Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 705/14

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. E. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Uchwałą z dnia [...] lipca 2011 r. Komisja Egzaminacyjna Nr 2 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. w W. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, przeprowadzonego w dniach 14-17 czerwca 2011 r. Podstawą uchwały było stwierdzenie, że skarżąca nie uzyskała z wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, bowiem z części trzeciej (zadanie z zakresu prawa cywilnego) otrzymała ocenę niedostateczną.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. Komisja II stopnia utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji, wskazując, że praca egzaminacyjna nie została sporządzona poprawnie z uwagi na brak powiązania pomiędzy zarzutami i uzasadnieniem apelacji oraz występujące w niej dodatkowe liczne uchybienia.

W wyniku wywiedzionej przez skarżącą skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 520/12 uchylił tę uchwałę oraz stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu. Sąd wskazując na skalę ocen prac egzaminacyjnych określoną w art. 78d ust. 10 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm., dalej: prawo o adwokaturze) podkreślił, że Komisja II stopnia powinna jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości uzasadnić dlaczego opracowania skarżącej, w ocenie Komisji, nie można było zakwalifikować w przedziale ocen pozytywnych. Sądu stwierdził, że w uzasadnieniu uchwały Komisji II Stopnia takich jednoznacznych motywów rozstrzygnięcia zabrakło, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1694/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komisji II stopnia od powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. NSA stwierdził, że przedstawione w uchwale wnioski zostały sformułowane w sposób bardzo ogólnikowy bez odniesienia się do konkretnych uchybień i oceny ich znaczenia w kontekście kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 prawa o adwokaturze. Brak kompleksowej oceny pracy przy jednoczesnym stwierdzeniu przez organ, że praca egzaminacyjna skarżącej z zakresu prawa cywilnego w żadnym aspekcie nie mogła zostać oceniona pozytywnie, skutkowało tym, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie odpowiadało warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zwrócił uwagę, że ponowna ocena pracy egzaminacyjnej skarżącej powinna uwzględniać również okoliczność, że egzaminatorzy za dyskwalifikujące pracę i przesądzające o ocenie negatywnej uznali postawienie w apelacji zarzutu naruszenia art. 635 w związku z art. 491 § 1 kodeksu cywilnego.

Rozpoznając ponownie sprawę Komisja II stopnia, objętą skargą uchwałą z dnia 23 kwietnia 2013 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia 15 lipca 2011 r. Organ wskazał, że zadanie z prawa cywilnego polegało na sporządzeniu apelacji bądź opinii prawnej o braku podstaw do wywiedzenia apelacji. Istota spornego zagadnienia sprowadzała się do wątpliwości co do wykładni i skuteczności dokonanego przez powodów odstąpienia od umowy (sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie było to odstąpienie skuteczne, gdyż pismo powodów z dnia 26 października 2010 r. nie było podpisane i nie zawierało oświadczenia o odstąpieniu) oraz do prawidłowego zakwalifikowania podstaw tego odstąpienia (sąd pierwszej instancji błędnie wskazał przepis art. 636 k.c. pozwalający na odstąpienie z powodu wad dzieła, podczas gdy powodowie odstąpili od umowy w warunkach określonych w art. 635 k.c., tj. z powodu opóźnienia w wykonaniu umówionego dzieła).

Omawiając wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącą w pracy egzaminacyjnej (apelacji), organ uznał, że występujące w niej mankamenty nie pozwalały na przyznanie oceny wyższej niż niedostateczna. Apelacja nie zawiera, bowiem żadnego zarzutu sformułowanego poprawnie. Trzy zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się wadliwe i nie odniosłyby oczekiwanego skutku. Nie zakwestionowano natomiast uchybień w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia istotnej z punktu widzenia dokonania prawidłowej, korzystnej dla powodów subsumcji. Błąd ten, zdaniem organu był poważny, zważywszy, że apelacja zarzucała wadliwą subsumcję, polegającą na niezastosowaniu przepisu prawa materialnego, art. 635 k.c., który to przepis nie był możliwy do zastosowania w sprawie będącej przedmiotem zadania, bez uzupełnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Brak podniesienia zarzutu w tym zakresie, czynił niezasadnym zarzut naruszenia art. 635 k.c. Skarżąca tego problemu nie dostrzegła.

