Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Po 880/07 oddalił skargę W. P. I. W. Sp. z o.o. w P. – dalej: Spółka - na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej [...] % przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, z następującym uzasadnieniem.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Prezydent Miasta P. cofnął W. P. I. W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej [...] % przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie przy ul. P. 39, w P. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z uwagi na sprzedaż w sklepie napojów alkoholowych osobie nietrzeźwej, wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonego W. P. I. W. Sp. z o.o. w P. W następstwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego cofnięto zezwolenie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej [...] %.
Organ podkreślił, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w P. sprzedawczyni – T. M. - została uznana winną występku z art. 43 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 70, poz. 473) – dalej: ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - polegającego na tym, że w dniu [...] lutego 2007 r. wbrew przepisom ustawy sprzedała alkohol w postaci dwóch butelek nalewki o nazwie "W." W. K. będącemu pod wpływem alkoholu ([...] mg/l w wydychanym powietrzu).
Orzekając na skutek odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy uznał, iż fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej został potwierdzony przez Sąd Rejonowy w P., który uznał T. M. winną sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Za sprzedaż alkoholu osobom nietrzeźwym w danym punkcie odpowiada przedsiębiorca, któremu wydano zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Bez znaczenia jest fakt, iż alkohol sprzedała osoba nie będąca pracownikiem podmiotu posiadającego zezwolenie na sprzedaż alkoholu, ponieważ zezwolenie na sprzedaż alkoholu w ww. punkcie posiada Spółka, która jest odpowiedzialna za handel alkoholem w oznaczonym miejscu.
Oddalając skargę Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, iż z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika obowiązek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku jednorazowego stwierdzenia sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Organ zezwalający jest zobligowany do cofnięcia zezwolenia w przypadku nieprzestrzegania zasad sprzedaży alkoholu wymienionych w ustawie, w tym w razie przekroczenia zakazu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Chodzi o każdy przypadek, nawet mający wymiar jednostkowy (pojedynczego zdarzenia).
Zdaniem Sądu I instancji w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości sprzedaż alkoholu osobie nietrzeźwej przez pracownicę sklepu. Okoliczność powyższa została wykazana w trakcie postępowania karnego prowadzonego przeciwko T. M., zakończonego prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w P. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, iż nie zachodziła potrzeba dokonywania szczegółowych ustaleń, czy sprzedaż alkoholu nastąpiła z winy umyślnej, czy nieumyślnej, a tym bardziej czy sprzedaż alkoholu osobie nietrzeźwej w ogóle miała miejsce, gdyż wynika to z orzeczenia Sądu Rejonowego w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że na podmiocie posiadającym zezwolenie na sprzedaż alkoholu w oznaczonym miejscu spoczywa szczególny obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał żaden przypadek naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Skarżąca nie może uniknąć sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych poprzez wykazanie, iż to pracownik innego podmiotu dokonał niezgodnej z prawem sprzedaży alkoholu.
W. P. I. W. Sp. z o.o. w P. wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła:
- 1. naruszenia prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
- 2. "naruszenie zasady proporcjonalności" oraz prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, iż nie mogła czynnie uczestniczyć w żadnym etapie postępowania administracyjnego albowiem organy obu instancji takiego postępowania nie przeprowadziły. Przy tym Sąd Rejonowy w P. nie dopuścił skarżącej do udziału w ustalaniu stanu faktycznego sprawy sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.
W ocenie Spółki nie można przyjmować, iż uprawomocnienie się nakazu karnego wydanego przez Sąd Rejonowy w P. w stosunku do T. M. (na skutek jej biernej postawy, braku działania w sprawie) skutkuje jej świadomym niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi polega na przyjęciu, iż wystarczającą przesłanką do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest samo stwierdzenie sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.
W ocenie autora skargi kasacyjnej art. 15 ust. 1 cyt. ustawy może być zastosowany po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przytoczonymi w pkt 2 skargi kasacyjnej, jednak organy orzekające nie dopełniły obowiązków wynikających z tychże przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na:
- 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 176 p.p.s.a. nakazuje z kolei, by skarga kasacyjna czyniła zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierała oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Tak więc w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne przepisy prawa materialnego i procesowego naruszone przez sąd pierwszej instancji orzeczeniem będącym przedmiotem zaskarżenia.
