Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 310/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz zasądził od Organu na rzecz skarżącego 3.137 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji przyjął następujący stan sprawy:
W wyniku przeprowadzonej w dniu 25 października 2011 r. przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w [..]. kontroli w lokalu - [...], należący do S.B. stwierdzono eksploatowanie dwóch kiosków internetowych bez numerów fabrycznych włączonych do energetycznej sieci zasilającej i sieci internetowej oraz jeden niepodłączony do sieci energetycznej. Kontrolujący w wyniku przeprowadzonej prezentacji gry stwierdzili, że każda wygrana zostaje przeniesiona do okna CREDIT przez przyciśnięcie przycisku START i powiększa ilość aktualnie posiadanych kredytów, co pozwala na dalszą kontynuację gry bez konieczności wnoszenia dodatkowej opłaty. Powyższe ustalenia dały podstawy do twierdzenia, że są to automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 540 ze zm.; dalej: u.g.h.). Właścicielem kontrolowanych urządzeń był A.U.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. działając m.in. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. wymierzył A.U. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną za urządzanie gier poza kasynem gry na dwóch automatach do gry bez numerów fabrycznych w kwocie 24.000,00 zł.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie (dalej: DIC), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Spółka skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
WSA wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 310/15; uwzględnił skargę na powyższą decyzję DIC na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej: p.p.s.a.).
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że sporne kioski internetowe są automatami do gier hazardowych w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Ponadto z akt sprawy nie wynikało aby skarżący posiadał koncesję na prowadzenie kasyna, a także, aby ujawnione w lokalu automaty posiadały wymaganą rejestrację. Uznał jednak, że stwierdzony delikt administracyjny został przez organy obu instancji nieprawidłowo zakwalifikowany do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry) zamiast do art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. (urządzanie gier hazardowych m.in. bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu).
Zdaniem WSA, opisane w art. 89 u.g.h. delikty administracyjne dotyczą różnych etapów urządzania gier na automatach. Czynności związane z uzyskaniem stosownej koncesji i wymaganej rejestracji automatu poprzedzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie i warunkują jej legalność, zatem podmiot, który nie legitymuje się tymi dokumentami działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.), natomiast kara za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. dotyczy urządzającego te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie. WSA zauważył przy tym, że wymierzenie kary w wysokości 12.000 zł od każdego automatu umożliwia podmiotowi urządzającemu grę na automacie poza kasynem gry zachowanie przychodu z tej gry ponad kwotę kary, zaś nie sposób przyjąć, aby podmiot działający nielegalnie mógł być premiowany w ten sposób.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji naruszyły prawo materialne przez niewłaściwą kwalifikację deliktu do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W związku z tym zalecił organom administracji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy - oprócz uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku - przeprowadziły stosowne czynności dowodowe, które pozwolą na ustalenie wysokości kary z uwzględnieniem powołanej regulacji.
Dyrektor IC w skardze kasacyjnej zaskarżył wyrok WSA w całości i wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w sprawie nie doszło do naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa uzasadniających takie rozstrzygnięcie, art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 181 oraz 191 Ordynacji podatkowej, polegające na uznaniu, że organ winien w niniejszej sprawie dokonać ustaleń jaki przychód strona skarżąca uzyskała z urządzanej gry na danym automacie, art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a., polegające na naruszeniu zasady reformationis in peius, przez uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu niewłaściwego zastosowania art. 89 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., z jednoczesnym zaleceniem rozpatrzenia sprawy według dyspozycji art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., co będzie prowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji skarżącego wskutek zwiększenia dotychczasowej kary pieniężnej do 100% przychodu uzyskanego z urządzania gry.
- 2. naruszenia przepisów prawa materialnego:
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem w stanie faktycznym sprawy, tj. urządzaniem gry na automacie poza kasynem gry winien znaleźć zastosowanie art. 89 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku braku u urządzającego gry hazardowe koncesji, zezwolenia, braku zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, przepis ten nie znajdzie zastosowania i wskutek takiego przyjęcia niezastosowanie przywołanego przepisu przez WSA, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy, tj. urządzaniem gry na automacie poza kasynem gry przepis ten winien znaleźć zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor IC przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum tego środka odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Natomiast zgodnie z art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2009 r. (sygn. akt II GSP 5/09, opubl. ONSAiWSA 2010/3/40) stwierdzono, że w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.
Zawarte w art. 189 p.p.s.a. sformułowanie "jeżeli skarga ulegała odrzuceniu" oznacza, że przepis ten dotyczy przypadków, w których już na etapie wnoszenia skargi do WSA istniała podstawa do jej odrzucenia, natomiast sąd ten, pomimo obowiązku wynikającego z art. 58 § 1 p.p.s.a., skargi nie odrzucił. Innymi słowy, wniesiona do sądu skarga, z przyczyn formalnych nie powinna być w ogóle merytorycznie rozpoznana.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 189 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Z akt sądowych rozpoznawanej sprawy wynika, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] marca 2015 r. w imieniu skarżącego A.U. podpisała, a także wniosła adwokat A.G.. Do skargi załączono jedynie odpis skargi oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty od skargi w wysokości 720 zł.
Z art. 46 § 3 p.p.s.a. wynika, że brak pełnomocnictwa jest jednocześnie brakiem formalnym pisma strony (tutaj: skargi), który może podlegać uzupełnieniu stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. Stanowi on, że w przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej. Nieuzupełnienie takiego braku stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 in fine p.p.s.a. stanowi podstawę odrzucenia skargi. Brak prawidłowego, a więc obejmującego umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi, pełnomocnictwa uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, bowiem nie pozwala na stwierdzenie, czy skarga pochodzi od osoby uprawnionej do reprezentowania strony skarżącej, a zatem czy wnosząca ją osoba jest uprawniona do skutecznego jej wniesienia.
Nie budzi wątpliwości, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga posiadała braki wymagające uzupełnienia w zakresie prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Konieczne było zatem wezwanie profesjonalnego pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 maja 2015 r. wezwano r. pr. A.G. do złożenia oryginału lub odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pouczono pełnomocnika, że nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (k. 17 i 18 akt sądowych). Powyższe wezwanie prawidłowo doręczono r. pr. a.g. w dniu 25 maja 2015 r. (k. 23 akt sądowych), która podpisała skargę.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia 27 maja 2015 r. (k. od 24 do 27 akt sądowych) r. pr. A.G. przesłała odpis pełnomocnictwa poświadczonego przez nią za zgodność z oryginałem, z którego treści wynikało, że skarżący A.U. udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia jego spraw o urządzanie gier na automatach w Gorzowie Wlkp. w zakresie art. 32 k.p.a. i art. 39 p.p.s.a., w tym do występowania i reprezentowania interesów skarżącego przed wszystkimi instancjami, w których sprawa jest lub może być rozpoznawana, a także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw adwokat M.D., a nie radcy prawnemu A.G.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że r. pr. A.G., która podpisała, a następnie wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] marca 2015 r. nie nadesłała prawidłowego pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że skarżący a.U. upoważnił r. pr. A.G. do jego reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie ustawowym tj. 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Nie przedłożyła również pełnomocnictwa substytucyjnego.
Wobec powyższego brak formalny skargi nie został w sposób należyty w terminie uzupełniony, i był on już tego rodzaju, że uniemożliwił nadanie skardze prawidłowego biegu. W sytuacji zatem gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone (co w tej sprawie miało miejsce) obligowało to już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W konsekwencji zaskarżony wyrok należało uchylić, a skargę odrzucić na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
O zwrocie wpisu sądowego od skargi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.