Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 872/14, oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:
I
W dniu [...] lipca 2013 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP, organ) wpłynął wniosek L. Sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą w L. (dalej: wnioskodawca) o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Produkty piekarskie" nr Rp.10377 udzielonego dnia 5 kwietnia 2006 r. na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: uprawniona), z pierwszeństwem od dnia 14 stycznia 2006 r.
Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 102, art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm. - dalej: p.w.p.), podnosząc brak nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego wobec wcześniejszego wzoru ujawnionego na rysunku zawartym w opisie zgłoszenia patentu europejskiego 0096305 A1, opublikowanego 21 grudnia 1983 r. w Biuletynie EPO nr 83/51.
Wnioskodawca przedłożył do akt sprawy m.in. uwierzytelnioną kopię ww. opisu zgłoszenia patentu europejskiego oraz tłumaczenie przysięgłe pierwszej strony tego opisu (wraz ze skrótem), opisu figur rysunku oraz zastrzeżeń.
Uzasadniając swój interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie wnioskodawca podał, że strony są bezpośrednimi konkurentami na rynku produktów piekarniczych, a w szczególności oba podmioty produkują paluszki, jako formę przekąski, tak więc sporne prawo, zdaniem wnioskodawcy, prowadzi do ograniczenia jego zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał na art. 20 i art. 22 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto podał, że w dniu 21 czerwca 2013 r. uprawniona wniosła przeciwko niemu pozew do Sądu Okręgowego w L. o zaniechanie naruszania spornego wzoru przemysłowego, przy czym okoliczność, iż pozew ten dotyczy naruszania jedynie 10 odmiany spornego wzoru, w ocenie wnioskodawcy, nie ogranicza jego interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia wszystkich odmian spornego wzoru, gdyż pozew ten nie wyklucza wysuwania kolejnych żądań przez uprawnioną na podstawie spornego wzoru.
W odpowiedzi na wniosek oraz na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r., uprawniona zakwestionowała interes prawny wnioskodawcy i na tą okoliczność przedłożyła kopię świadectwa rejestracji wnioskodawcy z dnia 13 lipca 2012 r. (wzoru wspólnotowego nr 002073411-0001), jako dowód jego działania w złej wierze. Uprawniona podniosła, że przeciwstawione spornemu wzorowi zgłoszenie wynalazku dotyczy sposobu, tj. metody zapobiegania powstawaniu zniekształceń w zakresie wypiekania długich nici pasemek ciasta. Zdaniem uprawnionej, nie można porównywać ze sobą wynalazku i wzoru przemysłowego, gdyż są to różne prawa wyłączne, inne są ich przedmioty i zakresy ochrony, a także inne są kryteria zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego i zdolności patentowej wynalazku.
Decyzją z dnia 11 grudnia 2013 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 102, art. 103 i art. 104 w zw. z art. 89 ust. 1 i art. 117 ust. 1 p.w.p. – unieważnił prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego w części obejmującej odmianę pierwszą przedstawioną na Fig. 1 oraz odmianę dziesiątą przedstawioną na Fig. 10 według opisu spornego wzoru przemysłowego, zaś w pozostałej części oddalił wniosek o unieważnienie.
Zdaniem UPRP wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego wobec okoliczności, że z uprawnioną są bezpośrednimi konkurentami na rynku produktów piekarniczych. W szczególności, że oba podmioty produkują paluszki, jako formę przekąski, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy. Odwołując się do poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądowego organ stwierdził, że interes prawny został wykazany, skoro wnioskodawca zarzucił spornemu wzorowi brak nowości i indywidualnego charakteru w dacie jego zgłoszenia do ochrony, a wnioskodawca jest zainteresowany wykorzystaniem w obrocie spornego wzoru przemysłowego. Przy czym, jak podkreślił UPRP - kopia świadectwa rejestracji wnioskodawcy z dnia 13 lipca 2012 r. (wzoru wspólnotowego nr 002073411-0001) przedłożona przez uprawnioną, jako dowód działania wnioskodawcy w złej wierze, nie może świadczyć o braku interesu prawnego wnioskodawcy w domaganiu się unieważnienia spornego wzoru przemysłowego.
Natomiast unieważniając prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego jedynie w części obejmującej odmianę pierwszą przedstawioną na Fig. 1 oraz odmianę dziesiątą przedstawioną na Fig. 10 - Urząd Patentowy RP stwierdził, że przedmiotowy wzór w opisanym zakresie nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru, gdyż ogólne wrażenie, jakie te odmiany wywołują na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (czyli przed 14 stycznia 2006 r.), przez przeciwstawiony wzór wcześniej ujawniony odpowiednio na Fig. 1 i na Fig. 6 rysunku zawartym w opisie zgłoszenia patentu europejskiego 0096305 A1 (k. 176 akt Sp. 256/13), opublikowanego 21 grudnia 1983 r. w Biuletynie EPO nr 83/51.
Przeciwstawiony wzór na Fig. 1 przedstawia produkt piekarski, który zawiera dwa, w przybliżeniu proste pojedyncze paluszki usytuowane jeden przy drugim i przechodzące jeden w drugi poprzez styk bokami, w przybliżeniu w jednej linii. Natomiast na Fig. 6 przedstawia produkt piekarski, który zawiera dwa w przybliżeniu jednakowej grubości pojedyncze paluszki splecione na przemian "na pobocznicach na długości". Ta tożsamość cech istotnych sprawia, że ogólne wrażenie, jakie te odmiany wywołują na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez ww. odmiany spornego wzoru.
Jednocześnie UPRP postanowił odstąpić od badania nowości spornego wzoru przemysłowego w części obejmującej odmianę pierwszą przedstawioną na Fig. 1 oraz odmianę dziesiątą przedstawioną na Fig. 10, gdyż brak indywidualnego charakteru stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia wzoru przemysłowego.
Urząd Patentowy RP podkreślił, że przez określenie "wzór publicznie udostępniony" zawarte w art. 104 p.w.p., rozumie się jakikolwiek wzór publicznie udostępniony, a nie tylko wzór zarejestrowany jako wzór przemysłowy - jak to podnosiła uprawniona. Według organu, postacią publicznego udostępnienia jest przedstawienie wzoru, np. w gazetach, czasopismach, książkach, katalogach, broszurach, ulotkach, ogłoszeniach, materiałach marketingowych wydawanych w tradycyjnej formie drukowanej, jak i w formie elektronicznej, przy czym ujawnienie w tych postaciach musi mieć potwierdzoną datę. Według UPRP publikacja dokonywana w ramach rejestracji wzorów oraz innych praw własności intelektualnej, zarówno wspólnotowych, jak i krajowych prowadzi do ujawnienia wzoru.
Zdaniem UPRP cechy stanowiące o jednakowym ukształtowaniu odpowiednich odmian (Fig. 1 i Fig.
- 6) wzoru przeciwstawionego i odpowiednich odmian spornego wzoru (Fig. 1 i Fig.
- 10) są wyraźnie widoczne, zwłaszcza dla zorientowanego użytkownika, którym jest, np. osoba zaopatrująca rynek sprzedaży detalicznej w wyroby piekarskie, osoba sprzedająca wyroby piekarskie indywidualnym klientom itp.
Według UPRP należy także uwzględnić szeroki zakres swobody twórczej przy opracowaniu spornego wzoru przemysłowego, która jest ograniczona jedynie przez funkcję spożywczą tego wzoru, jako wyrobu piekarniczego. Stąd ogólne wrażenie, jakie sporny wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku zależy w mniejszym stopniu od szczegółów jego postaci, niż byłoby to w przypadku wzoru o bardzo ograniczonym zakresie swobody twórczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. oddalił skargę uprawnionej ze spornego wzoru przemysłowego.
Według Sądu I instancji Urząd Patentowy UP prawidłowo uznał, że wnioskodawca miał interes prawny, o którym mowa w art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p., w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Nie jest bowiem kwestionowane, że strony prowadzą działalność wytwórczą w tożsamej branży, oferują ten sam asortyment wyrobów (są więc konkurentami na rynku), a przede wszystkim, że przed złożeniem wniosku o unieważnienie, uprawniona wystąpiła przeciwko wnioskodawcy do Sądu Okręgowego w L. o zaniechanie naruszania spornego wzoru przemysłowego. Zdaniem WSA, wystąpienie z przedmiotowym pozwem w konsekwencji prowadzić może do ograniczenia swobody prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji produkowanego asortymentu wyrobów. Nie ulega także wątpliwości, że jeżeli na przeszkodzie działalności wnioskodawcy stoi ochrona na rozwiązanie niespełniające wymagań prawnych dla niego przewidzianych, to ma on interes prawny w domaganiu się unieważnienia tej ochrony.
WSA nie podzielił poglądu uprawnionej, że interes prawny wnioskodawcy pozostaje wątpliwy z tego względu, że uprawniona w dniu 13 lipca 2012 r. złożyła wniosek o rejestrację wzoru wspólnotowego odpowiadającego odmianie dziesiątej wzoru uprawnionej, którego unieważnienia wnioskodawca żądał.
WSA nie podzielił również argumentacji uprawnionej związanej z dopuszczeniem i przeprowadzeniem przez UPRP dowodu z dokumentu w języku obcym oraz jego fragmentarycznego tłumaczenia, co stanowi zdaniem uprawnionej, naruszenie obowiązku posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi na język polski dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, a także stanowi o - szeroko rzecz ujmując - niedostatecznym wyjaśnieniu okoliczności sprawy.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w świetle art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem, tj. art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2011, Nr 43, poz. 224 ze zm. – dalej: ustawa o języku polskim). Z ww. przepisów ustawy o języku polskim nie można jednak – w ocenie WSA - wywodzić zakazu dopuszczenia nieprzetłumaczonego dokumentu obcojęzycznego, jako dowodu w postępowaniu administracyjnym. Czym innym jest bowiem dopuszczenie obcojęzycznego środka dowodowego (dokumentu, zeznania świadka) jako dowodu w postępowaniu, a czym innym wynikający z ustawy wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organ administracji publicznej w języku polskim.
Wymóg ten jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania tłumaczenia dokumentu. Nie zmienia to faktu, że dowodem będzie nadal treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie.
Dalej WSA stwierdził, że tłumaczenie nie zastępuje dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu. Pomimo, że akta sprawy nie powinny zawierać dokumentów nieprzetłumaczonych, jednakże wyjaśnienia organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przekonują, że wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy a więc nie mogła prowadzić do uwzględnienia niniejszej skargi.
Zdaniem WSA, rację ma UPRP twierdząc, że w świetle okoliczności sprawy, przedstawione przez wnioskodawcę, fragmentaryczne tłumaczenie przeciwstawionego patentu europejskiego było wystarczające dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy. Pozwoliło ono bowiem na zidentyfikowanie dokumentu i dziedziny, którego dotyczyło oraz opisu figur, na które powołał się wnioskodawca wnosząc o unieważnienie spornego wzoru. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie - dotyczącej wzoru przemysłowego - kluczowe znaczenie ma wygląd postaci produktu, jaki został przedstawiony w tym dokumencie.
Zdaniem WSA Urząd Patentowy RP prawidłowo również uznał, że sporny wzór przemysłowy nie cechuje się indywidualnym charakterem w rozumieniu art. 104 p.w.p. W tym zakresie UPRP ocenił indywidualny charakter spornego wzoru, a dokonana ocena nie nasuwa zastrzeżeń mogących świadczyć o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. WSA wskazał, że Urząd Patentowy RP przytoczył cechy istotne zarówno unieważnionych odmian, jak i cechy istotne wzorów im przeciwstawionych, a porównując je stwierdził odpowiednią tożsamość tych cech, co doprowadziło organ do wniosku, że ogólne wrażenie, jakie te odmiany wywołują na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez wzmiankowane odmiany spornego wzoru. Natomiast uprawniona nie wskazała, na czym polega błędna ocena organu w tym zakresie.
WSA podzielił powyższe stanowisko UPRP, wyczerpująco opisane w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji zgodził się również z UPRP, że przy opracowaniu spornego wzoru szeroki jest zakres swobody twórczej, która jest ograniczona jedynie przez funkcję spożywczą tego wzoru, jako wyrobu piekarskiego. Zdaniem WSA w sprawie nie zostało wykazane, że swoboda twórcy doznała szczególnych ograniczeń.
W ocenie WSA, prawidłowo również UPRP uczynił odstępując od badania nowości spornego wzoru w części, w jakiej wzór unieważnił, ponieważ brak indywidualnego charakteru stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia.
WSA za nieusprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia art. 103 ust. 2 p.w.p. polegający na nieustaleniu przez UPRP, czy doszło do skutecznego publicznego ujawnienia wcześniejszego wzoru, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania ww. przepisu.
Zdaniem WSA pomimo, że w zaskarżonej decyzji posłużono się pewnego rodzaju skrótem, stwierdzając, że wcześniej udostępniona postać wzoru zawarta jest na rysunku zawartym w opisie zgłoszenia patentu europejskiego 0096305 A1, z datą publikacji w Biuletynie EPO nr 83/51 z dnia 21 grudnia 1983 r. Tym niemniej należy podzielić pogląd organu, że o publicznym ujawnieniu spornego wzoru świadczy fakt ujawnienia (publikacji) wzoru w internecie. Niewątpliwie bowiem, na co słusznie zwraca uwagę organ - z chwilą opublikowania zgłoszenia patentu europejskiego w bazie internetowej EPO "espacenet", co następuje w razie opublikowana zgłoszenia w Biuletynie EPO, dochodzi do ujawnienia wzoru w internecie skutkującego utratą indywidualnego charakteru (Espacenet - baza dokumentów patentowych EPO, WIPO(OMPI) i innych krajów dostępna poprzez interfejsy w wielu językach).
Według Sądu I instancji UPRP słusznie uznał, że nastąpiło publiczne ujawnienie wzoru w internecie, ponieważ ujawnienie to ma datę pewną (wcześniejszą niż data pierwszeństwa spornego wzoru). Ponadto nie ma podstaw do podważenia stanowiska organu, że informacje zawarte w ww. bazie internetowej, a zatem i rysunki ze zgłoszenia EP 0096305 A1, nie mogły dotrzeć do osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy. Należy bowiem mieć na uwadze, że pojęcie "osoba wyspecjalizowana w danej branży" powinna mieć określony zasób wiedzy na temat wzorów zarówno zarejestrowanych, jak i niezarejestrowanych. Taka osoba powinna znać bieżące informacje udostępniane przez EUIPO (wcześniej OHIM) oraz państwowy rejestr wzorów. Przy czym, miejsce ujawnienia nie jest tak istotne, gdyż zasadnicze znaczenie odgrywa okoliczność, czy fakt ujawnienia wzoru dotarł do osób wyspecjalizowanych w danej dziedzinie.
W ocenie WSA Urząd Patentowy RP - wbrew stanowisku uprawnionej - odniósł się również do materiału dowodowego przedłożonego przez uprawnioną, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji. To zaś, że Urząd Patentowy RP nie podzielił zapatrywania uprawnionej, co do oceny i wpływu przedłożonego materiału na wynik sprawy nie oznacza, iż zignorował ten materiał.
II
W skardze kasacyjnej uprawniona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego (art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tj.:
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- a) art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ujawnienie w Internecie wzoru zawartego w zgłoszeniu patentu europejskiego nr 0096305 A1 (opublikowano w dniu 21 grudnia 1983 r. w Biuletynie EPO nr 83/51), na które nie zostało udzielony patent europejski, stanowi udostępnienie publiczne w rozumieniu art. 103 ust. 1 p.w.p., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż wzory skarżącego nie posiadają indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 ust. 1 p.w.p., a tym samym do błędnego przyjęcia, iż nie wymaga szczegółowego badania, czy wzory skarżącego spełniają w dacie zgłoszenia warunek cechy nowości;
- b) art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na uznaniu, że uczestnik legitymował się interesem prawnym w chwili wniesienia wniosku o unieważnienie wzorów skarżącego, prowadzącą w rezultacie do przyjęcia, że postępowanie sporne przed UPRP w sprawie unieważnienia wzorów skarżącego zostało wszczęte na wniosek podmiotu uprawnionego.
- 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 61 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 117 i art. 89 p.w.p. poprzez wadliwe przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji, polegającej na niestwierdzeniu przez Sąd I instancji, że decyzja ta została wydana w warunkach nieważności, bowiem postępowanie administracyjne, które doprowadziło do jej wydania zostało wszczęte z naruszeniem zasady skargowości tj. w wyniku wniosku podmiotu (tj. uczestnika) niemającego przymiotu strony w tym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. kasator wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu - wydruku świadectwa rejestracji i wydruku informacji z bazy danych Urzędu Unii Europejskiej ds. własności intelektualnej dot. wspólnotowego wzoru zarejestrowanego pod numerem 002073296-0001 na okoliczność złożenia przez wnioskodawcę w dniu 13 lipca 2012 r. wniosku o rejestrację wspólnotowego wzoru odpowiadającego odmianie pierwszej wzoru uprawnionej oraz zarejestrowania przez Urząd Unii Europejskiej ds. własności intelektualnej (ówcześnie pod nazwą: Urząd ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego) ww. wzoru pod numerem 002073296-0001.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie oraz o oddalenie wniosku uprawnionej o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Za niezasadne należy uznać zarzuty wskazane w pkt 1 lit b) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 61 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 117 i art. 89 p.w.p. Autor skargi kasacyjnej zarzuca wadliwe przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji UP przez Sąd I instancji, gdyż jego zdaniem wydana decyzja UP jest nieważna, ponieważ wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego został złożony przez podmiot niemający interesu prawnego, czyli podmiot niemający statusu strony w tym postępowaniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji była przeprowadzona prawidłowo, jak również - jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, który zaakceptował stanowisko UP - wnioskodawcy przysługiwał interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, miał on przymiot strony w tym postępowaniu, a zatem nie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji UP.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (zob. m.in. wyrok NSA z 20 kwietnia 2005 r. II GSK 37/05, Lex Nr 165962). W orzecznictwie zarówno NSA, jak i SN podkreśla się, że powinien to być interes prawny w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, obiektywnie uzasadniony i posiadający materialnoprawny charakter (zob. wyroki SN: z 27 maja 1999 r., III RN 5/99, OSNAPiUS 2000 Nr 9, poz.337 oraz z 4 grudnia 2002 r., III RN 218/01, OSNP 2004, Nr 2, poz. 23, a także wyrok NSA z 21 lutego 2005 r., GSK 1311/05).
W rozpoznawanej sprawie po pierwsze, wnioskodawca powołał się na będące źródłem interesu prawnego w postępowaniu o unieważnienie prawa ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasadę wolności gospodarczej, wyrażoną w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Po drugie, jest bezsporne, że wnioskodawca jest konkurentem uprawnionej na rynku produktów piekarniczych, gdyż oba podmioty produkują paluszki jako formę przekąski. Zatem sporne prawo z rejestracji wzoru przemysłowego przysługujące uprawnionej prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy. I po trzecie, jeszcze przed złożeniem wniosku o unieważnienie, uprawniona wystąpiła przeciwko wnioskodawcy do Sądu Okręgowego w L. o zaniechanie naruszania prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że interes prawny w unieważnieniu prawa przysługuje temu, komu postawiono zarzut naruszenia tego prawa, np. wystąpiono z powództwem o naruszenie prawa wyłącznego, w tym prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (zob. J. Sieńczyło-Chlabicz, Postępowanie o unieważnienie prawa (w:) System Prawa Handlowego. Prawo własności przemysłowej, t. 3, red. E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Warszawa 2015, s. 903 i wskazane tam orzecznictwo). Powyższe okoliczności świadczą o interesie prawnym wnioskodawcy w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego.
W konsekwencji za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, zawarty w pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wnioskodawca legitymował się interesem prawnym, a zatem postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na wniosek podmiotu uprawnionego.
Artykuł 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. został zarówno przez organ, jak i przez Sąd I instancji prawidłowo zinterpretowany i zastosowany i jak wynika z powyższych wywodów, wnioskodawca legitymował się interesem prawnym w rozpoznawanej sprawie.
Chybiony jest również zarzut wskazany w pkt 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji poprzez uznanie, że ujawnienie w Internecie wzoru zawartego w zgłoszeniu patentu europejskiego nr 0096305 A1, opublikowanego w dniu 21 grudnia 1983 r. w Biuletynie EPO nr 83/51, na które nie został udzielony patent europejski - stanowi udostępnienie publiczne w rozumieniu art. 103 ust. 1 p.w.p., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż wzory skarżącego nie posiadają indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 ust. 1 p.w.p.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, art. 103 ust., 1 i 2 p.w.p. został prawidłowo zinterpretowany i zastosowany zarówno przez Sąd I instancji, jak i przez UP, a w konsekwencji w rozpoznawanej sprawie doszło do publicznego wcześniejszego udostępnienia przeciwstawionego wzoru przemysłowego, zawartego w zgłoszeniu patentu europejskiego, poprzez jego publikację.
Udostępnienie publiczne wzoru przemysłowego – w świetle art. 103 ust. 1 p.w.p. – następuje przez: stosowanie wzoru, jego wystawienie lub ujawnienie w innych sposób. Zatem wyliczenie form publicznego udostępnienia wzoru nie ma charakteru enumeratywnego. Natomiast z art. 103 ust. 2 p.w.p. wynika, że wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, w rozumieniu ust. 1, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy.
Z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że najczęściej występującymi w obrocie sposobami publicznego udostępnienia wzoru są: publikacja wzoru oraz wykorzystanie wzoru w handlu. Uwzględnianymi dowodami wcześniejszego ujawnienia wzoru przemysłowego są zazwyczaj dowody różnego rodzaju, w szczególności: wskazujące na wcześniejszą publikację wzoru przykładowo w katalogach zawierających datę czy dowody wcześniejszego wprowadzenia wzoru do obrotu, najczęściej w postaci faktur sprzedaży (J. Sieńczyło-Chlabicz, Ustanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14B, red. R. Skubisz, Warszawa 2017, s. 342 oraz J. Sieńczyło-Chlabicz, Utrata nowości i indywidualnego charakteru wzoru wspólnotowego, EPS 2010, nr 4, s. 18).
Podobnie dyrektywa 98/71 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. Urz. L Nr 289, s. 28; dalej: dyrektywa 98/71) również wymienia jedynie przykładowe przypadki prowadzące do ujawnienia szkodzącego nowości i indywidualnemu charakterowi wzoru. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 98/71, wzór uważa się za powszechnie dostępny, jeżeli w wyniku rejestracji lub innego zdarzenia został opublikowany bądź wystawiony, użyty w handlu lub w jakikolwiek sposób ujawniony. Z powyższego wynika, że dyrektywa 98/71 nie ogranicza sposobów publicznego udostępnienia wzoru.
Udostępnienie publiczne, o którym mowa w art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. ma znaczenie również przy weryfikacji przesłanki indywidualnego charakteru w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem porównania jest postać (wygląd) spornego wzoru przemysłowego z dokumentacji rejestrowej oraz wcześniej udostępniona postać wzoru zawarta na rysunkach znajdujących się w opisie zgłoszenia patentu europejskiego 0096305 A 1, z datą publikacji w Biuletynie Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO) nr 83/51 z dnia 21 grudnia 1983 r. Trafnie stwierdził UP jednakowe ukształtowanie odpowiednich odmian (Fig. 1 i Fig.6) wzoru przeciwstawionego i odpowiednich odmian spornego wzoru przemysłowego (Fig. 1 i Fig. 10), które jest wyraźnie widoczne dla zorientowanego użytkownika, którym jest, np. osoba zaopatrująca rynek sprzedaży detalicznej w wyroby piekarskie, czy osoba sprzedająca wyroby piekarskie indywidualnym klientom.
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że o publicznym udostępnieniu spornego wzoru świadczy fakt publikacji wzoru w Internecie, który nastąpił z chwilą opublikowania zgłoszenia patentu europejskiego w bazie internetowej EPO "Espacenet. Baza "Espacenet" – to baza dokumentów patentowych EPO, WIPO(OMPI) i innych krajów, która jest dostępna poprzez interfejsy w wielu językach.
