Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt 6 II SA 1347/03, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "V." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu [...] kwietnia 2002 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek z Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Ośrodek Zamiejscowy w K., nr [...], z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 2 ustawy, czy gry urządzane na automatach znajdujących się w posiadaniu "V." Sp. z o.o. są grami na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.). Złożony przez Urząd Kontroli Skarbowej wniosek był wynikiem przeprowadzenia kontroli przez ten organ w lokalu gastronomicznym, w którym prowadzono przedmiotowe gry.
W dniu [...] czerwca 2002 r. Minister Finansów wszczął postępowanie mające na celu wyjaśnienie tego czy uprzednio skontrolowane gry są grami na automatach w rozumieniu ww. ustawy i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w tej sprawie.
Uprawnieni do reprezentacji członkowie zarządu spółki "V." Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] czerwca 2002 r. stwierdzili, że przedmiotowe gry nie są grami na automatach w rozumieniu ww. ustawy, gdyż automaty nie wypłacają wygranych pieniężnych i rzeczowych.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Minister Finansów uznał, że gry urządzane przez stronę są grami na automatach w rozumieniu ustawy. Uznał, iż możliwość kontynuowania gry bez dodatkowej opłaty, punkty kredytowe zapisywane na specjalnych zaświadczeniach (bonach) stanowiły korzyść wynikającą z gry, a takie warunki zawarte były w jej regulaminie. Na poparcie swojego rozstrzygnięcia organ powołał się na stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1999 r. (I KZP 39/99 OSNKW 2000/12-2/9) oraz orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt II SA 213/01.
"V." Sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionowała wydawanie zaświadczeń upoważniających gracza do prowadzenia gry na automacie w późniejszym terminie, zarzuciła brak tłumacza podczas składania wyjaśnień przez Prezesa spółki - S. S. - który jest narodowości chorwackiej oraz podniosła dokonanie wadliwej interpretacji przepisów ustawy o grach losowych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] Minister Finansów po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dotychczasową argumentacją.
"V." Sp. z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję Ministra Finansów do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 2 ust 2a ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.); naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - przepisów art. 7, 9, 77 § 1, 80 i 107, § 3 k.p.a. Skarżąca zarzuciła również nie ustosunkowanie się przez Ministra Finansów do treści opinii technicznej nr [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, jednocześnie odniósł się do opinii technicznej powołanej przez skarżącą, nie podzielając jednakże dokonanej przez biegłego interpretacji pojęcia wygranej rzeczowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę "V." Sp. z o.o. uznał, że organ wydając zaskarżone decyzje nie naruszył przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust 2a ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia.
Sąd stwierdził, że celem regulacji o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach jest ograniczenie szkodliwego społecznie zjawiska hazardu. Mając to na uwadze, wykładnia przepisu art. 2 ust 2a ww. ustawy jest dokonywana w oparciu o dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego i służy określeniu czy w danej grze na automacie ma miejsce gra o wygrane pieniężne lub rzeczowe, a w niniejszej sprawie posłużyła zbadaniu przez organ - Ministra Finansów - czy gry mają element hazardu.
W ocenie Sądu, przedmiotowe gry były grami o wygrane rzeczowe, tzn. o wygrane obejmujące każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość dalszego kontynuowania gry. W tym zakresie Sąd podzielił zdanie organu wyrażone w zaskarżonych decyzjach i na poparcie swojej oceny przytoczył stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd nie podzielił zarzutów co do naruszenia przepisów prawa procesowego uznając, iż odniesienie się przez organ do opinii prywatnej wykonanej na zlecenie skarżącej spółki dopiero w odpowiedzi na jej skargę, nie stanowiło uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd zauważył, że wbrew twierdzeniom strony ustalenia faktyczne zawarte w opinii nie pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie przez organ materiałem dowodowym, bowiem nie był sporny przebieg gry, ale prawna ocena rezultatu w pojęciu wygranej rzeczowej. Uznał również, iż organ w sposób wyczerpujący ocenił dowody w przedmiocie wydawania zaświadczeń potwierdzone również zeznaniami właściciela lokalu, a brak odniesienia się organu co do zarzutu braku tłumacza w trakcie składania przez prezesa spółki wyjaśnień w sprawie, nie stanowiło naruszenia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pierwsze pismo wyjaśniające w sprawie zostało podpisane również przez drugiego członka zarządu - Aleksandrę Śmigielską.
