Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 750/18 oddalił skargę "(...)" sp. z o.o. z siedzibą w (...) (dalej: Skarżąca, Strona lub Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD lub Organ odwoławczy) z (...) r. nr. (...) w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu (...) r. we (...) na ul.(...) (droga krajowa nr 94) zatrzymano do kontroli zespól pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki Scania o nr rej.(...)i dwuosiowej przyczepy marki SAM o numerze rej. (...). Zespołem pojazdów kierował (...), który wykonywał krajowy przejazd drogowy zrzyn w imieniu (...)Sp. z o.o. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, nacisku podwójnej osi napędowej, oraz nacisków osi nie napędowych.
Decyzją z dnia (...) r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: Organ I instancji lub WITD) nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 6 360 złotych.
Spółka wniosła od powyższej decyzji odwołanie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego Decyzją z dnia (...) r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia (...)r. ponownie nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 6360 złotych. I od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...)r. ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) r. orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6360) złotych. Od tej decyzji Spółka złożyła ona odwołanie.
Decyzją z dnia (...)r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w następstwie czego Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt. VI SA/Wa 2850/13 uchylił decyzję GITD z (...) r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...)r.
Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną na wyrok z 14 lutego 2014 r..
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W wyroku tym NSA zgodził się z Organem, że zalecenia dokonania "reasumpcji" wyników ważenia przy użyciu omawianych wag SAW 10C/II są błędne, co zasadnie wykazał autor skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2015 r. sygn. akt. VI SA/W a 1657/15 oddalił skargę, w następstwie czego Strona złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. o sygn. akt II GSK 437/16 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...)r. nr (...) orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6360 złotych, od której Skarżąca złożyła odwołanie.
W odwołaniu od tej ostatniej decyzji organu I instancji Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ustawy o drogach publicznych oraz lp. 7 pkt 9 lit. d) i e), lp. 7 pkt 1 lit. b), lp. 9 pkt 4 lit. c) załącznika nr 2 do tej ustawy. Zdaniem Spółki nastąpiło naruszenie art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności, nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
W ocenie pełnomocnika rzeczywistą masę przewożonej zrzyny należy ustalić w oparciu o przelicznik metrów przestrzennych na metry sześcienne. Poza tym - w ocenie Spółki - organ I instancji naruszył art. 7, 77 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz na zajęciu stanowiska, że nie istnieje możliwość przeliczenia metrów przestrzennych na metry sześcienne. Strona podniosła, że kierowca dokonując załadunku nie mógł wiedzieć o zaistniałych okolicznościach mających wpływ na masę zrzyny, w związku z czym dokonał załadunku zgodnie z dotychczasowymi przelicznikami. Tymczasem okazało się, że zrzyny były mokre i z dużą zawartością żywicy. Zdaniem Skarżącej kierowca dokonał załadunku takiej ilości metrów przestrzennych zrzyn sosny, aby ich łączna masa nie przekroczyła 21,21 t. czyli maksymalnej dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zastosowano przelicznik 0,42 do przeliczenia objętości zrzyny na masę, gdyż taka wartość jest powszechnie stosowana przez podmioty zajmujące się produkcją tego rodzaju materiału.
Decyzją z dnia (...)r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935,dalej: kpa), art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ust. 1 ustawy o drogach publicznych, lp. 7 pkt 1 lit. b) i c), lp. 7 pkt 9 lit. d) i e), 1p. 9 pkt 4 lit. c) załącznika nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: prd lub ustawa prawo o ruchu drogowym), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321, dalej: ustawa zmieniająca prd), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r. nr (....) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6360 (sześć tysięcy trzysta sześćdziesiąt) złotych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 5880 (pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt) złotych.
W uzasadnieniu Organ wskazał, że stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Droga krajowa nr 94 została zaliczona do dróg. po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Organ wyjaśnił, że w przypadku zespołu pojazdów składającego się z trzyosiowego pojazdu samochodowego i dwuosiowej przyczepy dopuszczalna masa całkowita wynosi do 40 t włącznie w myśl zapisów lp. 9 pkt 4 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W przypadku podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1.3 m i mniejszej niż 1.8 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 16 t w myśl zapisów lp. 7 pkt 9 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych.
Miejsce ważenia legitymowało się protokołem zatwierdzenia stanowiska do ważenia pojazdów z dnia 14 grudnia 2011 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/ll o nr fabrycznych (...). Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do 30 września 2012 r. dla wagi o nr (...) i do dnia 31 grudnia 2013 r. dla wagi o nr (...). Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do stwierdzenia naruszeń przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego.
W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów organ stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
- - nacisk 11,00 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - przekroczenie o 1,00 t,
- - nacisk 10,30 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) na drugiej pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - przekroczenie o 0,30 t,
- - nacisk 20,60 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) na podwójnej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 4,60 t,
- - łączna masa zespołu pojazdów 50,05 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0.1 t w górę) - przekroczenie dmc o 10,05 t,
- - podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywny.
W niniejszej sprawie w oparciu o zapisy załącznika nr 2 do ww. ustawy Organ uznał, że należy nałożyć następujące kary pieniężne: Lp. 7 za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t: pkt 1) dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi:
- b) powyżej 10,0 i do 10,5 t - 480 zł
- c) powyżej 10,5 t do 11,0 t. -1080 zł pkt 9) dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi:
- d) powyżej 18,0 t do 19.0 t -1080 zł
- e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t. powyżej 19,0 t dodatkowo 900 zł Lp. 9 za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:
pkt 4) zespołu pojazdów składającego się z trzyosiowego pojazdu samochodowego i dwuosiowej przyczepy:
- c) powyżej 50,0 t do 64,0 t - 1440 zł.
W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: 480 zł + 1080 zł + 1080 zł + (2 x 900 zł) + 1440 zł = 5880 zł.
GITD zauważył, że organ I instancji w treści zaskarżonej decyzji dokonał błędnego zsumowania wysokości kar pieniężnych za poszczególne przekroczenia dopuszczalnych norm. Suma kar pieniężnych w niniejszej sprawie jak wskazano wyżej wynosi 5880 zł, a nie jak stwierdził organ 1 instancji 6360 zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że należy mieć na uwadze zarówno stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14, jak również w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. o sygn. akt. II GSK 437/16.
Odnosząc się do argumentacji Strony Organ wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, a mianowicie w dniu 18 października 2011 r. wszedł w życie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321). Od dnia 19 października 2012 r. należy stosować w całości przepisy ustawy w nowym brzmieniu. Jednakże stosownie do art. 5 ust. 1 ww. ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Artykuł 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy prd stanowi, iż postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:
- 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:
- a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
- b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
- 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.
W niniejszej sprawie przedmiotem przewozu były zrzyny sosnowe, które należy zaliczyć do drewna, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt. II GSK 437/16. Ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz.U. Nr 222, poz. 1321) wprowadziła art. 61 ust. 15-17 w brzmieniu: przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna (ust.15). Minister właściwy do spraw środowiska i minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określił, w drodze rozporządzenia, gęstość drewna, uwzględniając w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg (ust.16).
Zmieniony art. 61 ust. 15-16 prd wszedł w życie 19 stycznia 2012 r. W dniu kontroli tj. 27 marca 2012 r. nie obowiązywały jeszcze przepisy wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości (Dz. U. z 2012 r. poz. 536). Tym samym w dniu załadunku Strona nie mogła dokonać czynności przeliczenia objętości na masę zgodnie z tym rozporządzeniem. Organ odwoławczy zauważył, że art. 61 ust. 15 prd nie dotyczy ustalania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, ale wyznaczenia samej wagi ładunku drewna.
Tym samym jedynym sposobem zweryfikowania masy ładunku było jego zważenie. Bez wpływu na kwestię zwolnienie z odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pozostaje okoliczność zwiększenia wagi zrzyny pod wpływem wilgotności, żywicy. Organ zauważył, że NSA w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14 wskazał, że skoro w dniu kontroli tj. 27 marca 2012 r. nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (weszło w życie 9.05.2012 r.), to strona nie mogła dokonać przeliczeń stosując wartości określone w tym rozporządzeniu.
