Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 721/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r. o sygnaturze akt V SA/Wa 2130/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w punkcie 1) uchyli zaskarżoną decyzję, w punkcie 2) orzekła o kosztach postępowania, w punkcie 3) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] listopada 2009 r. przyznano J. P. płatności na rok 2009 w wysokości 7.623,25 zł, w tym: 4.289,05 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 1.957,02 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej oraz 1.377,18 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W dniu [...] maja 2011 r. Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR w Warszawie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W dniu [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kierownik BP ARiMR błędnie bowiem ustalił powierzchnię kwalifikującą się do płatności na działce ewidencyjnej numer 290, na której znajdowała się działka rolna oznaczona literą A. W dniu [...] sierpnia 2011 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję, w której przyznał producentowi rolnemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 6.626,55 zł, w tym: 3.528,58 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 1.957,02 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej oraz 1.140,95 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes ARiMR ustalił, że kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 – z tytułu jednolitej płatności obszarowej – wynosiła łącznie 760,47 zł.

Prezes ARiMR, w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2012 r.

W skardze J. P. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR zarzucając jej naruszenie:

1. - art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący ma obowiązek zwrotu nienależnej płatności, podczas gdy zachodzą wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki zwalniające skarżącego od obowiązku takiego zwrotu,
2. - art. 8 i 9 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącemu przez organ administracji wprowadzającej w błąd informacji i wskazówek odnośnie właściwego sposobu pomiaru działek ewidencyjnych i wartości jakie należy zadeklarować.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r. uznał skargę za uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm. W myśl wyżej wymienionego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd mógł zostać wykryty przez rolnika.

WSA w Warszawie podkreślił, iż niesporne jest, że okres między datą płatności pomocy a datą powiadomienia rolnika o zwrocie, jest dłuższy niż 12 miesięcy od płatności (zdanie drugie ust. 4 art. 73 rozporz. 796/2004) a pomyłka organu polegała na zastosowaniu dla działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 290 niewłaściwej powierzchni referencyjnej ustalonej w oparciu o system informacji geograficznej, czego wynikiem było błędne ustalenie stanu faktycznego, mające wpływ na naliczenie płatności.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadne jest stanowisko skarżącego, iż w zwykłych okolicznościach nie mógł wykryć błędu organu dotyczącego powierzchni przedmiotowej działki, gdyż otrzymał spersonalizowany wniosek na rok 2009 wraz z kartą informacyjną, jak również miał prawo, działając w zaufaniu do organu administracyjnego, przyjąć wskazana powierzchnie działki jako właściwie obliczoną i prawdziwą, tym bardziej, że różnica jest niewielka.

W ocenie WSA w Warszawie skarżący nie może ponosić konsekwencji błędnego działania polegającego na zaniechaniu prawidłowego zebrania materiału dowodowego i właściwej jego oceny przez organ wydający decyzję z dnia 26 listopada 2009 r.

Podsumowując Sąd pokreślił, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki z art.73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. z dnia 21 kwietnia 2004 r., co powoduje niemożność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego zgodnie z art. 40 ustawy o płatnościach.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie skargi J. P., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów według norm prawem przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. - naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 poprzez błędne twierdzenie, że w niniejszej sprawie błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika,
2. - naruszenie prawa procesowego tj. art. 145 §1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012.1164) w zw. z art. 1 p.p.s.a., art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wypełniając i podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnik nie mógł stwierdzić, czy prawidłowo została zastosowana wielkość w postaci wartości maksymalnej kwalifikowanej wyznaczonej zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, mimo że taka ocena jest możliwa mając na uwadze akta sprawy m.in. kartę informacyjną oraz załączniki graficzne stanowiące załączniki do wniosku o przyznanie płatności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator ustosunkował się do postawionych w niej zarzutów.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,) c) p.p.s.a. Przepis ten stanowi podstawę do uchylenia decyzji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, iż z wywodu prawnego przeprowadzonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika wprost, że powodem uchylenia kontrolowanej decyzji było naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie na skutek przyjęcia, że błąd organu mógł zostać wykryty przez rolnika.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał – przedstawiony w skardze kasacyjnej - zarzut, naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeśli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Wyłączenie obowiązku zwrotu płatności, o którym mowa w tym przepisie, przy założeniu, że jest to płatność nienależna, a tę okoliczność przesądza w tej sprawie ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu płatności, uwarunkowane jest dwoma przesłankami, które muszą być spełnione łącznie - pomyłką organu i brakiem możliwości jej wykrycia przez rolnika.

W sprawie nie jest kwestionowana pomyłka organu. Kwestią sporną jest natomiast zaistnienie drugiej przesłanki – obiektywnej możliwości jej wykrycia przez rolnika.

Odnośnie kwestionowania prawidłowości zastosowania tego przepisu w sprawie przede wszystkim zauważyć trzeba, że podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie zostało w jakikolwiek sposób wykazane, aby błąd obiektywnie mógł być przez rolnika wykryty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w tej sprawie właściwie zastosował do ustalonego stanu faktycznego wskazany przepis prawa materialnego, podnosząc, że pomyłka organu polegała na zastosowaniu dla działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 290 niewłaściwej powierzchni referencyjnej ustalonej w oparciu o system informacji geograficznej, czego wynikiem było błędne ustalenie stanu faktycznego, mające wpływ na naliczenie płatności.

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, iż rolnik nie mógł wykryć błędu organu dotyczącego powierzchni przedmiotowej działki, gdyż otrzymał spersonalizowany wniosek na rok 2009 wraz z kartą informacyjną.

Trudno wymagać od rolnika, aby wykrył błąd organu, skoro zawyżona powierzchnia działek wskazana została w spersonalizowanym wniosku - a różnica pomiędzy faktyczną powierzchnią działek a wskazaną we wniosku wynosiła jedynie 0,14 ha.

J. P. składając wniosek zasadnie mógł przypuszczać, że jest on wypełniony prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym – tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych (k. 23-24) wskazał powierzchnie działek zgodnie z wynikami kontroli administracyjnej (patrz decyzja z dnia [...] listopada 2009 r.) Należy również zauważyć, iż zgodność pomiędzy działkami zadeklarowanymi a działkami referencyjnymi powinna być ustalona w wyniku kontroli administracyjnej wniosku.

Reasumując powyższe Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując usprawiedliwionych podstaw zarzutów kasacyjnych, na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.