Wniosek taki, w ocenie organu, znajdował potwierdzenie w uzasadnieniu apelacji. Odwoływało się ono do pisma powodów z 26 października 2010 r., w którym podali oni przyczyny, dla której żądają zwrotu zaliczki (opóźnienie w wykonaniu dzieła), jednak tego wątku apelacja w ogóle nie podniesiono. Również przywoływane zeznania powodów dotyczyły tylko tego, że traktowali oni to pismo jako odstąpienie od umowy, ale już nie tego, jakimi przyczynami to odstąpienie uzasadniali. Skarżąca w ogóle nie poruszyła kwestii przyczyn odstąpienia od umowy. Także druga z kluczowych kwestii, odstąpienie przez powodów od umowy o dzieło nie została rozwiązana przez skarżącą poprawnie. Wskazano, że skarżąca nie rozumie art. 77 § 2 k.c., a zwłaszcza co oznacza, że odstąpienie od umowy powinno być stwierdzone pismem. Nie dostrzegła, że sąd nie uznał pisma powodów za oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dwóch względów.

Nie tylko z uwagi na brak podpisów, ale także dlatego, że w piśmie tym nie ma stwierdzenia o odstąpieniu od umowy, co jest uwagą zasadną. Należało ją zwalczać dowodem z postaci pisma pozwanego z 10 listopada 2010 r., którego treść świadczy o tym, że tak właśnie, tj. jako odstąpienie, potraktował on pismo powodów, a zatem, że intencja powodów była dla niego czytelna, mimo braku wyraźnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Organ stwierdził, że suma uchybień popełnionych przez skarżącą świadczyła o tym, że sporządzona przez nią apelacja zawiera błędy przemawiające za nieznajomością i nieumiejętnością stosowania prawa, zarówno procesowego jak i materialnego, w stopniu nie pozwalającym na postawienie oceny dostatecznej.

Sąd I instancji, oddalając skargę na tą uchwałę, przywołując wytyczne zawarte w uprzednio wydanych w sprawie wyrokach w tym w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że Komisja II Stopnia ponownie rozpoznając odwołanie jednoznacznie wskazała na pozytywne elementy pracy skarżącej z części trzeciej egzaminu, a także szczegółowo, skrupulatnie i wszechstronnie omówił mankamenty przygotowanego projektu apelacji.

Prawidłowo zdaniem Sądu, oceniając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. organ wskazał, że zarzut sformułowany przez zdającą nie dotyczył oceny materiału dowodowego dokonanej przez sąd pierwszej instancji, lecz ustaleń faktycznych tego sądu. Skarżąca nie wskazała także, jakie skutki pociągnął za sobą brak oceny zeznań świadków oraz stron, co pozwoliłoby na przyjęcie ewentualnej trafności tego zarzutu. Prawidłowo też analizując drugi z postawionych w apelacji zarzutów, naruszenia art. 229 k.p.c. wyjaśniono, iż jest on chybiony, gdyż zmierzał do udowodnienia faktu niespornego pomiędzy stronami i prawidłowo ustalonego przez sąd. W odniesieniu do trzeciego z opracowanych przez skarżącą zarzutów naruszenia art. 328 k.p.c. organ zasadnie stwierdził, że został on postawiony bez odniesienia do stanu faktycznego sprawy. Prawidłowa była również ocena czwartego zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia art. 77 § 2 k.c. w zw. z art. 60 § 1 k.c., iż był on w zasadzie poprawny, przy czym błędnie uzasadniony, bowiem naruszenie przez sąd wskazanych przepisów nie polegało na tym, że jak podniosła skarżąca w apelacji, sąd nie ustalił na podstawie zeznań powodów, że odstąpili oni od umowy z pozwanym.

Sąd I instancji zauważył, że organ oceniając sposób argumentacji skarżącej w zakresie tego zarzutu stanął na stanowisku, iż skarżąca nie rozumie art. 77 § 2 k.c., a zwłaszcza, że odstąpienie od umowy powinno być stwierdzone pismem. Odnosząc się do piątego zarzuty projektu apelacji naruszenia art. 491 k.c. w zw. z art. 635 k.c., Sąd I instancji stwierdził, że jego ocena dokonana przez organ była trafna i nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny. Organ bowiem uznał, że powołanie w tym zarzucie art. 491 k.c. zamiast 494 k.c. było omyłką pisarską. Jednak przyjęcie, że zarzut ten został skonstruowany poprawnie pod względem redakcyjnym, nie pozwalało na jego ocenę w oderwaniu od uzasadnienia apelacji, które nie precyzowało jakie okoliczności stanu faktycznego sprawy dawały powodom podstawę do odstąpienia od umowy. Skarżąca w żadnym fragmencie apelacji nie przeprowadziła wywodu, z którego wynikałoby, że podstawę do odstąpienia przez powodów stanowiła nie wadliwość dzieła a to, iż pozwany opóźniał się z jego wykonaniem tak dalece, że niemożliwe byłoby jego ukończenie w terminie.

