Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 października 2016 r. o sygn. akt II SA/Sz 713/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej WSA bądź Sąd I instancji) oddalił skargę I. Spółka z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie (zwanego dalej GITD) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na I. Spółka z o.o. w K. kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego. Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej pojazdu marki MAN o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2016 r., na ulicy [...] w K. Zatrzymanym pojazdem w imieniu przedsiębiorcy kierował G. R. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli.
Spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła ww. decyzji naruszenie art. 92 a ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pomimo braku podstawy prawnej. Zdaniem strony, wykonywany przewóz był przewozem na potrzeby własne, wobec czego brak było podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary za stwierdzone naruszenie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że zebrany materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, oraz danych z tachografu cyfrowego, wskazuje, że przedsiębiorca nie dokonał wczytania danych z urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...]. Według danych znajdujących się na wydruku data sczytywania danych z tachografu cyfrowego została przekroczona o 794 dni (ostatni odczyt miał miejsce w dniu 11 sierpnia 2013 r.), w związku z tym, zdaniem organu II instancji, zgodne z prawem jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 500 złotych za stwierdzone naruszenie na podstawie lp. 6.3.12 do załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym.
Ustosunkowując się do zarzutu braku podstawy prawnej, która uzasadniałaby nałożenie na przedsiębiorcę karę, bowiem wykonywany przewóz był przewozem na potrzeby własne, organ II instancji wskazał, że zgodnie z zebranym materiałem dowodowym w sprawie pojazd, którym wykonywany był przewóz posiadał dopuszczalną masę całkowitą (dmc) 7490 kg, co oznacza, że pojazd ten podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym. W chwili kontroli kierowca wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne, który podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym. Nie był to przewóz w rozumieniu art. 3 ust h rozporządzenia 561/2006 czyli niehandlowy przewóz pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niezarobkowego przewodu rzeczy, bowiem przewożone rzeczy były wyprodukowane przez skarżącą spółkę i przewożone w celu ich sprzedaży.
W ocenie organu II instancji, strona nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, które mogłyby obalić ustalenia organu I instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wniosła Spółka I., składając zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd I instancji, oddalając skargę, podkreślił że stan faktyczny, na którym opierały się organy obu instancji w kontrolowanym postępowaniu, pozostaje bezsporny.
Jak wynikało z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w dniu [...] stycznia 2016 r., przeprowadzona została kontrola drogowa pojazdu marki MAN o nr rej. [...] i dopuszczalnej masie całkowitej 7490 kg. Zatrzymanym pojazdem w imieniu przedsiębiorcy kierował G. R. W chwili kontroli wykonywany był przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem z K. do K. Kierowca okazał do kontroli wypis z zaświadczenia na wykonywanie krajowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne udzielonego spółce I. W toku kontroli pobrano dane z zainstalowanego w pojeździe cyfrowego urządzenia rejestrującego. W wyniku ich analizy stwierdzono, że w ciągu ostatnich 90 dni od daty kontroli nie dokonano pobrania danych z tego urządzenia. Ostatnie pobranie danych wykonano 11 sierpnia 2013 r. Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji w ślad za organem uznał, że wykonywany w dniu [...] stycznia 2016 r. niezarobkowy przewóz drogowy, z uwagi na użycie do niego pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, podlegał ustawie o transporcie drogowym.
Ponadto, w ocenie sądu pierwszej instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, oraz danych z tachografu cyfrowego, wskazuje, że przedsiębiorca nie dokonał wczytania danych z urządzenia rejestrującego zainstalowanego w ww. pojeździe. Według danych znajdujących się na wydruku z ww. urządzenia rejestrującego data sczytywania danych z tachografu cyfrowego została przekroczona o 794 dni. Mając na uwadze powyższe, za zasadne i zgodne z prawem należało uznać nałożenie na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za stwierdzone naruszenie, o którym mowa w lp. 6.3.12 do załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła I. Spółka z o.o. w K., podnosząc na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a zarzut:
- - naruszenia art. 1 i 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 i 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 92 a ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie, iż nie istniała podstawa do nałożenia kary bowiem w stanie faktycznym sprawy przepisy o transporcie drogowym nie miały zastosowania.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Pełnomocni organ na rozprawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny
Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpoznając skargę kasacyjną we wskazanych powyżej granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Przedmiotem oceny przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie była decyzja wydana na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 2460/11, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Jej celem jest bowiem zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną.
Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10, dostępny j.w.). Powyższy przepis ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 10 ust. 5 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenie rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewnia wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego. W myśl art. 10 ust. 5 lit. a) tiret drugie ww. rozporządzenia przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenie rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.
Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania danych podmiot pobiera dane z tachografu cyfrowego co najmniej raz na 90 dni. Konsekwencją powyższego jest treść lp.
- 6. 3. 12 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, który sankcjonuje naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego karą pieniężną w wysokości 500 złotych za każdy pojazd. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. W myśl art. 4 pkt 4 ww. ustawy "niezarobkowy przewóz drogowy" to przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników;
- b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi;
- c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin;
- d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych
Podsumowując stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola działalności administracji publicznej była prawidłowa, a podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut ocenić należało jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji w sposób bardzo wnikliwy i szczegółowy przedstawił zarówno stan faktyczny jak również przepisy prawa i ich interpretację, którą Naczelny Sad Administracyjny w pełni podziela.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku – na podstawie art. 184 p.p.s.a. Zawarte w pkt 2 wyroku orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie w art. 204 pkt 1 p.p.s.a.