Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Op 508/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
W dniu 8 września 2005 r. Z. C. został zatrzymany do kontroli drogowej. W wyniku wykonanych czynności kontrolnych organ stwierdził, że kierujący pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] wykonywał transport drogowy na własne potrzeby bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Do sporządzonego protokołu kontroli nr [...] strona nie wniosła zastrzeżeń. Po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie Z. C. złożył zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz kartę opłaty drogowej tygodniowej, seria i numer [...], wystawioną na pojazd samochodowy o numerze rejestracyjnym [...], ważnej od dnia 8 września 2005 r. od godz. 6.00 do dnia 15 września 2005 r. do godz. 6.00.
Naczelnik Urzędu Celnego w O. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. na podstawie art. 42 ust. 1, art. 87 i art. 92 ust. 1 oraz lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r. Nr 204, poz. 2088), dalej utd., nałożył na Z. C. karę pieniężną w wysokości 3000, 00 zł (trzech tysięcy złotych), podając w uzasadnieniu, iż karta tygodniowej opłaty drogowej jaką przedłożyła strona, nie może zostać uznana za dowód wniesienia opłaty za korzystanie z dróg krajowych, ponieważ została zakupiona w dniu kontroli. Organ powołał się na treść pkt 1.4.2 załącznika do utd., zgodnie z którym za dowód uiszczenia opłaty, możliwym jest uznanie przedłożonych w toku prowadzonego postępowania, kart opłaty drogowej miesięcznych, półrocznych i rocznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. C. wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi dowolność interpretacji prawa polegającą na przyjęciu, że w dniu kontroli nie posiadał tzw. winietki miesięcznej, w sytuacji, gdy miał wykupioną i wypełnioną 7-dniową kartę opłaty drogowej.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wyjaśniając, że strona nie wniosła żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli, a zgodnie z przepisami art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 i 3 utd., nieposiadanie karty opłaty drogowej skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku do tej ustawy w punkcie 1.4.1. Natomiast przedłożenie w toku postępowania karty opłaty drogowej 7-dniowej, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ponieważ kierowca winien posiadać taką wypełnioną przez siebie kartę podczas kontroli pojazdu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na nie ustosunkowaniu się do zarzutu, iż w momencie kontroli miał wykupioną 7-dniową winietkę. Skarżący podniósł także, że wymierzono mu karę niewspółmiernie wysoką do zarzucanego czynu oraz że nie miał obowiązku przedstawienia w czasie kontroli karty drogowej z uwagi na fakt, iż jest właścicielem pojazdu i sam go prowadził.
Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, iż przepisy art. 42 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 (z zastrzeżeniem ust.
4) utd., nakładają na podmioty wykonujące przewóz drogowy obowiązek uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych, a także zobowiązują do tego, aby podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, posiadał przy sobie i okazywał, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z lp. 1.4.1 załącznika do utd., wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, a ustawodawca nie pozostawił organom kontroli żadnej swobody decyzyjnej, ściśle określając, jakiemu rodzajowi naruszenia obowiązku przypisana jest określona kara pieniężna.
Sąd I instancji zwrócił uwagę na fakt, iż skarżący posiadał możliwość zapoznania się z wynikami przeprowadzonej kontroli oraz zamieszczenia w protokole własnego oświadczenia, jednakże tego nie uczynił i podpisał protokół kontroli bez jakichkolwiek zastrzeżeń.
W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie przyjął, iż stosownie do pkt 1.4.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, skarżący miał możliwość wykazania w toku wszczętego postępowania, iż w chwili przeprowadzania kontroli podmiot wykonywał transport drogowy po drogach krajowych bez posiadania w pojeździe wymaganej winiety ale po uiszczeniu należnej opłaty, jednak możliwość ta została ograniczona do sytuacji w których karta opłaty drogowej zakupiona została najpóźniej w dniu poprzedzającym kontrolę oraz jest kartą długoterminową tj. miesięczną, półroczną lub roczną.
Natomiast jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie przedłożenie przez skarżącego karty opłaty drogowej krótkoterminowej (7 dniowej), której zakupu dokonano w dniu kontroli, zdaniem Sądu, obligowało organ do uznania że wykonywał on transport drogowy bez uiszczenia opłaty drogowej oraz do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Z. C. zaskarżył w całości powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa tj. art. 2, 84 i 217 Konstytucji RP przez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] poprzez przyjęcie, iż podstawą prawną wymierzenia kary skarżącemu mogło być rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym z dnia 3 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 115, poz.999)
W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący podniósł, iż zgodnie ze wskazanymi w zarzutach przepisami Konstytucji, podstawą nałożenia obowiązków na obywatela może być tylko ustawa, tymczasem zdaniem skarżącego kara za naruszenie przepisów o transporcie drogowym została nałożona na podstawie przepisów rozporządzenia o transporcie drogowym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a podtrzymując swoje stanowisko zawarte w decyzji stwierdził, że wskazane przez skarżącego rozporządzenie wykonawcze Ministra Infrastruktury utraciło moc dnia 28 września 2003 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna sprostać określonym wymaganiom formalnym i materialnym. Oznacza to, że należy zaliczyć wymagania ogólne przewidziane dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, wymienione w art. 46 oraz art. 47 p.p.s.a., tzn.
1). oznaczyć sąd, do którego jest skierowana, podać imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
- 2) oznaczyć rodzaj sądu,
- 3) zamieścić osnowę skargi kasacyjnej,
- 4) zamieścić podpis autora skargi,
- 5) wymienić załączniki,
- 6) oznaczyć miejsce zamieszkania stron i ich pełnomocników lub adres do doręczeń.
Ponadto, poza wymienionymi wyżej wymogami formalnymi, skarga kasacyjna powinna zadośćuczynić warunkom szczególnym stanowiącym o jej istocie, które jak podkreśla się w doktrynie, mają charakter materialny (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, str. 466-467).
Do szczególnych wymagań skargi kasacyjnej należy:
- 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,
- 2) wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części,
- 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia,
- 4) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przewidzianych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., to niespełnienie wymogów szczególnych, przewidzianych wyłącznie dla skargi kasacyjnej nie podlega sanacji. W konsekwencji obarczona nieusuwalnymi brakami w zakresie elementów konstrukcyjnych skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2004 r. sygn. akt FZ 302/04. Prz. Podat. 2005/2/60, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 1/04 Lex nr 158083 i wiele innych).
Wymienionym wyżej istotnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstawy kasacyjnej wraz z jej uzasadnieniem.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wskazując podstawę kasacyjną, składający skargę powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz wyjaśnić, jaka, jego zdaniem, powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. W wyroku z dnia 30 marca 2004 r. (GSK 10/04 Monitor Prawniczy 2004, nr 9, poz.392), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "...przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art.. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny sądu ograniczony jest do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym naruszenie to polegało. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Z. C. nie w pełni odpowiada warunkom określonym w art. 176 p.p.s.a.
Spośród wymagań materialnych wymienionych w art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie zawiera trzy konieczne elementy, a mianowicie: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wniosek o jego zmianę oraz wskazanie że jest ono zaskarżone w całości, jednak brak jest przytoczenia jednak podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. oraz ich uzasadnienia.
Przywołanie konkretnej podstawy kasacyjnej wraz z uzasadnieniem jest kluczowym i decydującym o skardze kasacyjnej elementem. Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu "...rażące naruszenie prawa art. 2, 84, 217 Konstytucji RP...". Powołane regulacje są przepisami prawa materialnego, których naruszenie powinno prowadzić do przytoczenia podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zakładając, że autor skargi kasacyjnej wskazał tę właśnie podstawę, to jednak uczynił to nieprawidłowo. Prawidłowe wskazanie wymienionej podstawy kasacyjnej polega na określeniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone przez sąd, jak również sposobu ich naruszenia, to znaczy wskazaniu, czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2004 r. FSK 355/04 nie publikowane).
Podsumowując oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów Konstytucji RP i brak ich uzasadnienia, brak zidentyfikowania podstawy prawnej określonej w art. 174 p.p.s.a. oraz brak odwołania się do przepisów, które znajdowały w sprawie zastosowanie, a także niewskazanie sposobu ich naruszenia powoduje zatem, że pismo nie spełnia wymogów materialnych stawianych skardze kasacyjnej.
Na marginesie tylko Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, podobnie jak uczynił to Dyrektor Izby Celnej w O. w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że rozporządzenie w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym z dnia 3 lipca 2002 r. na które powołuje się autor skargi kasacyjnej utraciło moc obowiązującą w dniu 28 września 2003 r., więc nie mogło być wskazane jako podstawa nałożenia kary przez organ.
Skoro w skardze kasacyjnej nie sformułowano prawidłowo podstawy kasacyjnej, to skarga ta jako pozbawiona podstawowych elementów materialnych określonych w art. 176 p.p.s.a. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art.178 p.p.s.a.