Sąd podzielił również ocenę organu ostatniego z zarzutów projektu naruszenia § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1349), który uznał, że nie miał on istotnego znaczenia dla oceny pracy zdającej z uwagi na zakres zaskarżenia wyroku. Sąd zgodził się z organem, że nie zakwestionowanie uchybień w podstawie faktycznej wyroku, istotnego z punktu widzenia dokonania prawidłowej, korzystnej dla powodów subsumcji było poważnym błędem w szczególności, że apelacja zarzucała wadliwą subsumcję, polegającą na niezastosowaniu przepisu prawa materialnego - art. 63 5 k.c., który nie był możliwy do zastosowania w sprawie będącej przedmiotem zadania, bez uzupełnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Brak zaś podniesienia zarzutu w tym zakresie, czynił niezasadnym zarzut naruszenia art. 635 k.c.

Sądu Instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu, że do odmiennego wniosku nie prowadziła analiza uzasadnienia apelacji odwołującego się do pisma powodów z 26 października 2010 r., w którym podali oni przyczyny, dla której żądają zwrotu zaliczki (opóźnienie w wykonaniu dzieła), jednak wątku tego w ogóle nie podnosząc. Skarżąca nie poruszyła kwestii przyczyn odstąpienia od umowy. Także kwestia odstąpienia przez powodów od umowy o dzieło nie została rozwiązana przez skarżącą poprawnie. Sąd podzielił stanowisko Komisji II Stopnia, że skarżąca nie wykazała się umiejętnością interpretacji art. 77 § 2 k.c., a zwłaszcza, że odstąpienie od umowy powinno być stwierdzone pismem. Skarżąca nie dostrzegła również, że sąd nie uznał pisma powodów za oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dwóch względów. Nie tylko z uwagi na brak podpisów, ale także dlatego, że w piśmie tym nie było stwierdzenia o odstąpieniu od umowy.

Prawidłowy był, w ocenie Sądu I instancji wniosek organu, że skarżąca nie dostrzegła istoty wadliwości wyroku zaś fakt podniesienia w sprawie istotnego zarzut naruszenia art. 635 k.c. nie zmieniał takiej oceny, bowiem w projekcie apelacji brak było odniesienia do przyjętej przez sąd podstawy faktycznej i prawnej, jak również brak było należytego powiązania postawionych zarzutów z okolicznościami faktycznymi sprawy.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

A. E. G. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie:

1.prawa materialnego:

1. - art. 78e ust. 2 prawa o adwokaturze oraz art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 1 i 10 ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegając na:
2. a) przyjęciu, że praca skarżącej z zakresu prawa cywilnego nie spełnia warunków określonych w art. 78e ust. 2 ustawy podczas gdy apelacja egzaminacyjna skarżącej była formalnie i merytorycznie poprawna oraz została sporządzona z uwzględnienie interesu reprezentowanej strony, nie posiadała takich błędów, które nie pozwalały ocenić jej pozytywnie;
3. b) przyjęciu takiej wykładni wskazanych wyżej przepisów, która prowadzi do wniosku, że jako poprawna może być oceniona jedynie taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria w powołanych przepisach podczas gdy przewidują one stopniowalność ocen pozytywnych, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1694/12, wydanego w tej sprawie administracyjnej;
4. c) przyjęciu, że ocena Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia – w świetle wskazań art. 78e ust. 2 ustawy – nie była oceną dowolną, a skarżąca nie wykazała się umiejętnościami pozwalającymi na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu adwokata, podczas gdy prawidłowo dokonana ocena prowadziłaby do wniosku, że skarżąca posiada niezbędne umiejętności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata;
5. d) art. 78e ust. 2 ustawy (w zw. z art. 78d ust. 1 i 10) w zw. z art. 635 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c.:
6. - przez przyjęcie, że brak podniesienia w egzaminacyjnej apelacji zarzutu w zakresie niezupełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 635 k.c. podczas gdy w doktrynie i orzecznictwie występują ugruntowane poglądy dotyczące możliwości skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, jeżeli w podstawie faktycznej wyroku są luki;
7. - przez nieuwzględnienie poglądów o możliwości kwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w oparciu o zarzut z art. 233 § 1 k.p.c.;
8. - przez przyjęcie, że zdająca nie przedstawiła okoliczności faktycznych przemawiających za zastosowaniem w sprawie egzaminacyjnej art. 635 k.c., podczas gdy w apelacji odwołuje się ona wprost do pisma powodów z dnia 26 października 2010 r., w którym podali oni przyczyny odstąpienia od umowy – opóźnienie w wykonywaniu dzieła oraz do ich zeznań złożonych na rozprawie, a tę okoliczność nakazał uwzględnić – przy ponownym rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 520/12;
9. e) art. 78e ust. 2 ustawy (w zw. z art. 78d ust. 1 i 10) w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez zastosowanie w stosunku do pracy skarżącej z zakresu prawa cywilnego znacznie surowszych kryteriów oceny niezbędnych do otrzymania oceny pozytywnej niż te, które były stosowane uprzednio przez egzaminatorów;
10. 1. przepisów postępowania:
11. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP przez zaakceptowanie legalności zaskarżonej uchwały, pomimo, że Komisja II Stopnia przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zastosowała w stosunku do pracy skarżącej z zakresu prawa cywilnego znacznie surowsze kryteria niezbędne do otrzymania oceny pozytywnej niż te, które stosowane były uprzednio przez egzaminatorów;
12. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i uznanie legalności uchwały akceptującej ocenę niedostateczną, mimo, że organ administracyjny w ocenie pracy z zakresu prawa cywilnego dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego – wskazanych w pkt 1;
13. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 140 k.p.a. przez oddalenie skargi i uznanie legalności zaskarżonej uchwały w sytuacji gdy Komisja II Stopnia nie uzupełniła podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i – pomimo istnienia materiału dowodowego adekwatnego w tym względzie – stwierdziła, że zdający nie przedstawił okoliczności faktycznych przemawiających za zastosowaniem w sprawie egzaminacyjnej art. 635 k.c. podczas, gdy w apelacji odwołała się ona wprost do pisma powodów z dnia 26 października 2010 r. w którym podali oni przyczyny odstąpienia od umowy oraz do ich zeznań złożonych na rozprawie, nadto przez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie;
14. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. przez oddalenie skargi i uznanie legalności zaskarżonej uchwały pomimo tego, że organ administracji naruszył (przy ocenie zadania z zakresu prawa cywilnego) zasadę prawdy materialnej i przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, polegające na:

