Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 74/15

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 12 września 2014 r., oddalił skargę H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier.

I

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2013 r. rozstrzygającą, że gry prowadzone na automatach [...] oraz [...] należących do H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub Spółka), są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.; dalej: u.g.h. lub ustawa o grach hazardowych).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że gry na wskazanych automatach są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 4 u.g.h. (tj. grami na urządzeniach elektronicznych, o wygrane rzeczowe oraz zawierającymi element losowości) na podstawie opinii z dnia [...] września 2013 r. i [...] stycznia 2013 r., sporządzonych przez Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. – jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Ponadto Minister nie uznał za dowody przedłożonych przez Spółkę opinii, gdyż uznał, że odnoszą się one do działania innych automatów oraz zostały sporządzone w 2010 r., co budzi wątpliwości co do ich aktualności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę Spółki na opisaną wyżej decyzję Ministra Finansów.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na treść art. 23f u.g.h. i stwierdził, że okoliczność, czy jednostka badająca spełnia ustawowe warunki do uzyskania upoważnienia, o którym mowa w art. 23b ust. 3 i w art. 23f ust. 1 u.g.h. sprawdzana jest wyłącznie w toku postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów wszczętego na wniosek zainteresowanej jednostki badającej. Postępowanie to jest sformalizowane, ponieważ badane są w jego toku złożone przesłanki wymienione w art. 23f ust. 1 u.g.h. i w razie negatywnego wyniku weryfikacji tych przesłanek odmowa udzielenia upoważnienia następuje w drodze decyzji.

Dalej Sąd wskazał, że decyzyjna forma rozstrzygnięcia sprawy nie została przewidziana dla rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, który w takim przypadku otrzymuje upoważnienie, a jego udzielenie przez właściwego ministra przybiera postać czynności materialno-technicznej. Nie oznacza to jednak, że przez brak decyzji o udzieleniu upoważnienia znaczenie i wartość upoważnienia są osłabione w taki sposób, że przesłanki udzielenia upoważnienia i samo uprawnienie z niego wynikające mogą być kwestionowane przez stronę postępowania, w którym istotne było przeprowadzenie badania sprawdzającego, ani też, że organy muszą ustalać w każdym postępowaniu, czy jednostka badająca prawidłowo otrzymała upoważnienie od Ministra Finansów, albo czy nie utraciła przymiotów, które były przesłankami udzielenia upoważnienia.

Zdaniem Sądu, okoliczność, że według art. 23f ust. 3 u.g.h. upoważnienie udzielane jest na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji, nie oznacza – w świetle treści art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. – że utrata akredytacji na skutek innych okoliczności niż upływ okresu jej ważności, powoduje automatyczną utratę upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Czym innym jest bowiem upływ okresu ważności akredytacji, a czym innym jej utrata, mimo że okres ważności, na który akredytacja była wydana nie upłynął.

Skoro z treści art. 23f ust. 5 u.g.h. można wywieść, że tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych może badać, czy jednostka badająca utrzymuje warunki, których spełnienie było konieczne dla udzielnie upoważnienia – i ewentualnie wydać odpowiednią decyzję, to konsekwentnie Sąd przyjął, że tylko ten organ właściwy jest do badania przesłanek udzielenia upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana a casu ad casum przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające. O tym, czy jednostka badająca jest rzeczywiście upoważniona decyduje treść upoważnienia oraz okoliczność, czy nie upłynął okres, na który upoważnienie zostało udzielone, albo czy nie została wydana decyzja o cofnięciu upoważnienia. Te okoliczności powinny być sprawdzone przez organ prowadzący postępowanie, w którym posłużono się badaniem sprawdzającym.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Laboratorium Celne Izby Celnej w P. posiada upoważnienie do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Sąd nie podzielił poglądu co do konieczności legitymowania się przez jednostkę badającą akredytacją odpowiadającą tematem i zakresem badań specyfice badań automatów o niskich wygranych.

