Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 522/11 uwzględnił skargę G. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Sąd orzekł w następującym stanie faktycznym:
Jak ustalono w toku przeprowadzonej w dniu 1 lutego 2010 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w L. kontroli punktu gier na automatach o niskich wygranych, prowadzonego przez G. sp. z o.o. w W. w punkcie gier "MINI BAR CASIN" w wyniku eksperymentu, automat do gier o niskich wygranych HOT SPOT numer fabryczny L-2532 nie spełniał warunków określonych w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540, dalej: "ustawa o grach hazardowych"), gdyż wartość stawki za jedną grę wyniosła 10,00 zł i tym samym przekroczyła dopuszczalną jej wysokość. Zgodnie z art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych wartość jednorazowej wygranej na wymienionym rodzaju automatu nie może być wyższa niż 60 zł a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. o niskich wygranych określonych w ustawie o grach hazardowych.
W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego w L., postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji tegoż automatu o niskich wygranych.
W toku postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w L. włączył do akt sprawy opinię biegłego sądowego z zakresu informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C. z dnia 4 października 2010 r. dotycząca kontrolowanego automatu i sporządzoną w dochodzeniu o przestępstwo skarbowe. W opinii tej biegły sądowy potwierdził ustalenia wspomnianego eksperymentu.
Decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. cofnął rejestrację powyższego automatu.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jak wskazał organ drugiej instancji organ celny przeprowadził postępowanie dowodowe na podstawie całego zabranego materiału dowodowego. Organ odwoławczy podkreślił, że opinia biegłego sądowego posiada walor dowodowy, który w myśl art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "o.p.") przyczynia się do wyjaśnienia sprawy i nie ma znaczenia okoliczność, że dowód ten dotyczy innego rodzaju postępowania – karnoskarbowego. Organ II instancji zaznaczył, że przepis § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946, dalej: "rozporządzenie z 2003 r.") uprawnia naczelnika właściwego urzędu celnego do przeprowadzenia na koszt podmiotu badań kontrolnych automatu i urządzeń do gier przez jednostkę badającą jednakże przepis ten w ocenie organu ma charakter fakultatywny.
W następstwie skargi wniesionej przez skarżącą od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., o czym była mowa na wstępie, skargę tę uwzględnił. Jak uzasadnił Sąd pierwszej instancji z § 7 oraz § 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z 2003 r., wynika, że podstawą rejestracji automatu może być wyłącznie dowód potwierdzający spełnienie przez automat określonych prawem wymagań w postaci badania dokonanego przez tzw. jednostkę badającą, a nie dowód w postaci opinii biegłego albo eksperyment funkcjonariusza celnego. W myśl § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r. wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zarządzić przeprowadzenie na koszt podmiotu prowadzącego gry na automatach o niskich wygranych badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą W razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier (§ 14 ust. 5).
Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 29 listopada 2011 r. (II GSK 1031/11), że wskazane wyżej dwa ustępy § 14 rozporządzenia z 2003 r. należy interpretować łącznie i w powiązaniu z § 7 i 8 rozporządzenia z 2003 r. Taka interpretacja prowadzi bowiem do wniosku, że stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji, w zakresie objętym badaniem jednostki badającej poprzedzającym rejestrację, jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie badań kontrolnych jednostki badającej. Zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio: badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego.
Sąd podkreślił, że podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier może być wyłącznie dowód z opinii jednostki badającej. Organy celne wydając zakwestionowane decyzje jedynie w oparciu o dowody z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariusza celnego oraz opinii biegłego sądowego a nie na podstawie opinii jednostki badającej naruszyły § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r., co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej we W. zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- 1) § 14 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r. poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu do gier jest wyłącznie opinia jednostki badającej pomimo, że z przepisów to nie wynika;
- 2) § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opinia jednostki badającej nie jest jedynym możliwym dowodem na stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatów z warunkami rejestracji będącego podstawą cofnięcia rejestracji, pomimo że przepisy nie wprowadzają takiego ograniczenia dowodowego;
- 3) § 7 i § 8 rozporządzenia z 3 czerwca 2003 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ww. przepisy w powiązaniu z § 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia z 2003 r. nakładają na organ obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej również podczas cofnięcia rejestracji automatu do gier, podczas gdy z przepisów jednoznacznie wynika, ze stosuje się je tylko w momencie dopuszczania automatu do gier do eksploatacji.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 180, art. 181 o.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w L. z [...] marca 2011 r. na skutek uznania, że organy naruszyły przepisy postępowania, poprzez wydanie decyzji o cofnięciu rejestracji automatu w oparciu o opinię biegłego oraz ustalenia eksperymentu a jednocześnie nieprzeprowadzeniem dowodu z opinii jednostki badającej upoważnionej przez właściwego ministra, podczas gdy na podstawie § 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia z 2003 r. oraz stosownie do art. 180 i art. 181 o.p. przeprowadzone dowody pozwalały na stwierdzenie, że automat nie spełnia wymogów opisanych w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu 12 października 2010 r., a zatem już pod rządami nowej ustawy o grach hazardowych. W myśl art. 8 tej ustawy do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Jak wynika z zarzutów skargi kasacyjnej istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów regulujących instytucję cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, w tym zasad i warunków, od spełnienia których uzależnione jest wydanie (prawidłowego) rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W tej mierze, chodzi w szczególności o charakter i prawny walor w postępowaniu prowadzonym w sprawie cofnięcia rejestracji ze względu na niezgodność stanu rzeczywistego automatu lub urządzenia z warunkami rejestracji, dowodu z opinii (badania kontrolnego) jednostki badającej, o którym mowa w przepisie § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r. W kontekście wskazanej istoty sporu Sąd pierwszej instancji uznał, że faktyczna podstawa decyzji w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych powinna być oparta na przeprowadzonym w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do jej wydania, dowodzie w postaci badania kontrolnego jednostki badającej, co wobec zaniechania jego przeprowadzenia w rozpoznawanej sprawie przez organ administracji skutkowało oceną o niezgodności z prawem kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z § 7 rozporządzenia z 2003 r. warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Polski jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia na podstawie badania takiego automatu lub urządzenia, o którym mowa w § 8 rozporządzenia z 2003 r., a więc badania przeprowadzonego przez tzw. jednostkę badającą, upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Badanie to polega na ustaleniu, czy konstrukcja automatu lub urządzenia zapewnia m.in.: prawidłowe ustalenia wartości maksymalnej stawki i uniemożliwia przekraczanie wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry na uzyskane wygrane (§ 8 ust. 2 pkt 5 lit. a), prawidłowe ustalenie wartości jednorazowej wygranej i uniemożliwia uzyskanie jednorazowej wygranej w kwocie wyższej niż 15 euro, o której mowa w art. 2 ust. 2b ustawy (obecnie w kwocie określonej w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych).
Z przepisów tych wynika, że podstawą rejestracji automatu może być wyłącznie dowód potwierdzający spełnienie przez automat określonych prawem wymagań w postaci badania tzw. jednostki badającej, a nie jakikolwiek inny dowód, np. opinia biegłego albo eksperyment funkcjonariusza celnego.
Z kolei, z § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r. wynika, że wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zarządzić przeprowadzenie na koszt podmiotu prowadzącego gry na automatach o niskich wygranych badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą. W razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier, o czym stanowi § 14 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r.
Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, za uzasadnione uznaje stanowisko, że obydwa wymienione ustępy § 14 rozporządzenia z 2003 r. należy interpretować łącznie i w niezbędnym oraz koniecznym powiązaniu z § 7 i 8 tego rozporządzenia. Oznacza to, że stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji, w zakresie objętym badaniem jednostki badającej poprzedzającym rejestrację, jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie badań kontrolnych jednostki badającej.
Konsekwentnie należy więc przyjąć, że zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio: badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego. W obu tych przypadkach podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier może być wyłącznie dowód w postaci opinii jednostki badającej.
W świetle powyższego brak jest więc podstaw, aby w kontekście zwrotu, którym prawodawca operuje na gruncie ust. 4 § 14 rozporządzenia z 2003 r. - "może zażądać przeprowadzenia (...) badań kontrolnych" - za prawidłowe uznać stanowisko skargi kasacyjnej, z którego wynika, że wymienione badania stanowią jeden z wielu możliwych do przeprowadzenia dowodów służących stwierdzeniu niezgodności stanu rzeczywistego automatów z warunkami rejestracji. Stanowisko to, pomijając ścisłe relacje między ust. 4 i w ust. 5 § 14 wymienionego rozporządzenia (w związku z jego § 7 i § 8) oraz wskazane powyżej ich konsekwencje pomija również i ten aspekt analizowanego zagadnienia, który wiązać należałoby z oceną charakteru wypowiedzi prawodawcy, z której wynika, że "Wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zażądać przeprowadzenia na koszt podmiotu, o którym mowa w ust. 1, badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą." Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie nie ma ona charakteru wypowiedzi zezwalającej, z której miałoby wynikać, że przyznaje ona wymienionemu w niej organowi administracji uprawnienie, z którego organ ten może, lecz nie musi korzystać.
Operując bowiem na jej gruncie zwrotem "może zażądać przeprowadzenia (...) badań kontrolnych" prawodawca wskazuje i odnosi się w ten sposób do określonych przywołanym przepisem konkretnych kompetencji organu, z których zobowiązany jest on uczynić użytek, w sytuacji objętej hipotezą § 14 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r., a mianowicie, gdy zamierza on cofnąć rejestrację ze względu na niezgodność stanu rzeczywistego automatu lub urządzenia z warunkami rejestracji. W sytuacji bowiem, gdy jak wyżej już podkreślono, i co nie jest bez znaczenia również z punktu widzenia przedstawionej oceny logiki przyjętych rozwiązań i chronologii konkretnych wypowiedzi prawodawcy, warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania jest rejestracja dokonana na podstawie poprzedzającego ją badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą (§ 7), to za oczywiste uznać należy również i to, że cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez tę jednostkę badającą badania kontrolnego (§ 14 ust. 4 i ust. 5).
Stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów § 7, § 8, § 14 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia z 2003 r. a także art. 180, 181 o.p. uznać należy więc za pozbawione jakichkolwiek podstaw.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.