Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 389/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę S. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...]r., nr [...]w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji rozstrzygał, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...]r. w B. na ul. J.P. [...] zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki M. – B. o nr rej. [...] wraz z przyczepą T. o nr rej. [...], podczas przewozu drogowego na potrzeby własne skarżącego – r. - na trasie B. – C., kierowany przez K. J. Kierowca nie okazał wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, ani wypisu licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Ustalono, że przedsiębiorca nie posiadał na dzień kontroli: zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, oraz licencji Wspólnoty Europejskiej na wykonywanie międzynarodowego transportu rzeczy oraz żadnego zaświadczenia na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne, co jest naruszeniem art. 33 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z zm.; dalej: u.t.d.).
Rozpoznając odwołanie organ II instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 4, art. 87, art. 92a ust. 1, ust. 2 ust. 6, art. 92c oraz lp.
1. 3. załącznika nr 3 u.t.d., utrzymał w mocy ww. decyzję, według organu postępowanie wyjaśniające przeprowadzono prawidłowo i nie ma wątpliwość, że przewóz spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne według art. 4 ust. 4 ww. u.t.p. Przewóz wykonywany był przez pracownika skarżącego (umowa o pracę), a przewożony r. spełniał przesłanki z art. 4 ust. 4 pkt c) u.t.p. Wobec tego, przedsiębiorcę obciąża powinność uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie wykonania przewozów drogowych jako działalności pomocniczej (przewóz r. w stosunku do jego podstawowej działalności (o. s. s.).
Organ odwoławczy nie uwzględnił też zarzutu wyłączenia podmiotowego przedsiębiorcy, w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym, wskazując, że charakter prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nie mieści się w katalogu enumeratywnie wymienionych przypadków w art. 33 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Natomiast przewożony ładunek jednoznacznie wskazuje, że nie był to przewóz związany z prowadzoną działalnością rolniczą. Nie miał też zastosowania przepis art. 92c ust. 1u.t.d.
Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącemu przedmiotowej kary pieniężnej stanowiły przepisy u.t.d. Szeroko omawiając przepisy prawne zastosowane w sprawie, które w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy uzasadniały wymierzenie kary skarżącemu, wobec faktu, że wykonywał przewóz na potrzeby własne bez uprzedniego zezwolenia. Potwierdzają to zarówno protokół z przesłuchania świadka K. J., a także okoliczność, że skarżący prowadzi działalność – o. s. s., zaś w momencie kontroli jego pracownik (zatrudniony na umowę o pracę) dokonywał przewozu r., co nie miało związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą i było przewozem na potrzeby własne – wypełniającym przesłanki określone w art. 4 ust. 4 u.t.p. Konsekwencją powyższego było więc nałożenie na skarżącego sankcji wynikającej z przepisu art. 92a ust. 1 u.t.d. Wobec czego nałożenie przez organ kary pieniężnej na skarżącego należało uznać za w pełni uzasadnione.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył skarżący zarzucając na postawie art. 174 ustawy prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.:
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się do podnoszonych przez stronę w skardze zarzutów, dotyczących w szczególności wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji, charakteru protokołu kontroli i tego czy jego ustalenia mogą zostać zakwestionowane w drodze przeciwdowodu, a także zaniechania wyjaśnienia przez organy tego, czy skarżący wykonywał przewóz związany z prowadzonym gospodarstwem rolnym, a co za tym idzie, czy korzystał w tym zakresie ze zwolnienia, o jakim mowa w art. 33 ust. 2 u.t.d.;
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której skarżący wykazał, że postępowanie ogarów administracji dotknięte było wadami uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności wobec braku odniesienia się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji niewyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, a także wadliwości protokołu kontroli, będącego podstawą ustaleń organu.
Wobec powyższych naruszeń na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną przestawił argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), p.p.s.a.). Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Sąd I instancji nie rozpoznał skargi w całości, a przez to nie wyjaśnił, czy wykonywany przez niego przewóz drogowy był przewozem na potrzeby własne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co wymagałoby uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., czy też przewozem w ramach prowadzonego z żoną gospodarstwa rolnego, co z kolei zwalniałoby z konieczności posiadania tego zaświadczenia (art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
Określając ramy prawne sprawy wypada wskazać, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego co do zasady wymaga uzyskania odpowiedniej licencji (art. 5 ust. 1 u.t.d.) lub, jeśli jest on wykonywany na potrzeby własne – stosownego zaświadczenia (art. 33 ust. 1 u.t.d.).
W myśl art. 4 pkt 3 lit. a) u.t.d. określenie "transport drogowy" (krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy) obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Innymi słowy taki, który nie jest przewozem na potrzeby własne.
Zgodnie z pkt 4 art. 4 u.t.d. przez niezarobkowy przewóz drogowy, rozumiany jako przewóz na potrzeby własne, uważa się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
- b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
- c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
- d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Stosownie do art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu obowiązek uzyskania przedmiotowego zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych:
- 1) w ramach powszechnych usług pocztowych;
- 2) przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.);
- 3) przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego (ar. 33 ust.2 u.t.d.).