Należy przyjąć, że dopuszczalne jest przeciwstawienie wcześniejszego publicznego udostępnienia poprzez publikację nie tylko zgłoszonego lub zarejestrowanego wzoru, lecz również znaku towarowego, a także patentu. Zatem publikacja zgłoszenia patentu europejskiego, w którym zawarty jest sporny wzór przemysłowy z datą wcześniejszą niż data zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego - prowadzi do publicznego udostępnienia, o którym mowa w art. 103 ust. 1 p.w.p. Potwierdził to w orzecznictwie Sąd UE m.in. w wyroku z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie Senz Technologies BV przeciwko OHIM (sprawy połączone T-22/13 and T-23/13, ECLI:EU:T:2015:310).
Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. WSA w Warszawie uznał w orzecznictwie za uprawnione przeciwstawienie wobec spornego wzoru publikacji zarejestrowanych znaków towarowych z wcześniejszym pierwszeństwem (zob. np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2367/11 oraz z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2339/05).
Ma rację Sąd I instancji, że opublikowanie zgłoszenia patentu europejskiego zawierającego sporny wzór w bazie internetowej Europejskiego Urzędu Patentowego espacenet", co następuje w razie opublikowana zgłoszenia w Biuletynie EPO, prowadzi do publicznego udostępnienia spornego wzoru w internecie skutkującego utratą indywidualnego charakteru (Espacenet - baza dokumentów patentowych EPO, WIPO(OMPI) i innych krajów dostępna poprzez interfejsy w wielu językach).
Informacje zawarte w tej bazie internetowej mogły dotrzeć do wiadomości osób zawodowo zajmujących się dziedziną, do której należy wzór. Co istotne na gruncie art. 103 ust. 2 p.w.p. wystarczy stworzenie możliwości zapoznania się ze wzorem wyspecjalizowanym środowiskom branżowym i nie jest istotne, czy i jak szerokie grono rzeczywiście zapoznało się z tą informacją. Ponadto co istotne, zgłoszenie patentowe zawierające wzór dotyczyło tej samej dziedziny co sporny wzór przemysłowy, mianowicie jego przedmiotem jest sposób zapobiegania zniekształceniom kształtu smażonych przekąsek w postaci spulchnionych pasemek.
Ponadto podkreślenia wymaga, że sądy europejskie potwierdzają, że do publicznego udostępnienia dochodzi wskutek publikacji w bazach dóbr własności przemysłowej, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sądy europejskie wskazują w orzecznictwie, że chodzi nie tylko o bazy dóbr własności przemysłowej w Europie, ale także w USA. Takie stanowisko zaprezentował Sąd UE m.in. w wyroku z dnia 15 października 2015 r. w sprawie Promarc Technics s.c. przeciwko OHIM, który stwierdził, że publikacja amerykańskich opisów patentowych wcześniejszego wzoru w bazie danych z dziedziny patentów, z którą można zapoznać się - bez ograniczenia dostępu na stronie internetowej urzędu patentowego USA (USPTO), staje się całkowicie dostępna wyspecjalizowanym środowiskom branżowym, również tym działającym w Unii Europejskiej, a nie tylko w USA (sprawa T-251-14, pkt 22-23, Lex nr 1925779).
Zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki publicznego udostępnienia wzoru, o których mowa w art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto za niezasadny należy uznać wniosek skarżącej kasacyjnie o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. wydruku świadectwa rejestracji i wydruku informacji z bazy danych EUIPO dotyczącego wspólnotowego wzoru zarejestrowanego przez wnioskodawcę, odpowiadającego odmianie pierwszej spornego wzoru. Zdaniem autora skargi kasacyjnej fakt rejestracji ww. wzoru wspólnotowego przez wnioskodawcę świadczy o tym, że wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny niezbędny do wszczęcia postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego w rozpoznawanej sprawie.
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne tylko wówczas, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Poza tym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a w konsekwencji jego nie przeprowadzenie przez sąd, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia: 20 października 2016 r., sygn. akt II GSK 820/15; 9 września 2016 r., sygn. akt II GSK 639/14; 13 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 978/14).
Sąd nie ma bowiem obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeśli materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 782/10). Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto okoliczność rejestracji wspólnotowego wzoru przemysłowego przez wnioskodawcę odpowiadającego odmianie pierwszej spornego wzoru przemysłowego – nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.