Wymagane określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienie obejmuje wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z 11 marca 1997 r., III CKN 13/97, OSN z 1997 r. Nr 8, poz. 114). Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie ogólne zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżącego został naruszony. Nie wystarcza też samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, iż następstwa tego naruszenia były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia (postanowienie SN z 5 grudnia 1997 r., III CKN 491/97, Lex nr 50542 i wyrok SN z 24 kwietnia 2003 r., I CKN 317/01, Lex nr 78888).
Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej winien wskazać na czym polega ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być jego zdaniem prawidłowa i jak należało je zastosować. Z kolei, zarzucając naruszenie prawa procesowego, należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, precyzując na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w świetle regulacji zawartej w zdaniu pierwszym art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, mając jedynie obowiązek wzięcia pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania, która jednakże w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Zatem, z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy wojewódzki sąd administracyjny nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/00, Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna 2001, nr 3, poz. 39, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, niepublikowane oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2005 r. sygn. akt I FSK 2589/04, niepublikowany).
Ponadto istotne jest, by skarżący zawarł w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez sąd I instancji w procesie orzekania. Wadą skargi kasacyjnej jest powołanie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, bez powiązania ich z naruszeniem przez sąd przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, iż skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania zależna jest od wymienienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych jego zdaniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Pogląd taki dominuje w orzecznictwie i doktrynie (por. m. in.: wyroki NSA z 21 kwietnia 2004 r., FSK 161/04, ONSAiWSA 2004 oraz z 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04, "Monitor Prawniczy" 2004, nr 14, str. 632; J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2006, str. 370, a także wyrok NSA z 11 stycznia 2006 r., FSK 104/05 i glosa A. Kubiak-Kozłowskiej, OSP 2007, nr 1, str. 36-42). Przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega natomiast regulacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (v. wyrok NSA z 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GSK 923/07).
Sposób sformułowania skargi kasacyjnej wymagał przypomnienia ogólnych zasad dotyczących sposobu i zakresu badania sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz wymagań jakie winna spełniać skarga kasacyjna. Jest to o tyle konieczne, że podstawy kasacyjne i zawarte w nich zarzuty wyznaczają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu granice w jakich może kontrolować orzeczenie Sądu I instancji.
W skardze kasacyjnej jej autor nie wymienił art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a. Wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że prawidłowo powołana podstawa kasacyjna powinna zawierać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sądowoadministarcyjnego, a nie przepisów postępowania administracyjnego, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie stosował, a jedynie oceniał prawidłowość ich zastosowania przez organy orzekające w postępowaniu administracyjnym.
Skarga kasacyjna stanowi środek prawny skierowany przeciwko orzeczeniu sądu administracyjnego I instancji, a nie środek odwoławczy, który pozwalałby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na bezpośrednią kontrolę zgodności z prawem orzeczeń wydanych przez organy administracji publicznej.
Dlatego też sposób sformułowania skargi kasacyjnej oznacza, że nie można uznać, iż zastała oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyroki z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 36 oraz z dnia 9 września 2005 r., sygn. akt FSK 2411/04, Lex nr 173081).
Wadliwa konstrukcja skargi kasacyjnej w powyższym zakresie oznacza, że okoliczności faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia przez organy orzekające i zaaprobowane przez Sąd I instancji m.in. w zakresie sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, nie zostały skutecznie podważone.
Powyższe stanowisko ma ten skutek, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia prawa materialnego gdy się zważy, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi co obligowało organ zezwalający do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy. Bezzasadny jest zatem zarzut zarówno błędnej wykładni jak i niewłaściwego zastosowania przytoczonych przepisów prawa materialnego. Podnieść przy tym należy, że skarżący przy zarzucie błędnej wykładni nie wskazał jak w jego ocenie należy rozumieć ww. przepisy prawa.
W tym stanie rzeczy należało oddalić skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.