Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1031/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.I.K., J.G.K., J.Z.O. (dalej "skarżące") na decyzję Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Skarżące złożyły skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wniosły m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Wskazały, że prowadzą działalność w formie spółki cywilnej. Skarżące nie zatrudniają osób na umowy o pracę, ale posiadają zawarte umowy cywilnoprawne z dwiema osobami, tj. z A.Z. oraz M.K.. Z tego tytułu ponoszą odpowiednio miesięczne stałe koszty rzędu 4500 zł oraz 4200 zł. W zależności od miesiąca kwoty te mogą wzrastać w przypadku usług dodatkowych. Dodatkowo od A.Z. wynajmowana jest sala konferencyjna celem organizacji spotkań i zebrań, które nie mogą być przeprowadzone online. Z tego tytułu ponoszone są koszty miesięczne rzędu ok. 1700 zł. Dodatkowo skarżące ponoszą stałe koszty związane z czynszem za lokal w kwocie ok. 1300 zł w okresie letnim oraz kwotę ok. 2300 zł w okresie zimowym. Wynajmowany lokal jest ogrzewany ogrzewaniem elektrycznym, dlatego w okresie zimowym ponoszone są znacznie wyższe koszty. Dlatego też w okresie letnim konieczne jest zabezpieczenie środków na ten cel.
Ponadto, ponoszone są dalsze koszty stałe za obsługę programów do wykonywania czynności zawodowych ([...]) w kwocie 731,30 zł, pozostałe media oraz wywóz nieczystości ok. 150 zł, koszty telefonii oraz Internetu ok. 200 zł, koszt obsługi ochrony obiektu ok. 100 zł, koszty stałego doradztwa prawnego ok. 738 zł. Dodatkowo ponoszone są koszty związane z obsługą biurową i pocztową, które sięgają 300 zł - 1000 zł w zależności od miesiąca. Jednocześnie skarżące są zobowiązane do odprowadzania składek ZUS w kwocie ok. 2000 zł. Pobierają one również wynagrodzenie w kwotach ok. 5600 zł, 3800 zł i 4050 zł, w celu zrekompensowania nakładu pracy oraz zabezpieczenia swoich kosztów życia. Istnieje również konieczność ponoszenia kosztów na modernizację sprzętu oraz nieprzewidziane wydatki.
Przychód miesięczny brutto osiągany przez skarżące wynosi ok. 35000 zł. W takich okolicznością skarżące są w stanie generować rocznie dodatkowe środki w kwocie ok. 7000 zł - 8000 zł. Kwoty te są zabezpieczane w celu zakupu odpowiedniego sprzętu.
Jednocześnie skarżące dysponują faktycznymi środkami pieniężnymi na rachunku bankowym w kwocie ok. 20000 zł. Przepływy na rachunku bankowym są zmienne, ale kwota 12000 zł uwzględnia faktycznie średnie przychody miesięczne oraz średnie wydatki. W tym zakresie podnieść należy, że skarżące zabezpieczają wskazaną kwotę m.in. na okres zimowy, który jest związany z wyższymi kosztami najmu oraz w celu zabezpieczenia środków na zakup nowych środków trwałych oraz nieprzewidziane koszty (np. naprawy sprzętów).
Skarżące w ramach prowadzonej działalności nie posiadają środków trwałych o znacznej wartości. Jedynymi wartościowymi środkami w ich przedsiębiorstwie są komputery, z których najnowsze mają 2 i 4 lata. Pozostałe komputery ze względu na wiek wymagają natychmiastowej wymiany, dlatego środki posiadane przez skarżące na rachunku bankowym planowane są do przeznaczenia na ten cel oraz zakup urządzenia ksero (obecne ma ponad 10 lat) oraz serwerów do pracy. Środki zgromadzone zatem muszą być przeznaczone na bieżące inwestycje niezbędne do prowadzenia działalności. Koszt zaplanowanych zakupów 2 komputerów i urządzenia ksero oraz serwera szacowany jest na kwotę od 10000 zł do 12000 zł. Urządzenia te są niezbędne do prowadzenia działalności w zakresie zarządu nieruchomościami.
Skarżące podkreśliły, że konieczność zakupu nowego sprzętu komputerowego jest wymuszona przez pandemię i załatwianie wielu spraw online.
Zdaniem skarżących, ich działalność generuje zyski, ale nie posiadają one środków ani wartości majątkowych, które pozwoliłyby na jednorazową zapłatę nałożonej na nie kary. Konieczność zapłaty kary wiązałaby się z brakiem środków na dokonanie zakupu niezbędnych urządzeń do wykonywania prowadzonej działalności oraz brakiem środków zabezpieczonych na stałe koszty występujące w okresie zimowym. Zapłata kary wiązałaby się ze znacznym utrudnieniem w zakresie prowadzenia działalności. Jednocześnie dalszym jej skutkiem byłaby konieczność pozyskania środków z zewnętrznych źródeł i ponoszenia z tego tytułu dodatkowych kosztów. W ostateczności może to pociągnąć za sobą problemy z płynnością finansową oraz konieczność zaprzestania poprowadzenia działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.").
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).
Podkreślić przy tym należy, że zapłata orzeczonej decyzją kary pieniężnej ma charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania takiej decyzji powinna wykazać szczególne okoliczności przemawiająca za uwzględnieniem wniosku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjny, skarżące nie uprawdopodobniły wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Sytuacja skarżących przedstawiona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz w dokumentach dołączonych do zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej (k. 55 - 81 akt sądowych) nie wskazuje bowiem na to, że zapłata kary pieniężnej w wysokości 20000 zł mogłaby spowodować trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Skarżące dysponują bowiem na rachunku bankowym prowadzonej spółki cywilnej ok. 20000 zł, co wynika z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, która to kwota powinna wystarczyć zarówno pokrycie na bieżących kosztów działalności gospodarczej, jak również na zabezpieczenie środków na zapłatę kary pieniężnej. Tym bardziej, że miesięczne przychody skarżących wynoszą ok. 35000 zł. Pomimo więc stosunkowo wysokich kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (12000 zł), NSA uznał, że zapłata kary pieniężnej nie spowoduje wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponadto, argumenty skarżących dotyczące konieczności zabezpieczenia środków na wymianę sprzętu komputerowego i kserokopiarki nie mogły zostać zaakceptowane, ponieważ koszty związane z zobowiązaniami prywatnymi nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, takich jak podatki czy zapłata nałożonej na skarżące kary pieniężnej.
Końcowo, NSA wskazuje, że skarżące prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, a więc odpowiadają za zobowiązanie wynikające z tej działalności osobiście, całym swym majątkiem i solidarnie. Tymczasem, ani we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, ani w aktach sprawy nie został określony wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na nie – jako na przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Brak takich informacji dodatkowo uniemożliwił prześledzenie skutków uiszczenia kary pieniężnej określonej zaskarżoną decyzją, co uniemożliwiło NSA pozytywne rozpoznanie wniosku skarżących.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.