1. a) przyjęciu dowolnej oceny, że apelacja skarżącej nie zawierała żadnego poprawnego zarzutu w świetle obowiązujących norm prawnych, w sytuacji gdy egzaminatorzy – SSA E. K. i adw. Dr M. Z. wskazali w swoich uzasadnieniach ocen cząstkowych poprawne zarzuty i elementy pracy;
2. b) przyjęciu dowolnej oceny, że skarżąca nie dostrzegła i nie rozwiązała prawidłowo istoty problemu zadania egzaminacyjnego w sytuacji, gdy prawidłowo oceniła skuteczność dokonanego przez powodów odstąpienia od umowy oraz prawidłowo podała podstawę prawną tego odstąpienia;
3. c) niedokonaniu kompleksowej oceny pracy skarżącej przez nieuwzględnienie jej pozytywnych aspektów i poglądów występujących w doktrynie i orzecznictwie – m.in. dotyczących możliwości kwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w oparciu o zarzut art. 233 § 1 k.p.c. oraz dotyczących kwestii możliwości skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdy w podstawie faktycznej wyroku są luki;
4. d) przyjęciu dowolnej oceny, że apelacja skarżącej nie zasługuje na ocenę pozytywną, pomimo uznania przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia oświadczenia skarżącej o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w redakcji zarzutu piątego apelacji w sytuacji gdy obydwoje egzaminatorzy stwierdzili, że błędne podanie art. 491 k.c. przesądziło o ocenie negatywnej z zakresu prawa cywilnego;
5. - art. 153 oraz art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach (uzasadnieniach): WSA w W. z dnia 11 lipca 2012 r. i NSA z dnia 9 stycznia 2013 r.;
6. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 oraz art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że Komisja II Stopnia przy ponownym rozpoznaniu tej samej sprawy administracyjnej nie uwzględniła oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach WSA w W. z dnia 11 lipca 2012 r. i NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. oraz nie uwzględniła kierunku, w jakim sprawa została uchylona do ponownego rozpoznania;
7. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niestosunkowanie się do zarzutów skargi, w szczególności w zakresie istnienia ugruntowanych w judykaturze i literaturze poglądów wskazujących na dowolność oceny pracy z zakresu prawa cywilnego dokonanej przez Komisję II Stopnia w sytuacji, gdy uwzględnienie orzecznictwa i poglądów literatury wskazanych w skardze miałoby wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że Komisja II stopnia zmieniła pogląd prawny "istoty" rozwiązania zadania egzaminacyjnego, w stosunku do tego, który został wyrażony w uchylonej uchwale tej Komisji z dnia 11 stycznia 2012 r., nie podając przy tym przyczyn dokonanej zmiany;
8. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem odniesienia się do istotnych zarzutów podniesionych w skardze;
9. - art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. przez oddalenie skargi, pomimo, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zabrakło rozważań dotyczących wpływu błędów popełnionych przez zdającą na ocenę pracy, w szczególności zabrakło wyjaśnienia, który błąd przesądził o tym, że praca z zakresu prawa cywilnego zasługuje na ocenę niedostateczną;
10. - art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku dowodowego z "opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego", choć uwzględnienie wniosku nie mogło spowodować przedłużenia postępowania w sprawie (wydruk został dołączony do skargi), a wytyczne miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na to, że wykazywała fakt istnienia różnych poglądów dotyczących zapatrywań prawnych przedstawionych w zaskarżonej uchwale.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła dokonanie w trybie art. 191 p.p.s.a. uprzedniej kontroli postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 4 listopada 2013 r. o oddaleniu wniosku dowodowego z "opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego"; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrywania odwołań od wyników egzaminu adwokackiego wniosła o oddalenie w całości skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Skarga kasacyjna w analizowanej sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które to naruszenia, w ocenie autora skargi kasacyjnej mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważenia wymagają zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach (uzasadnieniach): WSA w W. z dnia 11 lipca 2012 r. i NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., a w konsekwencji poprzez oddalenie skargi pomimo, że Komisja II Stopnia przy ponownym rozpoznaniu tej samej sprawy administracyjnej nie uwzględniła oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tych wyrokach oraz nie uwzględniła kierunku, w jakim sprawa została uchylona do ponownego rozpoznania. Sformułowanych tak zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił.

Zasadnie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku uznał, iż w tej sprawie wbrew wywodom skarżącej Komisja II Stopnia uwzględniła przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 520/12 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1694/12. Naczelny Sąd Administracyjny w tymże wyroku zauważył, iż przedstawione w uchwale wnioski zostały sformułowane w sposób bardzo ogólnikowy bez odniesienia się do konkretnych uchybień i oceny ich znaczenia w kontekście kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Uchwała w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, w części dotyczącej oceny rozwiązania zadań z części drugiej do piątej powinna nawiązywać do wspomnianych kryteriów. Ocena ta powinna uwzględniać nie tylko uchybienia, ale także te elementy, które zostały ocenione pozytywnie.

Dopiero pełne zestawienie wyników oceny pracy z punktu widzenia warunków jakie powinna ona spełniać, określonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, pozwala na sformułowanie końcowych wniosków wyrażających się w ocenie, o której mowa w art. 78d ust. 10 Prawa o adwokaturze. Naczelny Sąd Administracyjny stanął także na stanowisku, że stopniowalność ocen nakłada na egzaminatorów i Komisję obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu ewentualnych błędów popełnionych przez zdającego na ocenę jego pracy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jak trafnie zauważył to Sąd pierwszej instancji, Komisja w rozpatrywanej sprawie tego obowiązku nie wykonała. Podkreślił przy tym, że wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji, nie stwierdził przekroczenia granic uznania administracyjnego, lecz uznał za konieczne przeprowadzenie ponownej wnikliwej oceny pracy skarżącej i jej prawidłowe uzasadnienie, uwzględniające te elementy stanu faktycznego, na które zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponowna ocena pracy egzaminacyjnej skarżącej powinna uwzględniać także i tę okoliczność, że egzaminatorzy sędzia E. K. i adwokat M. Z. za dyskwalifikujące pracę skarżącej i przesądzające o ocenie negatywnej uznali postawienie w apelacji zarzutu naruszenia art. 635 k.c. w związku z art. 491 § 1 k.c. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że powołanie art. 491 § 1 k.c. zamiast art. 494 k.c. stanowiło omyłkę pisarską. W związku z tym, w sytuacji gdy najistotniejsze, zdaniem egzaminatorów, uchybienie zostało wyeliminowane utrzymanie negatywnej oceny pracy skarżącej z zakresu prawa cywilnego wymagało szczególnie starannego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny dodał także, iż inne zarzuty podniesione przez skarżącą (opisane w pkt 1, 3 i 4 apelacji) zostały ocenione przez Komisję w pewnym stopniu odmiennie niż uczynili to egzaminatorzy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także ta okoliczność nie może pozostać bez wpływu na ocenę rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego.

Należy podzielić zdanie Sądu I instancji zaprezentowane w zaskarżonym tu wyroku, iż Komisja II Stopnia ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej jednoznacznie wskazała na pozytywne elementy jej pracy pisemnej z części trzeciej egzaminu (wybór prawidłowej formy rozwiązania zadania, zachowanie wymogów formalnych apelacji). Organ odwoławczy, stosując się do wskazań zawartych w w/w orzeczeniach, szczegółowo i wszechstronnie omówił także mankamenty opracowanego przez skarżącą projektu apelacji, których ilość i waga doprowadziły go do przekonania o niezasadności odwołania i konieczności utrzymania uchwały Komisji Egzaminacyjnej w mocy.

Rację ma Sąd I instancji, iż oceniając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. organ wskazał, że zarzut sformułowany przez skarżącą nie dotyczy oceny materiału dowodowego dokonanej przez sąd pierwszej instancji, lecz ustaleń faktycznych tego sądu. Tymczasem przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy tylko i wyłącznie zasad oceny materiału dowodowego, określając jedynie kryteria oceny wiarygodności i mocy przeprowadzonych w sprawie dowodów. Ponadto, skarżąca nie wskazała w swej apelacji, jakie skutki pociągnął za sobą brak oceny zeznań świadków oraz stron, co pozwoliłoby na przyjęcie ewentualnej trafności tego zarzutu. Prawidłowo też analizując drugi z postawionych w apelacji zarzutów, tj. zarzutu naruszenia art. 229 k.p.c. wyjaśniono, iż jest on chybiony, gdyż zmierza do udowodnienia faktu niespornego pomiędzy stronami i prawidłowo ustalonego przez sąd. W odniesieniu do trzeciego z opracowanych przez skarżącą zarzutów, tj. zarzutu naruszenia art. 328 k.p.c. Komisja II Stopnia, zasadnie stwierdziła, iż został on postawiony bez odniesienia do stanu faktycznego sprawy.

Poprawna jest również dokonana przez organ ocena czwartego z postawionych w apelacji zarzutów, tj. zarzutu naruszenia art. 77 § 2 k.c. w zw. z art. 60 § 1 k.c. Komisja II Stopnia wskazała, iż jest on w zasadzie poprawny, przy czym błędnie uzasadniony, bowiem naruszenie przez sąd wskazanych przepisów nie polegało na tym, że jak podniosła skarżąca w apelacji, sąd nie ustalił na podstawie zeznań powodów, że odstąpili oni od umowy z pozwanym. Organ oceniając sposób argumentacji skarżącej w zakresie tego zarzutu stanął na stanowisku, iż skarżąca nie rozumie art. 77 § 2 k.c., a zwłaszcza, że odstąpienie od umowy powinno być stwierdzone pismem. Analizując poprawność piątego zarzutu projektu apelacji, czyli zarzutu ruszenia art. 491 k.c. w zw. z art. 635 k.c. organ odwoławczy uznał, że powołanie w tym zarzucie art. 491 k.c. zamiast 494 k.c. było omyłką pisarską. Nawet jednak przyjęcie, że omawiany zarzut został skonstruowany poprawnie pod względem redakcyjnym, nie pozwoliło Komisji II Stopnia na jego ocenę w oderwaniu od uzasadnienia apelacji.

Uzasadnienie to tymczasem nie precyzowało jakie okoliczności stanu faktycznego sprawy dawały powodom podstawę do odstąpienia od umowy. Skarżąca w żadnym fragmencie apelacji nie przeprowadziła wywodu, którego wynikałoby, że podstawę do odstąpienia przez powodów stanowiła nie wadliwość dzieła a to, iż pozwany opóźniał się z jego wykonaniem tak dalece, że niemożliwe byłoby jego ukończenie w terminie. Organ wskazał, że uzasadnienie apelacji koncentruje się tylko na omówieniu kwestii, w jakiej formie powinno zostać złożone oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy, brak zaś wywodów, czy były ku temu podstawy, brak również wywodów co do wykładni oświadczenia woli dokonanej przez sąd (brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 65 § 1 k.c.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, iż nie sposób postawić dokonanej przez Komisję II Stopnia ocenie zarzutu dowolności. Ocena ta jest trafna, odnosi się do konkretnej treści uzasadnienia apelacji sporządzonej przez skarżącą i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Rację ma Sąd I instancji uznając w odniesieniu do ostatniego z postawionych w projekcie apelacji zarzutów, tj. zarzutu naruszenia § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., iż prawidłowo organ odwoławczy uznał, że nie miał on istotnego znaczenia dla oceny pracy skarżącej z uwagi na zakres zaskarżenia wyroku (skarżąca kwestionowała wyrok sądu pierwszej instancji w całości, a uchylenie czy zmiana wyroku wiązałaby się zatem z koniecznością orzeczenia przez sąd o kosztach procesu ponownie).