Zatem, kluczowe dla rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej było ustalenie, czy dokonywany przez wnoszącego skargę kasacyjną przewóz drogowy można było zakwalifikować do przewozu drogowego na potrzeby własne przedsiębiorcy, jak uczynił to organ, a dalej czy mógł być on zwolniony z obowiązku posiadania wymaganego przepisem zezwolenia.
Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że w dniu [...] r. samochodem ciężarowym marki M. – B. z przyczepą, będącym w posiadaniu strony, był przewożony r. Przedmiotem transportu był więc produkt powstały w wyniku w. p. o. t., co wchodzi w zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez wnoszącego skargę kasacyjną – o. s. z materiałów s. Należy więc przyjąć, że przewóz tego produktu miał charakter pomocniczy względem podstawowej działalności gospodarczej. W tej sytuacji niecelowe byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego, czego domagał się wnoszący skargę kasacyjną, na okoliczność czy wykonywany przez niego przewóz drogowy był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy też z prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym. Okoliczność prowadzenia wraz z żoną gospodarstwa rolnego ma drugorzędne znaczenie, skoro wykonujący przewóz drogowy był przedsiębiorcą, co nie jest przedmiotem sporu, a przewożony produkt był efektem tej działalności.
Tym samym brak wyraźnego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na ten temat nie stanowi istotnej wady nakazującej wyeliminowanie tego wyroku z obrotu prawnego. Notabene, organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii na stronach 7-8 swojej decyzji, a zajęte w tym zakresie stanowisko należało uznać za prawidłowe. Dalsze procedowanie we wskazanym przez stronę kierunku prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego, naruszającego prawo przedłużenia postępowania. Stosowne do przepisów k.p.a. organ jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), z drugiej jednak strony, jest on zobowiązany do działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (ar. 12 § 1 k.p.a.).
Oznacza to, że przedmiotem postępowania dowodowego powinny być okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie wszelkie, jakie pojawią się w czasie procedowania. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu jedynie wówczas, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Nadto, jak słusznie zauważył organ, ustawodawca zwolnił z obowiązku uzyskania zaświadczenia w ściśle określonych sytuacjach (v. art. 32 ust. 2 u.t.d.), które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Jak wskazał organ, wnoszący skargę kasacyjną był przedsiębiorcą co potwierdza wpis w CEIDG oraz wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Gminy w N. W. W., prowadzącym działalność polegającą na o. s. z m. s. Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) o s. jest klasyfikowany w sekcji [...]; w dziale 38 – działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów, odzysk s. Prowadzona przez stronę działalność nie mieści się więc w działalności rolniczej, do której odwołuje się art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. Według PKD działalność wytwórcza w rolnictwie, na co wskazuje autor skargi kasacyjnej, jest klasyfikowana w sekcji A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo, odpowiednio w dziale 01 – uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową; dziale 02 – leśnictwo i pozyskiwanie drewna oraz w dziale 03 – rybactwo.
Z powyższych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Ustosunkowując się dodatkowo do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera konieczne elementy, o jakich mowa w tym przepisie. Natomiast, brak odniesienia się przez Sąd I instancji, co do tego, czy kontrolowany przewóz drogowy nie był wykonywany w ramach działalności rolniczej, nie oznacza, w świetle pozostałych ustaleń, że doszło do naruszenia tego przepisu.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie oraz gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania, czyli uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna tego wyroku (v. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09; NSAiWSA 2010/3/39).
Natomiast, co do drugiej kwestii, podnoszonej w ramach tego zarzutu, a mianowicie wadliwie sporządzonego protokółu z kontroli, należy podzielić w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że "...rozbieżności dotyczące czasu trwania kontroli (...) nie mają znaczenia dla potwierdzenia niedopełnienia ciążącego na skarżącym obowiązku i pozostają bez znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy". Jak słusznie zauważył ten Sąd, protokół został podpisany bez zastrzeżeń przez zatrzymanego kierowcę, który w dalszym postępowaniu wyjaśniającym potwierdził zawarte w tym protokole ustalenia. Dokonaną przez Sąd ocenę należy uznać za prawidłową, zaś autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby wskazywane przez niego uchybienie mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy. Podniesiona w ramach tego zarzutu argumentacja jest wysoce ogólna i nie wynika z niej, że gdyby protokół nie zawierał oczywistych nieścisłości to Sąd podjąłby inne rozstrzygnięcie.
Stosownie do art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany nie tyko do wskazania przepisu, którego naruszenia zarzuca, ale też wykazania, na czym to naruszenie polega oraz, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło.
Podsumowując, należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie odpowiada wymogom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Pozwala prześledzić nie tylko przebieg postępowania przed organami obu instancji, ale też tok rozumowania Sądu I instancji, który doprowadził do podjęcia zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należy stwierdzić, że przepis ten stanowi podstawę orzeczniczą dla Sądu I instancji, a więc jego zastosowanie jest uzależnione od ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji na wcześniejszym etapie postępowania sądowoadminisatrcyjnego.
Zgodnie z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oznacza to, że podstawą zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie istotnych naruszeń procedury, czego wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał.
Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.