W ocenie WSA pozostałe zarzuty skargi również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd podzielił stanowisko Ministra, że z przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. nie wynika, iż rozstrzygnięcie przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, czy gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym lub grą na automacie w rozumieniu ustawy, zostało uzależnione od etapu danego przedsięwzięcia, tj. czy jest ono planowane, realizowane czy też zrealizowane, natomiast ust. 7 tego artykułu dotyczy dokumentacji, w oparciu o którą organ rozstrzyga o charakterze gier. Z tego względu Sąd uznał, że rozważania o bezprzedmiotowości postępowania na podstawie art. 2 ust. 7 u.g.h. są bezzasadne i za takie uznał również zarzuty naruszenia art. 2 ust. 6 w zw.

z ust. 7 u.g.h. oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.).

Sąd pierwszej instancji uznał, że nie sposób przyjąć, iż podczas wykupionego przez gracza czasu wraz z punktami kredytowymi toczy się tylko jedna gra. Analiza przebiegu gry na podstawie sprawozdań z badania jednostki upoważnionej prowadzi do wniosku, że grający za punkty uzyskane w jednej grze może rozpocząć nową grę, a zdobyte punkty można wykorzystać w następnych grach. Treść przepisów u.g.h. jasno wskazuje, że wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Nie ma przy tym znaczenia, że występuje limitowanie czasu grania, skoro automat umożliwia prowadzenie gier o wygrane rzeczowe w ramach posiadanego czasu dostępności gier.

WSA uznał, że organ odwoławczy obszernie odniósł się merytorycznie do wniosków dowodowych Spółki, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, skarżąca w istocie nie zakwestionowała prawidłowości przeprowadzonego badania sprawdzającego dokonanego przez jednostkę badającą. Nie tylko nie wykazała, ale nawet nie uprawdopodobniła, że badanie zostało przeprowadzone wadliwie, a zawarte w sprawozdaniach informacje są sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy. Przebieg gry opisany w sprawozdaniach z badań jest tożsamy z opisem gry przedstawionym przez skarżącą.

Sąd nie dopatrzył się też uchybień proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