Komisja II Stopnia zwróciła uwagę, iż skarżąca w swojej pracy nie zakwestionowała uchybień w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, istotnej z punktu widzenia dokonania prawidłowej, korzystnej dla powodów subsumcji. Zasadnie zatem Sąd I instancji w zaskarżonym tu wyroku podzielił ocenę organu, iż błąd ten jest poważny, jeśli się zważy, że apelacja zarzuca wadliwą subsumcję, polegającą na niezastosowaniu przepisu prawa materialnego - art. 635 k.c - który to przepis nie jest jednak możliwy do zastosowania w sprawie będącej przedmiotem zadania, bez uzupełnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Brak zaś podniesienia zarzutu w tym zakresie, czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 635 k.c. Trafnie też podnosił organ, że do odmiennego wniosku nie prowadzi także analiza uzasadnienia apelacji. Odwołuje się ono wprawdzie do pisma powodów z 26 października 2010 r., w którym podali oni przyczyny, dla której żądają zwrotu zaliczki (opóźnienie w wykonaniu dzieła), jednak tego wątku apelacja w ogóle nie podnosi.

Jak słusznie zauważył organ skarżąca w ogóle nie poruszyła kwestii przyczyn odstąpienia od umowy. Także kwestia odstąpienia przez powodów od umowy o dzieło nie została rozwiązana przez skarżącą poprawnie. Zasadne jest też stanowisko Komisji II Stopnia, iż skarżąca nie wykazała się umiejętnością interpretacji art. 77 § 2 k.c., a zwłaszcza, że odstąpienie od umowy powinno być stwierdzone pismem. Trafnie wskazano, że skarżąca nie dostrzegła, iż sąd nie uznał pisma powodów za oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dwóch względów. Nie tylko i uwagi na brak podpisów, ale także dlatego, że w piśmie tym nie ma stwierdzenia o odstąpieniu od umowy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd I instancji uznając za zasadny wniosek Komisji II Stopnia, że skarżąca nie dostrzegła istoty wadliwości wyroku. Fakt, że skarżąca podniosła istotny w sprawie zarzut naruszenia art. 635 k.c. nie zmienia powyższej oceny, bowiem w projekcie apelacji brak jest odniesienia do przyjętej przez sąd podstawy faktycznej i prawnej, jak również brak jest należytego powiązania postawionych zarzutów z okolicznościami faktycznymi sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenię dokonana przez Sąd I instancji, iż nie są zasadne również zarzuty naruszenia przez organ prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonej uchwały szczegółowo i wszechstronnie wyjaśnia przyczyny podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, wskazuje wpływ błędów popełnionych przez skarżącą na końcowa ocenę pracy. Nadto wbrew twierdzeniom skarżącej organ administracji nie naruszył, przy ocenie zadania z zakresu prawa cywilnego, zasady prawdy materialnej i nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, ponieważ dokonanej przez niego ocenie nie można zarzucić dowolności.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procesowych, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., ponieważ nie dostrzegając uchybień organu w zakresie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, zasadnie oddalił skargę w oparciu o normę z art. 151 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone tym przepisem, zawiera ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które co podkreślić należy są powtórzeniem dotychczasowych zarzutów formułowanych przez skarżącą w toku zarówno postępowania przed sądami administracyjnymi, jak i przed organami administracji. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż Komisja II Stopnia zmieniła pogląd prawny "istoty" rozwiązania zadania egzaminacyjnego, w stosunku do tego, który został wyrażony w uchylonej uchwale tej Komisji z dnia 11 stycznia 2012 r., nie podając przyczyn dokonanej zmiany. Komisja w ocenianej uchwale dokonała bowiem kierując się wskazaniami sądów zamieszczonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 520/12 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1694/12 szczegółowego i wnikliwego uzasadnienia własnego stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zakresie nie przeprowadzenia przez tenże Sąd dowodu z dokumentów, tj. "Opisu Istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego". Nie można bowiem nie zauważyć, iż dokument ten jest dokumentem powszechnie dostępnym, opublikowanym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, a zatem znanym Sądowi z urzędu. Dokument ten ma charakter wewnętrzny, nie ma znaczenia normatywnego, nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, ponieważ te są zawarte wyłącznie w ustawie. Rację ma zatem organ administracji podkreślając zarówno w uzasadnieniu samej uchwały, jak i w odpowiedzi na skargę kasacyjna, iż każdy z egzaminatorów ma prawo podzielić propozycje rozwiązań wynikające z tego klucza, co w żadnym stopniu nie jest równoznaczne z obowiązkiem stosowania tegoż "Opisu istotnych zagadnień..." i dokonywania oceny wyłącznie przez pryzmat treści tego dokumentu. W konsekwencji rację miał Sąd I instancji uznając, iż dokument ten nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego pomieszczonych w petitum skargi kasacyjnej, a sprowadzających się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78 d ust. 1 i ust. 10 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 635 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c., a także art. 32 Konstytucji, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że praca skarżącej z zakresu prawa cywilnego nie spełnia warunków określonych w art. 78 e ust. 2 Prawa o adwokaturze; przyjęciu takiej wykładni, która prowadzi do wniosku, iż jako poprawna może być uznana jedynie taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria określone w powołanych przepisach, podczas gdy przewidują one w swej treści stopniowalność ocen pozytywnych. Pozostałe argumenty uzasadnienia tych zarzutów są powtórzeniem już wskazanych wyżej, co do których zasadności Naczelny Sąd Administracyjny już się wypowiedział.

