Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. odrzucił skargę [...] E. Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z dnia 25 [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej postanawia.
Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
Skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, wniosła skargę na powołaną wyżej decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. Pismem z dnia 5 [...] 2014 r. Sąd I instancji wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie [...] odpisów skargi celem doręczenia uczestnikom postępowania. W wezwaniu tym Sąd zamieścił pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni po dniu doręczenia przedmiotowego zarządzenia będzie skutkowało odrzuceniem skargi.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki, radca prawny, przesłał [...] nieuwierzytelnione kserokopie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę z uwagi na treść art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., który stanowi że Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Wskazał na treść pouczenia zawartego w wezwaniu do uzupełnienia wskazanych w nim braków formalnych skargi, jak również podkreślił że pełnomocnik spółki, będący radcą prawnym, mógł sam poświadczyć odpisy dokumentów za ich zgodność z oryginałem.
Na poparcie swego stanowiska Sąd I instancji przywołał treść uchwały 7 sędziów z dnia 18 grudnia 2013r., sygn. akt I OPS 13/13 Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wyraził on pogląd, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, 77 ust.2 i 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na przyjęciu, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu skargi stanowiącego fotokopię nie uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem stanowi istotny brak skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu i uzasadniający jej odrzucenie;
- 2. naruszenie art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że odpisem skargi w rozumieniu powyższych przepisów może być jedynie taka fotokopia skargi, która została uwierzytelniona ze zgodność z oryginałem.
W uzasadnieniu skarżąca, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazała że nawet gdyby uznać, że nieuwierzytelniona fotokopia pisma procesowego nie stanowi jego odpisu, to braku takiego odpisu nie można uznać za brak istotny, który stałby na przeszkodzie nadaniu dalszego biegu pismu, a w konsekwencji nie można go uznać za podstawę odrzucenia skargi. Nazbyt rygorystyczna wykładnia przepisów dotyczących uzupełnienia braków formalnych w postaci złożenia odpisu pisma w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiłaby zamknięcie stronie prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Ze zdania pierwszego art. 57 § 1 P.p.s.a. wynika, że skarga powinna odpowiadać wszelkim wymaganiom, jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pismo strony, a zatem i skarga, powinno spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący art. 46 P.p.s.a. Oprócz wymagań przewidzianych w tym przepisie, stanowiących o kompletności pisma, przepis art. 47 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a, należy traktować wymogi określone w art. 47 P.p.s.a. W literaturze podkreśla się, że warunki formalne określone w art. 46 P.p.s.a. stanowią razem z art. 47 P.p.s.a. ogólne wymagania formalne, przewidziane dla wszystkich pism procesowych, zaś tryb określony w art. 49 P.p.s.a., tj. uzupełnienia lub poprawienia braków formalnych dotyczy wymogów wymienionych w art. 46 i 47 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Wyd. CH. Beck, Warszawa 2011, str.236 i 237).
Rozstrzygając kwestię skutków prawnych niedopełnienia przez stronę wymogów formalnych, określonych w art. 47 § 1 P.p.s.a. (przez niedołączenie odpisu pisma, co dotyczy także skargi) należy wskazać że zgodnie z art. 49 P.p.s.a., jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zastrzeżenie "chyba że ustawa stanowi inaczej" odnosi się do sankcji, gdy strona nie usunie braków pisma w terminie i ma zastosowanie w odniesieniu do skargi, skargi kasacyjnej i zażalenia, które podlegają odrzuceniu, a nie pozostawieniu bez rozpoznania (art. 58 § 1 pkt 3, art. 178, art. 197 § 2 P.p.s.a.). Art. 49 § 3 P.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.
Wymienione przepisy nie wprowadzają różnic w zakresie dotyczącym wzywania do uzupełnienia braków formalnych pisma w zależności od charakteru uchybienia. Tak rozumiane konsekwencje prawne uznania, że niedołączenie odpisu pisma (skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia) jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 §1 P.p.s.a., nakładają na stronę istotny obowiązek i powodują (w razie nieuzupełnienia braku i po wyczerpaniu trybu zaskarżenia lub bezskutecznego wniosku o przywrócenie terminu) zamknięcie stronie drogi do sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej (vide uchwała 7 sędziów NSA z 18 grudnia 2013 r. o sygn.akt I OPS 13/13).
Z uwagi na powyższe nie sposób zgodzić się ze skarżącą, iż przesłanie fotokopii skargi we właściwej ilości ale bez uwierzytelnienia ich nie stanowi istotnego braku skargi uniemożliwiającego nadanie jej dalszego biegu i uzasadniającego jej odrzucenie. Z art. 49 p.p.s.a. wynika, iż tryb w nim określony ma zastosowanie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, tj. wywołanie przez nie właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych uczestniczących w postępowaniu podmiotów (uczestników postępowania). Niedołączenie przez skarżącego odpisu skargi w sposób oczywisty wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania, jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Przyjęcie odmiennego poglądu nie daje się pogodzić z brzmieniem wskazanego przepisu oraz zasadą równości stron postępowania i zasadą kontradyktoryjności, a w konsekwencji niekiedy może prowadzić do stwierdzenia, że strona postępowania została pozbawiona możliwości udziału w tym postępowaniu.
Sporządzanie odpisów pisma przez sąd w celu usunięcia braków za jedną ze stron postępowania nie tylko nie mieści się w zakresie dopuszczalnych czynności procesowych sądu, ale ponadto mogłoby wskazywać na działanie sądu w interesie jednej ze stron, a to z kolei podważałoby zasadę bezstronności sądu.
Odnosząc się do argumentu skarżącej, iż nieuzupełnienie przedmiotowego braku formalnego skargi stanowi brak skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu i uzasadniający jej odrzucenie stanowi naruszenie art. 58 §1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust.1, art. 77 ust.2 i art. 78 Konstytucji, Naczelny Sąd Administracyjny, za uchwałą tego sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. o sygn.akt I OPS 13/13, podkreśla, że Sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art.58 § 1 pkt 3 w zw. z art.57 §1 zd.1 i art. 47 §1 p.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi przecież o niekonstytucyjności wskazanych przepisów.
W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. P.p.s.a. nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury. W sytuacji niedołączenia odpisu skargi przewodniczący wydziału wzywa wnoszącego skargę o uzupełnienie tego braku, wskazując termin, który jest terminem ustawowym oraz rygor niewykonania zarządzenia. W przypadku odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków stronie skarżącej przysługuje środek zaskarżenia (skarga kasacyjna).
Ponadto strona może wnosić o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków. O ile bowiem zakreślony przez przewodniczącego wydziału termin do uzupełnienia braków, jako termin ustawowy, nie może być ani skracany, ani przedłużany, o tyle w razie uchybienia temu terminowi przez skarżącego, jako terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, służy mu wniosek o przywrócenie terminu. Nie może być zatem mowy o zamknięciu drogi do sądu.
Na koniec wskazać należy, że orzecznictwo, na które powołuje się skarżąca w skardze kasacyjnej wydane zostało przed podjęciem powołanej powyżej uchwały NSA z 18 grudnia 2013 r., która wydana została właśnie z uwagi na rozbieżne stanowiska w orzecznictwie, w przedmiotowej materii. Jej wydanie miało na celu ich ujednolicenie, gdyż ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałyby być stosowane interpretowane przepisy. Tym samym postanowienia, na które powołuje się skarżąca nie mogły odnieść oczekiwanego przez nią skutku.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.