Jednocześnie NSA stwierdził, że stosowanie "odpowiedniego przelicznika" dla ustalenia rzeczywistej masy przewożonego ładunku powinno wynikać z przepisów prawa, a nie z wcześniej stosowanych praktyk, czy też wszelkiego rodzaju instrukcji, stanowisk czy opinii wydawanych poza delegacją ustawową. W ocenie Organu, samo przeliczenie metrów przestrzennych na metry sześcienne i zastosowanie wewnątrzzakładowego przelicznika na masę okazało się niewystraczające do zapewnienia wykonywania przejazdu pojazdem normatywnym. Ponadto NSA w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14, przesądził o braku należytej staranności przy organizowaniu przewozu. Chcąc dokonać przeliczenia metrów przestrzennych na metry sześcienne należałoby zastosować tabelę współczynników zamiennych określoną w Polskiej Normie PN-D-95000. Norma PN-D-95000 nie zawiera jednak współczynników zamiennych dla zrzyny sosnowej o nieregularnych kształtach i rozmiarach przeważonej w wiązkach.
W dniu kontroli nie istniała więc możliwość przeliczenia 60 metrów przestrzennych zrzyny na metry sześcienne przy jej pomocy, a co za tym nie występowała możliwość dokonania wyliczenia matematycznego, szacunkowego rzeczywistej masy całkowitej.
W związku z tym Organ uznał, że nie ma podstawy do umorzenia postępowania wobec Strony na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej prd. Odnosząc się do kolejnych argumentów Skarżącej, Organ zauważył, że kontroli dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych (...) i (...), które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14 przedmiotowe wagi posiadały w dacie kontroli aktualne Świadectwo Homologacji UE nr D98-09-08, Deklarację zgodności wydaną przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii oraz Instrukcję obsługi wag SAW 10C/II, które wskazanych przez Sąd ograniczeń nie zawierają. Z treści Świadectwa Homologacji załączonego do instrukcji wag SA W 10C/Il wynika, że spełniały wymogi dyrektywy nr 90/384/EWG (zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wad nieautomatycznych) wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki.
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, paz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia wagi nieautomatyczne służą do określenia masy będącej podstawą obliczania kar. Zatem wagi te mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (DMC i pomiaru nacisku osi). Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przywołane przez Sąd I instancji pismo Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 26 września 2013 r. sporządzone przede wszystkim po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Kontrolę przeprowadzono w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu legitymującym się protokołem z pomiarów pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 14 grudnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 9 stycznia 2017 r. uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty tj. poświadczone tłumaczenie z języka angielskiego od International Road Dynamics INC (producenta wag SAW 10C/II) z dnia 10 grudnia 2014 r., upoważnienie producenta z dnia 12 grudnia 2014 r., sprawozdanie z pracy pi.
Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia "oś po osi" przy użyciu pary wag statycznych z dnia 17.11.2015 r., pismo Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 1 czerwca 2016 r., dotyczące wyznaczania masy całkowitej pojazdu za pomocą przenośnych wag nieautomatycznych, poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
- a) błędne zastosowanie przepisu art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40 c ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 7 pkt 1 lit. b) i c), Ip. 7 pkt 9 lit. d) i e), Ip. 9 pkt 4 lit. c) załącznika nr 2 do ustawy I oraz art 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia kary za przekroczenie całkowitej dopuszczalnej masy o ponad 10 ton oraz za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie pojazdu,
- b) niezastosowanie przepisu art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w sytuacji gdy ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji bezsprzecznie wynika, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a dokonane przez organ pomiary uniemożliwiały prawidłowe określenie masy całkowitej pojazdu,
- c) niezastosowanie przepisu art, 61 ust. 15 i 16 ustawy prd, który to przepis wszedł w życie z dniem 18 stycznia 2012 r. i obowiązywał w dacie dokonywania kontroli w przedmiotowej sprawie,
- d) niezastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określania gęstości drewna - wydane na podstawie obowiązujących w dacie dokonania kontroli przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym, pomimo iż przedmiotowa sprawa rozpatrywana była już kilkakrotnie przez organy administracji po dacie wejścia Rozporządzenia w życie, a prawidłowe rozstrzygnięcie wymaga właściwego określenia wagi ładunku drewna w oparciu o przelicznik jego gęstości;
- 2) naruszenie przepisów postępowania przez:
- a) niezastosowanie art, 7 oraz 77 kpa, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez GITD, że organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie przekroczenia przez pojazd Silva nacisku poszczególnych osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej 5-osiowego zespołu pojazdów, a także przyjęcie, że użyte podczas kontroli 5-osiowego zespołu pojazdów wagi typu SAW 10C mogły zostać użyte do pomiarów osi wielokrotnych oraz masy całkowitej 5-osiowego zespołu pojazdów, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C wyników pomiaru budzi poważne wątpliwości. Skarżąca podnosiła, że większa niż zwykle masa zrzynów była spowodowane zawilgoceniem i dużą zawartością żywicy, co spowodowało większą wagę tej samej co zwykle przewożona objętości zrzynów. W związku z powyższym kierowca dokonując załadunku nie mógł wiedzieć o zaistniałych okolicznościach mających wpływ na masę zrzyny i dokonał załadunku zgodnie z dotychczasowymi przelicznikami i standardami tj. maksymalnie 60 mp. Przyczyną zwiększenia masy całkowitej były zatem okoliczności, na które zarówno Silva jak i kierowca nie mieli żadnego wpływu.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Uzasadniając wyrok wskazał, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie na mocy przepisu art. 190 ppsa jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. WSA stwierdził, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenie odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób w niniejszej sprawie należało ustalić masę przewożonego drewna tj. zrzyny sosnowej w celu zachowania właściwych parametrów masy pojazdu i nacisku na osie. Czy poprzez zważenie pojazdu, jak uczynił to organ, czy też odwołując się do treści rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości (Dz. U. z 2012 r. poz. 536).
WSA stwierdził, że ustawa o zmianie ustawy prd wprowadziła w art. 61 ust. 15-16 w brzmieniu: przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna (ust.15). Przepis ten wszedł w życie 19 stycznia 2012 r. Przepisy wykonawcze do tej ustawy dotyczące określenia gęstości drewna w dacie kontroli tj. 27 marca 2011 r. jeszcze nie obowiązywały. Tym samym Strona nie mogła dokonać czynności dotyczących obliczenia wagi ładunku drewna- zgodnie z tym rozporządzeniem. Sąd I instancji przypomniał, że kwestia ta została przesądzona w wydanym w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1781/14. NSA w tamtym wyroku stwierdził też, że stosowanie odpowiedniego przelicznika dla ustalenia rzeczywistej masy przewożonego ładunku powinno wynikać z przepisów prawa, a nie z wcześniej stosowanych praktyk, czy też wszelkiego rodzaju instrukcji, stanowisk czy opinii wydawanych poza delegacją ustawową.
Pomimo, więc brzmienia art. 61 ust. 15 ustawy prd, zgodnie z którym przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna, wobec braku przepisów wykonawczych nie istniała podstawa prawna do obliczenia masy przewożonego ładunku w postaci zrzyny sosnowej. W tej sytuacji Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko Organu, że jedynym sposobem zweryfikowania masy ładunku było jego zważenie. Zdaniem Sądu I instancji bez wpływu na kwestię zwolnienie z odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pozostaje okoliczność zwiększenia masy zrzyny pod wpływem wilgotności, żywicy. WSA wskazał też, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 1781/14 przesądził o braku należytej staranności przy organizowaniu przewozu. Faktem powszechnie znanym, niewymagającym dowodu jest to, że drewno nasiąknięte wodą zwiększa swoją masę.
Zatem zawodowy przewoźnik powinien zabezpieczyć ładunek przewożony w kontenerach przed opadami chociażby poprzez zabezpieczenie plandekami. Jeżeli natomiast dopuszcza do załadunku drewna o zwiększonej masie spowodowanej wilgotnością z powodu opadów deszczu, to należało załadować odpowiednio mniejszą ilość drewna, a także zważyć zespół pojazdów przed przy stąpieniem do przewozu, aby uniknąć nałożenia kary.
Sąd I instancji uznał, że nie zasługiwały na uwzględnieni również zarzuty strony dotyczące nieprawidłowości w zakresie kontroli dokonanej za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II. W dniu kontroli wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt. II GSK 1781/14, przedmiotowe wagi posiadały w dacie kontroli aktualne świadectwo homologacji, deklarację zgodności wydaną przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii oraz Instrukcję obsługi wag SA W 10C/I1. Z treści Świadectwa Homologacji załączonego do instrukcji wag SAW 10C/Il wynika, że spełniają wymogi dyrektywy nr 90/384/EWG (zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wad nieautomatycznych) wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki.
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004, Nr 4, paz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia wagi nieautomatyczne służą do określenia masy będącej podstawą obliczania kar. Zatem wagi te mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (DMC) i pomiaru nacisku osi. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pismo Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 26 września 2013 r. sporządzone przede wszystkim po dacie wydania zaskarżonej decyzji (21 sierpnia 2013 r.), a nadto z uwagi na to, że wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć administracji.
Ponadto jak zauważył NSA przedmiotowe wagi posiadają certyfikat zatwierdzenia WE nr 99-09-09, wobec tego ocena funkcjonalności tych wag może być dokonywana w oparciu o wymieniony wyżej stan prawny, a nie opinię GUM.
(...). zaskarżyła omówiony wyrok WSA z 26 września 2018 r. w całości. Zarzuciła temu wyrokowi:
naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") w związku z art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 kpa przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty Silva dotyczące nieprawidłowości w zakresie kontroli dokonanej za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C wyników pomiaru budzi poważne wątpliwości chociażby ze względu na treść dokumentów dopuszczających te wagi do użytkowania, a w konsekwencji także wadliwemu uznaniu, że pomiar masy całkowitej pojazdu nie budzi żadnych zastrzeżeń i odpowiada stanowi rzeczywistemu, naruszenie przepisów prawa materialnego: § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 roku w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (dalej jako "Rozporządzenie"), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skoro wagi typu SAW 10C służą do określania masy będącej podstawą obliczania kar, to również mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, podczas gdy pomiar dokonywany przy użyciu tego typu wag budzi istotne wątpliwości m. in. ze względu na prawa fizyki nie może być dokonywany w sposób proponowany przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Podnosząc powyższe
Podnosząc te zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz (...) kosztów postępowania według norm przepisanych.
W piśmie z 22 lipca 2019 r. Skarżąca wniosła o: przeprowadzenie dowodu z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako "TSUE") wydanego z dnia 21 marca 2019 roku, w sprawie C-127/17 na podstawi art. 106 § 3 ppsa;
uznanie, iż sprawa została już dostatecznie wyjaśniona oraz uchylenie wyroku Sądu I instancji i: stwierdzenie nieważności będących przedmiotem niniejszego postępowania decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego - na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2) ppsa; lub uchylenie wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnych organów I i II instancji oraz umorzenie postępowania - na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) w zw. z art. 145 § 3 ppsa;
ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny tego wniosku wskazanego powyżej w punkcie 2, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz (...) kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Autor skargi kasacyjnej odwołuje się do obu podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa, a to oznacza, że stawia Sądowi I instancji zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
Zarzuty skargi kasacyjnej – zarówno zrzut naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów praw materialnego dotyczą wyłącznie kwestii prawidłowości uzyskania wyniku ważenia masy całkowitej pojazdu przy użyciu pary wag SAW 10C/II.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej należy podkreślić że sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z mocy art. 153 ppsa i art. 190 pps, sądy orzekające w tej sprawie, również Naczelny Sąd Administracyjny, są związane ocena prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, oraz dokonaną wykładnią prawa. W sprawie sygn. akt II GSK 1781/14 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niedopuszczalna jest reasumpcja wyników ważenia pojazdu uzyskanych w wyniku ważenia pojazdu parą wag SAW 10C/II i kwestionowanie uzyskanych wyników ważenia. Stwierdził, że nieuzasadniona jest ocena, że nieautomatyczne wagi elektroniczne typu SAW 10C/II przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów z wyłączeniem możliwości dokonywania pomiarów masy całkowitej pojazdów. NSA w tamtym wyroku zgodził się z twierdzeniami Organu, co do prawidłowości przeprowadzonego ważenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym te sprawę, dostrzegając pewne rozbieżności w orzecznictwie dotyczące ważenia pojazdu przy pomocy par wag SAW 10C/II, będąc związanym z mocy art. 153 oceną NSA zawartą w przywołanym wyroku w tej sprawie sygn. akt II GSK 1781/14, zobowiązany jest uznać za prawidłowe ustalenia co do masy całkowitej pojazdu, a zatem stwierdzić, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej zmierzające do kwestionowania prawidłowości ważenia masy całkowitej pojazdu.
Na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji GITD nie ma wpływu wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako "TSUE") z 21 marca 2019 roku w sprawie C-127/17. Jak wynika z art. 183 § 1 ppsa, NSA dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej. Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że NSA będąc sądem unijnym jest zobligowany przy ocenie legalności postępowania przed WSA oraz kontroli działalności administracji publicznej uwzględniać regulacje zawarte w prawie unijnym oraz brać pod uwagę stanowisko i argumenty zawarte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej zwanego "TSUE"). W przeciwnym wypadku mogłyby bowiem doznać uszczerbku, wywodzone z przepisów prawa unijnego, zasady: skuteczności, jednolitości oraz pierwszeństwa prawa unijnego. Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki nałożone na sądy krajowe w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego.
Na sądach, a w szczególności na sądach ostatniej instancji, spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.
Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga, aby w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uwzględnić wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy 96/53/WE niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim. TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE. Analizując treść tego wyroku i wspomnianego wyroku TSUE należy zauważyć, że przepisy dyrektywy 96/53/WE przewidują w szczególności następujące dopuszczalne parametry pojazdów:
maksymalny nacisk osi pojedynczej nie napędowej – 10 t (pkt 3.1 załącznika nr 1 do dyrektywy);
maksymalny nacisk podwójnej osi o rozstawie od 1,3 do 1,8 m – 18 ton pkt 3.2.3 załącznika nr 1 do dyrektywy);
dopuszczalna masa całkowita pojazdu takiego jak przedmiotowy w sprawie – 40 ton (pkt 2.2.1 załącznika nr 1 do dyrektywy).
Takie też parametry dopuszczone były przez zastosowane w sprawie przepisy krajowe. Wprawdzie organ w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że dla podwójnej osi o odległości większej niż 1.3 m i mniejszej niż 1.8 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 16 t w myśl zapisów lp. 7 pkt 9 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych, jednak wyliczając karę za przekroczenie nacisku tej osi podwójnej odnosił się do przekroczenie od podstawowej dopuszczalnej wielkości 18 t i wyliczył karę za to przekroczenie w wysokości: 1080 zł za przekroczenie powyżej 18,0 t do 19.0 t -1080 zł, oraz po 900 zł za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t. powyżej 19,0 t (to jest 2 razy po 900 zł).
Zatem wskazany wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 nie wpływa na ocenę zgodności z prawem unijnym prawidłowo zastosowanych w sprawie przepisów prawa krajowego.
Biorąc to wszystko pod uwagę, należało skargę kasacyjną oddalić zgodnie z art. 184 ppsa, jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.