Odnosząc do tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Rację ma Sąd I instancji, iż uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że organ kierował się przy ponownym ocenianiu pracy skarżącej wyłącznie kryteriami wynikającymi z art. 78 e ust. 2 prawa o adwokaturze, z którego treści wynika, że: "Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, która zgodnie z zadaniem reprezentuje." Zasadnie Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu w zakresie szczegółowo omówionych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wad merytorycznych sporządzonej przez skarżącą pracy, uznając iż organ dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania w tej sprawie wskazanych przepisów ustawy Prawo o adwokaturze, kierując się wiążąco go oceną prawną zaprezentowaną w wyrokach WSA i NSA.

Stanowisko Sądu I instancji, który podzielił pogląd organu, iż popełnione przez skarżącą błędy, prowadzą do wniosku, że oceniana praca nie spełnia warunków wymienionych w art. 78 e ust. 2 prawa o adwokaturze, zasługuje na aprobatę. Uzasadnienie zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych przepisów prawa materialnego jest w istocie jedynie polemiką ze oceną prawną Sądu, który zaakceptował poglądy organu. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie twierdząc, iż Sąd I instancji przyjął taką wykładnię, która prowadzi do wniosku, iż jako poprawna może być uznana jedynie taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria określone w powołanych przepisach, podczas gdy przewidują one w swej treści stopniowalność ocen pozytywnych (art. 78 d ust. 10 Prawa o adwokaturze).

Sąd I instancji nie zaprezentował takiego stanowiska w zaskarżonym wyroku. Odwołał się natomiast do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. i dokonał sprawdzenia czy wskazana w tymże wyroku stopniowalność ocen, wynikająca z treści art. 78 d ust. 10 prawa o adwokaturze, została uwzględniona przez organ, czy organ wszechstronnie zbadał i rozważył wpływ popełnionych błędów na podjętą w sprawie decyzję. Podkreślić należy, iż Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż wskazane w uchwale elementy w sposób wystarczający uzasadniały utrzymanie oceny niedostatecznej z pracy z zakresu prawa cywilnego. Ilość i charakter popełnionych w tejże pracy błędów uzasadniały podjęte rozstrzygnięcie, przy respektowaniu skali ocen ustalonej w ustawie.

Nie można także, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 78 e ust. 2 prawa o adwokaturze w zw. z art. 32 Konstytucji. Rację ma Sąd I instancji, który podkreślił, iż Komisja II Stopnia wbrew twierdzeniom skarżącej, nie uznała, iż zarzut czwarty postawiony w pracy egzaminacyjnej nie jest trafny. W treści uchwały Komisja wyraziła pogląd, że zarzut ten jest w zasadzie poprawny, jednak zwrócono uwagę na błędy w jego redakcji. Nie było to dokonanie przez Komisję odmiennej oceny od zaprezentowanej przez egzaminatorów, ale podzielenie stanowiska jednego z nich.

Końcowo, w świetle rozważań zaprezentowanych wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji w analizowanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz przepisu o charakterze ustrojowym, tj. art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Wbrew stanowisku autorki skargi kasacyjnej Sąd I instancji w tej sprawie dokonał poprawnej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności tej działalności z prawem, zasadnie stwierdzając, iż: "w przedmiotowej sprawie ocena pracy skarżącej z prawa cywilnego została ustalona prawidłowo, została także uzasadniona w sposób pełny i mimo swej surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny. Z tych względów należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów wobec czego skarga A. G. jest niezasadna. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną uchwałę nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy." (s. 24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o treść art. 204 pkt 1 p.p.s.a.