II

Skargę kasacyjną wniosła Spółka zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. I. przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
2. 1. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 120, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 o.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez WSA naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania w postaci bezzasadnego oddalenia wniosków dowodowych Skarżącej, których celem było udowodnienie braku losowego charakteru gier oraz braku możliwości uzyskania na spornych urządzeniach wygranych rzeczowych oraz podważenie wartości dowodowej sprawozdań z badań Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz [...] września 2013 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzeń do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien był dostrzec, że organ powinien był uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodów, i tym samym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
3. 2. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez WSA braku zebrania przez organ pełnego materiału dowodowego, a także przedwczesne wydanie decyzji, podczas gdy nie w pełni została wyjaśniona kluczowa dla sprawy kwestia prawidłowości badań laboratoryjnych będących podstawą dla wydania zaskarżonej decyzji oraz braku dokonania przez organ wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i w konsekwencji błędne oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na wnioskach opinii (sprawozdania z badań) Laboratorium Celnego Izby Celnej w P., która to jednostka nie posiadała uprawnień (akredytacji i upoważnienia) do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a zatem nie posiadała wiadomości specjalnych niezbędnych do wydania rzeczonej opinii będącej podstawą wydania skarżonej decyzji (tak po stronie jednostki jak i osoby prowadzącej badanie), co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzeń do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy WSA powinien był dostrzec, że zebrany przez organ materiał dowodowy jest niewystarczający, a sporządzona przez nieuprawnioną jednostkę badającą opinia nie może być podstawą dla rozstrzygnięcia w przedmiocie charakteru gier na automacie, w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
4. 3. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ administracji nierzetelnej i wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającej się jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia błędnych wyników badań jednostki badającej, które miały świadczyć o rzekomo losowym charakterze gier urządzanych na urządzeniach i możliwości uzyskania wygranych rzeczowych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzeń do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy WSA powinien był dostrzec, że przeprowadzona przez organ ocena opinii jednostki badającej oraz ich wartości dowodowej jest bezrefleksyjna, wybiórcza i nierzetelna, a nadto że dokonanie prawidłowej oceny wartości dowodowej rzeczonych opinii powinno uwzględniać fakt, że sporządzone przez nieuprawnioną jednostkę badającą opinie nie mogą być podstawą dla rozstrzygnięcia w przedmiocie charakteru gier na urządzeniach, i tym samym WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
5. 4. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ administracji dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, z uchybieniem zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, przez co ocena ta doprowadziła do dokonania przez organ administracji błędnych i całkowicie bezpodstawnych ustaleń faktycznych w przedmiocie charakteru gier urządzanych na urządzeniach, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzeń do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien był dostrzec dowolność, bezpodstawność i arbitralność ustaleń dokonanych przez organ administracji na podstawie zebranego materiału dowodowego, i tym samym Sąd Pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
6. 5. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a; oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na braku dokonania przez organ administracji wnikliwego i logicznego rozważenia i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, m.in. przez lakoniczne ustosunkowanie się do błędów i sprzeczności występujących w opiniach sporządzonych przez jednostkę badającą - Laboratorium Celne Izby Celnej w P., pominięcie w procesie orzekania zarzutów zgłaszanych przez Skarżącą oraz wniosków wypływających z orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r. (sygn. akt IV KK 215/07) ze względu na fakt, iż zdaniem organu "wyrok ten nie może znaleźć zastosowania w tej sprawie", co w konsekwencji doprowadziło do obarczenia wydanej decyzji istotnymi brakami świadczącymi o dowolności i arbitralności decyzji, uniemożliwiającymi dokonanie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, co powinien dostrzec WSA i tym samym powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
7. 6. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, tj. przy dokonaniu bezpodstawnej kwalifikacji charakteru gier urządzanych na przedmiotowych urządzeniach i przy błędnym założeniu, że sprawozdania jednostki badającej, na których Minister Finansów oparł swoją decyzję, zostały sporządzone przez jednostkę badającą legitymującą się odpowiednim certyfikatem akredytacji oraz ważnym upoważnieniem Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier, co doprowadziło do zupełnie bezpodstawnej kwalifikacji urządzeń jako automatów do gier o charakterze losowym i w konsekwencji bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy WSA powinien zauważyć, że jednostka badająca Laboratorium Celne Izby Celnej w P. nie posiada akredytacji w zakresie badań automatów i tym samym ważnego i prawidłowo udzielonego upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier (albowiem upoważnienie wygasło z dniem [...] lipca 2012 r.) i tym samym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;
8. 7. art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił przy orzekaniu faktu nieważności z mocy prawa udzielonego Izbie Celnej w P. upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów do gier oraz faktu braku posiadania przez Izbę Celną w P. odpowiedniej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji, przez co bezzasadnie oddalił skargę, utrzymując w mocy rozstrzygnięcia Ministra Finansów w przedmiocie charakteru gier na urządzeniach, oparte jedynie na badaniach jednostki badającej, która nie była w żadnym razie kompetentna do przeprowadzania badań automatów do gier.
9. II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:
10. 8. art. 2 ust. 6 i art. 2 ust. 7 w zw. z art. 23f ust. 6, art. 23b ust. 3 i art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 2 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz w związku z art. 12 ust. 3 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. nr 134, poz. 779; dalej: ustawa zmieniająca), jak również w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 16 ust. 2 pkt 5 i art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 138, poz. 935 ze zm.) przez błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ może oprzeć decyzję w przedmiocie charakteru gier na urządzeniach wyłącznie na opinii podmiotu tytułującego się jednostką badającą, bez jakiegokolwiek badania, czy jednostka, która przeprowadziła badanie, utraciła jeszcze przed badaniem automatu z mocy samego prawa upoważnienie Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią wyżej wymienionych przepisów organ i sąd są zobowiązane zbadać z urzędu ważność upoważnienia Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz uwzględnić fakt jego wygaśnięcia z mocy samego prawa;
11. 9. art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, poprzez błędną wykładnię art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z art. 23f ust. 1 pkt 1 i art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz niezastosowanie w ramach wykładni wyżej wymienionych przepisów art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, i w konsekwencji wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że:
12. – sam fakt udzielenia danej jednostce upoważnienia ze strony Ministra Finansów powoduje, że jest to podmiot upoważniony do przeprowadzenia badań technicznych automatów, podczas gdy z prawidłowej wykładni wyżej wymienionych przepisów wynika, że sam fakt udzielenia danej jednostce upoważnienia ze strony Ministra Finansów nie powoduje, że dana jednostka jest podmiotem upoważnionym do przeprowadzenia badań technicznych automatów, wobec braku posiadania przez daną jednostkę akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań technicznych automatów;
13. – prawidłowe udzielenie akredytacji przez Polskie Centrum Akredytacji nie wymaga określenia zakresu akredytacji, podczas gdy z prawidłowej wykładni wyżej wymienionych przepisów, uwzględniającej art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, wynika, że akredytacja Polskiego Centrum Akredytacji jest zawsze udzielana w określonym zakresie i potwierdza fachowość podmiotu tylko w ściśle określonym zakresie wiedzy merytorycznej;
14. – stosowne badania sprawdzające automatów do gier może przeprowadzić jednostka badająca nieposiadająca akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań technicznych automatów i urządzeń do gier, podczas gdy z prawidłowej wykładni wyżej wymienionych przepisów wynika, że stosowne badania sprawdzające automatów może przeprowadzić tylko jednostka badająca posiadająca akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań technicznych automatów i urządzeń do gier;
15. – Skarżąca nie może zakwestionować prawidłowości działania Ministra Finansów w postaci udzielenia upoważnienia do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier, podczas gdy na kanwie niniejszej sprawy jest to w pełni dopuszczalne;
16. 10. art. 2 ust. 3 i 4, art. 23b ust. 3, art. 23f ust. 1 pkt 1, art. 23f ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, wyrażające się w błędzie subsumcji i wadliwym ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, iż:
17. – posiadanie przez jednostkę badającą Laboratorium Celne Izby Celnej w P. akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań właściwości chemicznych i fizycznych chemikaliów i żywności jest wystarczające dla stwierdzenia, iż niniejsza jednostka badająca posiada odpowiednią akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań automatów do gier, potwierdzającą fachowość tych badań, podczas gdy z prawidłowej subsumcji stanu faktycznego z ww. przepisami wynika, że zakres akredytacji dotyczący badań właściwości chemicznych i fizycznych chemikaliów i żywności jest niewystarczający dla stwierdzenia posiadania przez jednostkę badającą Izby Celnej w P. akredytacji w zakresie badań automatów do gier, potwierdzającej fachowość jednostki w zakresie badań automatów do gier, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że badania automatów zostały w niniejszej sprawie przeprowadzone przez jednostkę badającą do tego nieuprawnioną;
18. – gry na przedmiotowych urządzeniach mają charakter losowy, a zdobyte w toku gier na przedmiotowych urządzeniach punkty stanowią wygraną rzeczową, podczas gdy gry na przedmiotowych urządzeniach mają charakter zręcznościowy, a wygrane w ramach gier na urządzeniach nie przedłużają czasu gry na urządzeniu ani też nie dają możliwości rozpoczynania nowych gier za punkty z poprzednich gier, w związku z czym nie stanowią wygranej rzeczowej.
19. – skarżąca nie kwestionowała wyników badania sprawdzającego przez wykazanie błędów merytorycznych sprawozdania.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz w obu przypadkach o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Ponadto Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów i poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2013 r. w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji w całości oraz o dopuszczenie dowodu z pisma załączonego do skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Ministra Finansów.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję Ministra Finansów wydaną na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Z jasnej treści tego przepisu wynika, że przedmiotem postępowania toczącego się z urzędu (tak jak w tej sprawie), czy też na wniosek strony jest ustalenie czy gra na automacie jest grą posiadającą cechy określone w art. 2 ust. 3–5 ustawy o grach hazardowych. Rozstrzygnięcie o tym należy do wyłącznej kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

W ocenie składu orzekającego z treści art. 2 ust. 6 i ust. 7 ustawy o grach hazardowych należy wywieść, że w przypadku prowadzenia z urzędu postępowania w przedmiocie charakteru gry na automacie, do zakończenia tego postępowania i wydania rozstrzygnięcia nie jest dowodem niezbędnym badanie techniczne danego automatu przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą.

Nie oznacza to oczywiście, że ustawodawca wykluczył możliwość przeprowadzenie takiego dowodu. Skoro w art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych, w przypadku prowadzenia postępowania na wniosek strony do wniosku należy dołączyć badanie techniczne danego automatu, to nie powinno budzić wątpliwości, że w postępowaniu prowadzonym z urzędu taki dowód też może zostać dopuszczony i, co do zasady, wnioski z niego wypływające mogą być zwalczane przez stronę. Czym jednak innym jest polemika z treścią opinii (wynikami badania automatu) od żądania, aby w każdym postępowaniu, w którym minister "dopuścił dowód" z badania automatu przez jednostkę badającą weryfikowano, czy jednostka badająca upoważniona przez właściwy organ w odrębnym postępowaniu do badań technicznych automatów spełnia wymagania określone w art. 23f ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a zatem, rzecz upraszczając, czy upoważnienie zostało udzielone zgodnie z prawem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poza granicami sprawy toczącej się z urzędu, w oparciu o przepis art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, jest ustalanie, czy badania automatu dokonała jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów zgodnie z art. 23f ust. 1 omawianej ustawy i to już tylko z tego powodu, że ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji rozstrzygającej z urzędu o charakterze gier od przeprowadzenia badania przez jednostkę badająca upoważnioną w stosownym trybie do badań technicznych automatów.

Z tego względu za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Konsekwentnie do tego stanowiska nieusprawiedliwione też są wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej postawione w obrębie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Istota tych zarzutów sprowadza się do kwestii związanych, ogólnie rzecz ujmując, z prawidłowością upoważnienia do badań technicznych automatów udzielonego Laboratorium Celnemu Izby Celnej w P. Z tej samej przyczyny za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie, w którym kwestionują sporządzenie opinii (przeprowadzenia badania automatu) przez nieuprawnioną jednostkę badającą.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej postawionych w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaznaczyć najpierw należy, o czym już była mowa, że wykorzystanie w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych sprawozdania (opinii) z badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści wspomnianemu badaniu (art. 194 § 3 o.p.). Pod tym też kątem Minister Finansów przeanalizował dowody przedstawione przez Spółkę, kwestionującą wynik badań przeprowadzonych przez wspomnianą jednostkę badającą i uznał te dowody za niepodważające zgodności ze stanem faktycznym wyników badań przeprowadzonych przez Laboratorium Celne Izby Celnej w P. Sąd pierwszej instancji zaakceptował powyższą ocenę.

W ocenie Sądu dowody zaproponowane przez skarżącą Spółkę, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostały przeanalizowane przez organ, który wskazał, że opinie prawne przedłożone przez stronę nie odnoszą się działania automatu [...], czyli tego, którego gry są przedmiotem niniejszego postępowania, nie mogły zatem zostać uznane za dowody, które mają wpływ na rozstrzygnięcie o charakterze gier prowadzonych na ww. automacie.

Sąd zaakcentował, że przebieg gry opisany w sprawozdaniu z badań jest tożsamy z opisem gry przedstawionym przez skarżącą spółkę. Skarga kasacyjna, mimo swej obszerności, w tym zakresie nie podjęła polemiki ze stanowiskiem zajętym przez Sąd pierwszej instancji, akceptującym pogląd organu. Tym samym skarga kasacyjna skutecznie nie wykazała, aby w tej istotnej dla wyniku sprawy ocenie materiału dowodowego doszło do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.

Niezasadne jest również odwoływanie się przez Spółkę przy ustalaniu zakresu wygranej rzeczowej do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV KK 215/07, w którym analizował charakter gier na automatach w świetle uregulowań ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), uchylonej przez ustawę o grach hazardowych. W ustawie o grach i zakładach wzajemnych nie było bowiem definicji wygranej rzeczowej, tak jak to ujmuje art. 2 ust. 4 u.g.h.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono w oparciu o treść art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.