- 2) w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącej - czy kara nałożona na skarżącą na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie będzie wyższa niż kara nałożona na skarżącą na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Podnosząc te zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną wniosła również spółka, jednakże cofnęła ją przed rozprawą, pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji, uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1lit. a) p.p.s.a. Przyjmując, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., przez jego niezastosowanie - Sąd I instancji jednocześnie przesądził, że wnosząca skargę spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Sądu I instancji, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest nieuprawniony. Zauważa przy tym, że zajęte przez Sąd I instancji stanowisko było prezentowane, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z pojawieniem się rozbieżności w judykaturze, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej, obejmującej m.in. zagadnienie "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy".
Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Uchwałą tą, skład orzekający jest związany na mocy przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14; dostępny w CBOSA).
W tej sytuacji za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. poprzez błędną ich wykładnię, a w efekcie niewłaściwe ich zastosowanie.
Natomiast za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej postawione w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a jednoznaczny wywód prawny przeprowadzony w jego uzasadnieniu wskazuje, że jedyną przyczyną uchylenia decyzji było naruszenie prawa materialnego.
Ponadto błędne jest powiązanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z przepisem prawa materialnego – art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Pierwszy z powołanych przepisów odnosi się wszak do naruszenia przepisów postępowania.
Nie sposób również uznać, że "brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącego" można skutecznie zwalczać poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. Wadliwość rozważań w tym zakresie to potencjalna wada uzasadnienia orzeczenia, a nie naruszenie zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego.
Jednakże oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa materialnego obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę spółki. Jak już bowiem wcześniej wskazano istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniły do przyjęcia, że spółka urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a tym samym podlegała sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku.
Cofnięcie skargi kasacyjnej przez spółkę skutkowało natomiast umorzeniem postępowania drugoinstancyjnego wszczętego z jej skargi kasacyjnej na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji).
O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej spółki Naczelny Sąd Administracyjny orzekł natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.