Od powyższego wyroku spółka "V." Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji stwierdzenia przez WSA naruszeń przepisów postępowania administracyjnego dokonanych przez organ administracji polegające na:
- - nie ustosunkowaniu się w treści decyzji do dowodu w postaci opinii technicznej,
- - oparciu rozstrzygnięcia na nie istniejących dowodach - wzoru bonu (zaświadczenia o punktach kredytowych), którego nie ma w aktach sprawy. Również zeznania Z. L. i Z. D. nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż strona nie znając języka polskiego nie miała możliwości brania czynnego udziału w tej czynności.
- - uniemożliwienie przez organ wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. 2/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania przez WSA podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia rozbieżności w rozstrzyganiu przez organy administracji publicznej charakteru gier na automatach w tym samym stanie faktycznym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przytoczyła fragment uzasadnienia wyroku NSA OZ w Łodzi z dnia 30 października 2000 r. (sygn. akt I SA/Łd 588/98) na poparcie zarzutu naruszenia w wyroku WSA przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.
Zdaniem skarżącej WSA niesłusznie uznał, że organ administracji wyczerpująco ocenił dowody w przedmiocie wydawania bonów. Fakt potwierdzenia istnienia zaświadczenia w tym przedmiocie przez właściciela lokalu nie może stanowić dowodu na powyższe okoliczności.
Skarżącą spółkę reprezentował w niniejszej sprawie S. S., który z uwagi na brak znajomości języka polskiego powinien mieć zapewnionego tłumacza w postępowaniu administracyjnym.
Nie bez znaczenia jest fakt, że skarżący pozbawiony został przez organ administracji w postępowaniu odwoławczym możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, gdyż skarżąca spółka nie została zawiadomiona przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym o przysługującym jej prawie z art. 10 k.p.a.
Strona skarżąca powołała się przy tym również na przepisy Ordynacji podatkowej art. 123 § 1, art. 200 § 1.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wnosił o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów organ stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała w jaki sposób treść opinii technicznej WAT miałaby wpłynął na wcześniej ustalony przebieg i charakter przedmiotowych gier.
W toku kontroli ustalono, że w lokalu, w którym prowadzone były gry na przedmiotowych automatach znajdowały się instrukcje obsługi automatów do gier, z których wynikał sposób udzielenia wygranej.
Zdaniem Ministra Finansów również zarzut strony dotyczący naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Na każdym etapie postępowania strona miała dostęp swobodny do akt sprawy i czynnego udziału w postępowaniu. Minister w żaden sposób praw strony nie ograniczał, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na materiałach znanych stronie, zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Związanie Sądu granicami skargi uniemożliwia mu poszukiwanie brakujących lub błędnie określonych jej elementów konstrukcyjnych przez pełnomocnika strony skarżącej - co zależnie od wadliwości skargi - powoduje konieczność jej odrzucenia bądź oddalenia z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.
Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy naruszeniem prawa materialnego odnoszonego do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy a naruszeniem przepisów postępowania służących m.in. zbieraniu i ocenie dowodów koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem rodzaju tych dowodów i ich rangi.
Skarżąca spółka w rozpoznawanej sprawie wskazała w skardze kasacyjnej na zarzuty z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na przyjęciu błędnych ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a następnie zaskarżonego wyroku, co nastąpiło w wyniku naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego przez organ administracji, a konkretnie art. 10 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i miało to istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty te sprowadzały się w istocie do zarzucenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że nie odniósł się on w wyroku oddalającym skargę do podnoszonych przez stronę skarżącą w tej skardze zarzutów naruszenia przez organ szeregu przepisów postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wbrew zarzutom skargi, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych przepisów postępowania sądowego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należało stwierdzić, że WSA przytoczył w uzasadnieniu wyroku podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia - art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.) oraz ją wyjaśnił, powołując się przy tym na bogate orzecznictwo SN i NSA w zakresie stosowania powyższego przepisu.
