Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 899/10 odrzucił skargę K. S. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że pismem z dnia [...] października 2010 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, w postaci podpisania skargi złożonej w sądzie lub przesłania dodatkowego egzemplarza podpisanej skargi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało wysłane skarżącym na adres wskazany w skardze. Sąd I instancji stwierdził, że przesyłki, pomimo dwukrotnego awizowania, nie zostały przez skarżących podjęte w terminie. Ponadto Sąd nie został poinformowany o zmianie adresu zamieszkania skarżących, wskutek czego na podstawie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) uznał, że wezwanie zostało doręczone skarżącym w dniu [...] listopada 2010 r. Termin do uzupełnienia wskazanych braków formalnych skargi upłynął zatem w dniu [...] listopada 2010 r., a skarżący w zakreślonym terminie nie dokonali czynności, do której byli wzywani.
Od powyższego postanowienia K. S. i A. P. wnieśli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższe postanowienie w całości. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 73 § 2 w zw. z art. 58 § 1 ust. 3 p.p.s.a., poprzez uznanie za doręczone stronie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi pismem z dnia [...] października 2010 r. i upływu terminu na uzupełnienie braków formalnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podnieśli, że w okresie od [...] października 2010 r. do [...] listopada 2010 r. przebywali poza miejscem zamieszkania w związku z wykonywanym zajęciem zarobkowym. Z uwagi na prowadzony w 2010 r. remont zamieszkiwanego przez nich budynku, obejmujący również malowanie klatek schodowych, zdemontowane zostały skrzynki na listy, które do dnia składania skargi nie zostały zamontowane. W ocenie skarżących, w lokalu przez nich zamieszkiwanym nie ma możliwości umieszczenia zawiadomienia "na drzwiach", wskutek czego wszelka korespondencja adresowana do skarżących zostawiana jest na wycieraczce przed drzwiami. Z powodu nieobecności skarżących w okresie doręczenia wezwania z dnia [...] października 2010 r., zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki również musiało być złożone przed drzwiami mieszkania, a nie na drzwiach.
Skarżący stwierdzili, że brak odbioru korespondencji wynikał nie z woli przedłużania postępowania, lecz powstał wskutek nieobecności strony podyktowanej koniecznością zarobkowania poza miejscem zamieszkania. Doręczenie przesyłki nastąpiło w okresie pomiędzy zdjęciem starych skrzynek pocztowych na czas remontu, a założeniem nowych. Po powrocie do miejsca zamieszkania nie znaleźli informacji o przesyłce sądowej, a zatem w ich ocenie nie doszło do prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.
Przed przystąpieniem do rozpoznania postawionego zarzutu kasacyjnego należy stwierdzić, że kwestią bezsporną jest fakt, iż żądane przez Sąd pierwszej instancji uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie zostało jasno i precyzyjnie sformułowane. Nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca nie zrealizowała wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi we wskazany przez sąd sposób (podpisanie skargi złożonej w sądzie albo przesłanie dodatkowego egzemplarza podpisanej skargi).
Stwierdziwszy brak formalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał stronę skarżącą do jego uzupełnienia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Mając na uwadze fakt, iż na niniejszej skardze nie widnieje żaden podpis, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając tę skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia skargi.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono skarżącym w trybie art. 73 p.p.s.a. Przesyłka była możliwa do odebrania w siedzibie urzędu pocztowego przez okres 14 dni. Przyczyną zastosowania fikcji doręczenia stanowiło nieodebranie przesyłki przez skarżących nie zaś fakt zmiany miejsca zamieszkania przy braku poinformowania o tym fakcie Sądu. W niniejszej sprawie nie doszło wcale do zmiany miejsca zamieszkania, a jedynie do czasowej nieobecności adresata pod wskazanym przez niego adresem.
Ponieważ przedmiotem kontroli kasacyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi, wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podnieść należy, iż niedopuszczalność z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi ma miejsce wówczas, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych mimo prawidłowego wezwania. Odrzucenie skargi po upływie terminu wyznaczonego do uzupełnienia jej braków, gdyby nie zostały zachowane warunki postępowania w przypadku niemożności doręczenia pisma, należałoby uznać za rażące naruszenie art. 73 i art. 58 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanką uznania przez Sąd I instancji, że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było przyjęcie, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone z dniem upływu terminu awizo. W związku z powyższym zauważyć należy, że tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65–81 p.p.s.a.
Skuteczne doręczenie może mieć zatem miejsce tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. post. SN z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt IV CZ 105/01, opubl. "Prok. i Pr." – dodatek 2002 r., nr 4, poz. 44). Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.).
W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
Doręczenie uregulowane w omawianym przepisie może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. do usunięcia braków formalnych skargi zostało nadane jako przesyłki polecone na adres wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniach odbioru oraz na kopertach, w których znajdowały się przesyłki wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone osobiście, gdyż adresat był nieobecny. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący jakichkolwiek wątpliwości gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata zaznaczono wyraźnie: "na drzwiach adresata". Zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a. powinno nastąpić przez jego umieszczenie w skrzynce oddawczej. Dopiero gdy ten sposób zawiadomienia nie jest możliwy, informację należy umieścić w jednym z miejsc wskazanych w powołanym przepisie.
Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (por. post. NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 709/05, zbiór Lex nr 273669; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 70/00 opubl. OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574; wyrok SN w sprawie o sygn. I CKN 861/00). W rozpoznawanej sprawie istnieje bardzo dokładne wskazanie poprzez wyraźne i jednoznaczne zaznaczenie, gdzie pozostawiono zawiadomienie. Dokonanie takiego zawiadomienia czyni doręczenie skutecznym, wskutek czego Sąd I instancji mógł przyjąć, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, iż w dniu [...] listopada 2010 r. nastąpiło doręczenie skarżącym wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 73 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. okazał się niezasadny z przyczyn wyżej wskazanych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało przyjąć, że przesyłki polecone były prawidłowo awizowane i prawidłowo doręczone, a w konsekwencji istniały podstawy do odrzucenia skargi przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Na marginesie wspomnieć należy, że analiza akt sądowych prowadzi do wniosku że strona skarżąca nie wypełniła również obowiązku z art. 70 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, w razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie przesłali do Sądu żadnej informacji odnośnie zmiany miejsca zamieszkania – choćby czasowego, a ponadto nie wskazali żadnego nowego adresu do doręczeń na czas ich nieobecności pod stałym i znanym Sądowi adresem. Stosownie zatem do dyspozycji normy zawartej w art. 70 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał doręczenia pisma wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi na dotychczasowy, znany mu adres i przyjąć należy, że doręczenie takie było skuteczne.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.