Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1801/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu [...] maja 2011 r. skarżący złożył wniosek do Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji uprawniającej go do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r. Nr 164, poz. 1027), dalej ustawa o świadczeniach.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ orzekł, iż skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 46 ustawy. W uzasadnieniu podał, że w trakcie postępowania skarżący przedstawił kserokopię orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej w S. z [...] marca 1995 r., zaliczającego go do II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową, kserokopię książeczki inwalidy wojskowego wydanej [...] grudnia 2004 r., kserokopię zaświadczenia Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] września 2008 r. uprawniającego go do ulg i świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojskowych i okresu powojennego oraz kserokopię legitymacji Nr [...] wydanej przez Związek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy i Górników. Zdaniem organu powyższe dokumenty nie są jednakże wystarczające dla uzyskania uprawnień określonych w art. 46 powołanej ustawy. Skarżący nie przedstawił dowodów na to, że jest inwalidą wojennym bądź osobą represjonowaną w rozumieniu przepisów tej ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że w wyniku represji politycznych za działalność partyzancką rodziców został skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla na mocy rozkazu Ministra Obrony Narodowej. Ustawa z dnia 2 września 1999 r. uznaje, że był to szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych. Został zaliczony do II grupy inwalidów w zw. ze służbą wojskową. Inwalidztwo wynikało z tytułu represji, tj. przymusowej pracy w kopalni i będąc inwalidą wojskowym i osobą represjonowaną powinien być objęty uprawnieniem określonym art. 46 powołanej ustawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Prezes NFZ utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, stwierdzając, że brak jest podstaw do uchylenia jej bądź zmiany, ponieważ skarżący nie wykazał, że spełnia warunki określone w art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. W. na powyższą decyzję, wskazując, że warunkiem uwzględnienia wniosku skarżącego było ustalenie, że jest on inwalidą wojennym lub osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy o świadczeniach. Skarżący zaś dowodów w tym względzie nie przedstawił.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 5 pkt 5 powołanej ustawy inwalidą wojennym jest osoba, o której mowa w art. 6-8 lub art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2002 r. Nr 9, poz. 87), zaś zgodnie z art. 5 pkt 22 ustawy osoba represjonowana tj. osoba, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a zatem osoba, która została zaliczona do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstającego w zw. z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 tej ustawy.
Ze złożonych przez skarżącego dokumentów, jak ustalił organ, nie wynika jednak, aby inwalidztwo pozostawało w zw. z pobytem w miejscach wymienionych w art. 3 i art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Skarżący nie przedstawił również dowodu na to, iż jest inwalidą wojennym w rozumieniu ustawy o świadczeniach.
Na potwierdzenie uprawnień określonych w art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach skarżący przedstawił ksero orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej w S. zaliczające go do II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową i ksero książeczki inwalidy wojskowego oraz ksero zaświadczenia Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych i ksero legitymacji wydanej przez Związek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy i Górników. Sąd I instancji podkreślił jednak, że ww. zaświadczenie potwierdza jedynie, że skarżący posiada uprawnienia do ulg i świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zaś legitymacja inwalidy wojskowego jest podstawą uprawnień z art. 45 ustawy o świadczeniach. Żaden ze złożonych przez skarżącego dowodów nie stanowi jednak podstawy do przyjęcia, iż skarżący jest inwalidą wojennym bądź osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy o świadczeniach, a ta okoliczność w świetle art. 46 ust. 1 powołanej ustawy skutkuje zasadnością zaskarżonej decyzji.
J. W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach przez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że nie posiada on statusu osoby represjonowanej i inwalidy wojskowego, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący ponownie podkreślił, że w wyniku represji politycznych został powołany do odbycia służby wojskowej, a w trakcie służby został skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla kamiennego, wobec czego na mocy przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych jest uznany za osobę represjonowaną, natomiast na mocy orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] marca 1995 r. został zaliczony do II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową, jest więc również inwalidą wojskowym.
Stosownie do przepisów art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach bezpłatne zaopatrzenie w leki przysługuje osobom, które są inwalidami wojskowymi oraz osobom represjonowanym. Z kolei art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin stanowi, że inwalidą wojskowym jest żołnierz niezawodowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w czasie odbywania czynnej służby wojskowej w okresie pokoju.
Zatem za bezsporne należy uznać, że jest on zarówno osobą represjonowaną, jak też to, że jego inwalidztwo powstało w związku ze służbą wojskową, wobec czego dokonana przez organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach jest dla niego krzywdząca i dyskryminująca, skoro odmówiono mu prawa do świadczeń w stanie faktycznym analogicznym do sytuacji innych osób, które uprawnienia takie nabyły.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Skarga kasacyjna podnosi zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin, poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż Jan Wieczorek nie posiada statusu osoby represjonowanej i inwalidy wojskowego, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi.
Z powyższego wynika, że skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie podważa ustaleń stanu faktycznego, co skutkować musi uznaniem, że został on ustalony w sposób prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego zarzutu. Wyjaśnić bowiem należy, że stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych inwalidom wojennym oraz osobom represjonowanym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionym do renty rodzinnej przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i następuje po okazaniu odpowiedniego dokumentu potwierdzającego uprawnienia osoby. Uprawnienie wynikające z art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych odnosi się do inwalidów wojennych oraz osób represjonowanych w rozumieniu art. 5 ust. 22 ustawy.
Definicja "osoby represjonowanej" z art. 5 ust. 22 ustawy obejmuje swoim zakresem podmiotowym osoby, o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach, tj. osoby, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach określonych w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach.
Skarżący J. W. zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej w S. nr [...] wydanym w dniu [...] marca 1995 r. jest zaliczony do drugiej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. Ponadto przedstawił kserokopię zaświadczenia Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z dnia [...] września 2008 r. uprawniające do ulg i świadczeń określonych w ustawie o kombatantach oraz legitymację nr [...] wydaną przez Związek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy – Górników. Skarżący przedstawił również kserokopie książeczki inwalidy wojskowego nr [...] wydanej [...] grudnia 2004 r. Jednakże w świetle tych dokumentów nie można przyjąć, iż jest on uprawniony do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Nabycie tego rodzaju uprawnienia wiąże się ściśle z posiadaniem uprawnień do renty, wynikających z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji.
Przyznanie uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, o które wnioskował skarżący, byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby skarżącemu przysługiwały świadczenia pieniężne z tytułu ustawy o kombatantach, tj. jeśli skarżący zostałby zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach represji.
Z preambuły ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) jasno wynika, że zatrudnienie w kopalniach stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych, zaś żołnierzom przymusowo zatrudnionym przysługuje świadczenie pieniężne. Organy rentowe – emerytalne przyznają i wypłacają świadczenie na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej. Powyższe uprawnienie nie wiąże się jednak w żadnym stopniu z inwalidztwem wojennym lub wojskowym, tak jak w przypadku uzyskania uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, które jest skorelowane z uprawnieniem do pobierania renty przyznanej wskutek powstania niezdolności do pracy związanej z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.