W prawdzie Sąd nie powołał w uzasadnieniu również przepisu art. 2 ust. 3 cyt. wyżej ustawy o grach losowych przyznającego Ministrowi Finansów kompetencje w rozstrzyganiu o charakterze gier na podstawie art. 2 ust. 2a omawianej ustawy, ale nie było to niezbędne zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. i nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok został oparty na prawidłowo ustalonym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym i nie dopuścił się on naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok odniósł się do wszystkich zarzutów skargi Spółki "V." w zakresie przeprowadzenia przez organ administracji publicznej - Ministra Finansów postępowania dowodowego zarówno co do opinii technicznej WAT, na którą strona skarżąca się powołuje, jak i do dowodów potwierdzających wygraną w postaci punktów kredytowych (zaświadczenie instrukcji obsługi automatów).
Z poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych, w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy należycie oceniony przez organ i Sąd, wynika w sposób niewątpliwy, że reguły gry na przedmiotowych automatach przewidywały wygrane rzeczowe w postaci punktów kredytowych (prawo do kontynuacji gry w przypadku wygranej).
Zatem charakter tych automatów do gry z uwagi na przewidywaną w regulaminie gry wygraną odpowiadał przesłankom z art. 2 ust. 2a omawianej ustawy o grach losowych.
Nie można mówić również o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji poprzez tolerowanie rzekomego naruszenia przez organ przepisu art. 10 k.p.a., a to z uwagi na pozbawienie strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż jak to wykazał ten Sąd nie został naruszony art. 10 k.p.a. przez Ministra Finansów, albowiem skarżąca spółka miała zapewniony udział w postępowaniu administracyjnym w każdym stadium tego postępowania, również czynnego udziału w postępowaniu dowodowym.
Strona skarżąca składała wyjaśnienia odnośnie ustaleń kontroli przedmiotowych automatów i nie miał żadnego znaczenia ani wpływu na powyższe ustalenie fakt, że Prezes Spółki jest Chorwatem i nie zna języka polskiego w dostatecznym stopniu, a uczestnictwo w czynnościach kontrolnych i postępowaniu dowodowym prowadzonych w języku polskim bez zapewnienia mu tłumacza nie gwarantowało obrony interesów spółki.
Sąd pierwszej instancji donosząc się do tego zarzutu prawidłowo ustalił, że skarżącą spółkę w postępowaniu administracyjnym reprezentowali również inni członkowie zarządu spółki, składając stosowne wyjaśnienia na piśmie w języku polskim.
W piśmie tym nie podnoszono kwestii nieznajomości języka polskiego przez zarząd.
Należy zauważyć, że strona skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ nie wykazała jaki to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając zatem skargę pozbawioną uzasadnionych podstaw z art. 145 § 1 p.p.s.a. nie naruszył przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., gdyż nie miał on uzasadnionych przesłanek do stwierdzenia, że organ naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 9, 10, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu jakim mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy.
Brak w aktach sprawy wzoru zaświadczenia o ilości wygranych punktów wobec udowodnienia okoliczności dotyczącej rodzaju wygranej (prawa kontynuowania dalszej gry) innymi dowodami, na które powołał się Sąd pierwszej instancji nie mógł stanowić skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie można również zarzucić temu Sądowi, że nie rozważał szerzej zarzutu niepodjęcia takiego samego rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej jak w niniejszej sprawie w odniesieniu do innych podmiotów, które miały w posiadaniu tego rodzaju automaty do gry, skoro jak sam skarżący podał Urząd Celny nie wystąpił z wnioskiem do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy o grach losowych.
Taki zarzut nie miał żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Z braku usprawiedliwionych podstaw rozpoznawanej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę.