Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2281/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący wystąpił do PFRON z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc grudzień 2010 r., wyjaśniając, że uchybienie wynosiło jeden dzień i nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracodawcy. Niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku skarżący uzasadniał pobytem w szpitalu MSWiA w O. w dniach od [...] grudnia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r., na potwierdzenie swoich wyjaśnień przedstawił kserokopię wypisu ze szpitala.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc grudzień 2010 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że jego stan zdrowia uniemożliwił złożenie wniosku osobiście lub przez osobę trzecią w przewidzianym prawem terminie.
Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. utrzymał w mocy to postanowienie.
Minister stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., umożliwiających przywrócenie terminu. Organ odwoławczy nie uznał, że do [...] stycznia 2011 r. istniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu działanie. Nie kwestionował jego choroby ani dowodów potwierdzających pobyt w szpitalu, lecz podkreślił, że o jego winie nie przesądza sam fakt choroby. Z karty informacyjnej leczenia nie wynikało - zdaniem organu - że skarżący był nieświadomy, niezdolny do składania oświadczeń woli i nie mógł chodzić, a zatem - nawet podczas pobytu w szpitalu - mógł ustanowić pełnomocnika. Minister podkreślił, że skarżący, będąc pracodawcą prowadzącym działalność gospodarczą, dbając o własny interes i dokładając zwyczajnej należytej staranności, powinien zorganizować zastępstwo na czas pobytu w szpitalu i to właśnie brak wykazania należytej staranności świadczy o winie. Dodał, że w momencie, kiedy mijał termin do złożenia przedmiotowego wniosku, to choroba trwała już od dłuższego czasu i nie był to nagły przypadek. Skarżący był świadomy swojej choroby i sam zgłosił się na leczenie.
Na skutek wniesionej przez W. W. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaskarżonym wyrokiem uchylił powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu przez skarżącego, szczególnie w sytuacji, gdy czynność, którą miał wykonać (złożenie wniosku Wn-D za grudzień 2010 r.) jest czynnością, której dokonuje się za pośrednictwem programu komputerowego i łącza internetowego drogą elektroniczną. Organ tego nie uczynił wskazując jedynie, iż długotrwałe schorzenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej. Powyższe jest niewystarczające, zwłaszcza bez rozpatrzenia aspektu, czy wnioskujący o przywrócenie terminu miał w ogóle możliwość dokonania tej czynności ze szpitala lub wyręczenia się pełnomocnikiem, który byłby w stanie tego dokonać.
Zdaniem Sądu I instancji należy rozróżnić złożenie pisma (wniosku, odwołania, skargi itp.) w postaci zwykłego dokumentu, sporządzonego odręcznie lub maszynowo (wydruk komputerowy) i własnoręcznie podpisanego przez stronę lub jej pełnomocnika, od dokumentu, który można złożyć tylko i wyłącznie drogą elektroniczną, opatrzonego podpisem kwalifikowanym.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji wydał orzeczenie bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, czym naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Pracy i Polityki społecznej, który wyrok zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 26c ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 z późn. zm.) poprzez uznanie przez Sąd, iż wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc pracodawca przekazuje tylko i wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od strony na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podał, że art. 26c ust. 1a wyraźnie wskazuje, iż: "Informacje i wniosek, o których mowa w ust. 1, pracodawca przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Pracodawca może przekazać informacje i wniosek również w formie dokumentu pisemnego." Zatem, Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie pominął zdanie drugie art. 26c ust. 1a, które w sprawie ma znaczenie kluczowe. Pracodawca składając bowiem Funduszowi miesięczne informacje i wniosek, o których mowa w ust. 1 art. 26c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ma możliwość wyboru formy składania Funduszowi ww. dokumentów, tj. w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych lub w formie dokumentu pisemnego.
Organ podkreślił, że pobyt w szpitalu nie zwalnia poprawnie działającego pracodawcę od wyznaczenia zastępstwa na czas swojej nieobecności. Starannie działający pracodawca, mając na celu uzyskanie dofinansowania, powinien zlecić wysłanie wniosku osobie trzeciej np. poprzez wyznaczenie pełnomocnika. Na okres przebywania w szpitalu nie został ustanowiony pełnomocnik do działania w imieniu skarżącego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. W. podał, że w chwili pozyskania informacji o skierowaniu do szpitala nie myślał o ustanowieniu pełnomocnika dla swoich spraw, czy też o przekazaniu zlecenia dla biura rachunkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie występuje. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 26c ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm.), strona skarżąca podniosła, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc pracodawca przekazuje tylko i wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej za nieuzasadniony.
W ocenie Sądu I instancji, organ wydał orzeczenie bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających zasadnicze znaczenie w sprawie. Według Sądu I instancji, w sytuacji gdy strona – wnioskodawca powołuje się na chorobę, czyli na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu przez stronę. Organy w niniejszej sprawie tego nie uczyniły, uznając, że długotrwała choroba nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej, zaś pominęły rozpatrzenie sprawy w zakresie, czy wnioskujący o przywrócenie terminu miał w ogóle możliwość dokonania tej czynności ze szpitala lub wyręczenia się pełnomocnikiem, który byłby w stanie tego dokonać. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby - jak twierdzi strona skarżąca - Sąd I instancji uznał, iż wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc pracodawca miał przekazywać tylko i wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego.
W odniesieniu do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu przede wszystkim podkreślić należy, że przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Oceniając w powyższym aspekcie zarzut skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na żadną z możliwych postaci naruszenia prawa materialnego, natomiast podana w zarzucie jako przyczyna naruszenia prawa materialnego okoliczność, że Sąd I instancji uznał, iż wniosek o wypłatę dofinansowania za dany miesiąc pracodawca przekazuje tylko i wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego, jest przede wszystkim sprzeczna z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku, bowiem jak już wyżej podano Sąd I instancji poglądu takiego nie wyraził.
Nadto Sąd I instancji nie dokonywał wykładni tego przepisu ani go też nie stosował i to również wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.
W tych okolicznościach zarzut naruszenia prawa materialnego należy ocenić za nieusprawiedliwiony i z tej przyczyny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu.