Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 9 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 55/12, odrzucił skargę E. C. (dalej: skarżąca) na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z [...] sierpnia 2011 r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej.
Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
ARiMR pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. poinformowała skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Pismo zostało doręczone stronie w dniu 2 września 2011 r. Skarżąca wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 14 września 2011 r. Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi doręczając ją skarżącej w dniu 16 listopada 2011 r..
WSA odrzucił skargę wskazując w uzasadnieniu, że skarżąca uchybiła terminowi do jej wniesienia, wynikającemu z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu 14 września 2011 r., a zatem, w myśl powyższego przepisu, to w tym dniu rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca, działając z zamiarem złożenia skargi do sądu administracyjnego, powinna była to uczynić za pośrednictwem organu do 14 listopada 2011 r. Skarga w niniejszej sprawie została złożona za pośrednictwem organu w dniu [...] grudnia 2011 r., a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Odpowiedź organu na ww. wezwanie została doręczona stronie 16 listopada 2011 r. i nie miała wpływu na upływ 60-dniowego terminu na złożenie skargi, wskazanego w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Skarżąca w skardze kasacyjnej zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 53 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez błędną interpretację ww. przepisów i niezasadne przyjęcie, że w przypadku udzielenia odpowiedzi przez organ w terminie 60 dni od wezwania, a jego odebrania przez stronę po upływie 60 dni, termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie wynosi 30 dni od dnia odpowiedzi organu na wezwanie (przy błędnym pouczeniu strony w tym zakresie.
- 2) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a). poprzez niedokonanie kontroli zaskarżonego aktu w zakresie jego zgodności z prawem.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna, jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie przyjął w swoich ustaleniach, że prawo do zaskarżenia pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika z przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 z 2007 r., poz. 427 ze zm.), gdzie zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynności, o których mowa w tym przepisie, są bowiem aktami niemającymi charakteru decyzji bądź postanowienia, podejmowanymi w sprawach indywidualnych o publicznoprawnym charakterze.
Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innych czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 powołanej ustawy, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa 14 września 2011 r., organ zaś udzielił odpowiedzi [...] listopada 2011 r., doręczając pismo skarżącej w dniu 16 listopada 2011r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Skarga skarżącej na pismo ARiMR z [...] sierpnia 2011 r. została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. jako wniesiona z uchybieniem sześćdziesięciodniowego terminu wynikającego z art. 53 § 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń rodzących skutki prawne. Trzeba zwrócić uwagę, że w dniu wysłania do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tj. w dniu 14 września 2011 r., rozpoczął bieg sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi na pismo ARiMR, a upłynął w dniu 14 listopada 2011 r.
W piśmie ARiMR z [...] sierpnia 2011 r., wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, skarżąca została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie zaskarżenia pisma. W pouczeniu omawianego pisma (k. 474 akt administracyjnych) wyraźnie było wskazane, że od pisma wnioskodawcy (ARiMR) przysługuje zażalenie do WSA w W., po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Skargę natomiast wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli odpowiedzi na wezwanie nie udzielono - w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe pouczenie wskazać należy, że skarżąca dopiero po upływie sześćdziesięciodniowego terminu, w którym można było skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego, otrzymała odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie NSA zarzut skarżącej dotyczący błędnego pouczenia, należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Skarżąca zarzuciła ponadto błędną interpretację przepisów art. 53 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w przypadku udzielenia odpowiedzi przez organ w terminie 60 dni od wezwania, a jego odebrania przez stronę po upływie 60 dni, termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie wynosi 30 dni od dnia otrzymania odpowiedzi (przy błędnym pouczeniu strony w tym zakresie). W tym miejscu NSA pragnie zauważyć, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni, począwszy od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (tak: J.P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 184). W niniejszej sprawie organ, co słusznie wskazała skarżąca, udzielił odpowiedzi w terminie 60 dni (tj. [...] listopada 2011 r.), ale skuteczne doręczenie tej odpowiedzi stronie nastąpiło po upływie 60 dni (tj. 16 listopada 2011 r., k. 499 akt administracyjnych) zatem w takiej sytuacji termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało liczyć od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, zgodnie z którym z analizy art. 53 § 2 wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tak rozumiany przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do wnoszenia skargi w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały wynika więc, że organ może, ale nie musi udzielić odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zatem to na stronie skarżącej ciąży obowiązek zadbania o zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Oznacza to, że stronę wiąże maksymalnie termin 60 dni do złożenia skargi od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji, gdy nie otrzyma ona odpowiedzi organu na to wezwanie, lub jeśli je otrzyma, ale po terminie 60 dni.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r., będące aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a termin do jej wniesienia upływał z dniem 14 listopada 2011 r. W związku z tym, że skarga na podlegające zaskarżeniu do sądu pismo ARiMR została wniesiona z uchybieniem sześćdziesięciodniowego terminu, zasadnie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.