Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 13 października 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 494/16 oddalił skargę B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Gdańsku decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (nr [...]), na podstawie art. 93 ust. 1 w związku z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] listopada 2015 r., ukarał B. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w B. (zwaną dalej: "spółką", "skarżącą") karą pieniężną w wysokości 15.000 zł za następujące naruszenia:
- 1) skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny, za każdą następną rozpoczętą godzinę lp. 5.3.1 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 100 zł),
- 2) przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut, za każde następne rozpoczęte 30 minut lp. 5.2.1 i 5.2.2 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 550 zł), nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień lp. 6.3.7 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 4.000 zł),
- 3) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji lp. 6.1.4 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 1.000 zł),
- 4) okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - za każdą wykresówkę lp. 6.3.8 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 14.400 zł),
- 5) niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie lp. 1.4 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (kara 800 zł).
Kara została ograniczona z kwoty 20.850 zł do kwoty 15.000 zł na podstawie art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Organ wskazał w uzasadnieniu, że w okresie od [...].10.2014 r. do [...].11.2014 r. przeprowadzona została kontrola problemowa w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorstwo B. obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów określonych w ustawie o transporcie drogowym oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 tej ustawy.
Z wynikami kontroli opisanymi w protokole nr [...] oraz stwierdzonymi naruszeniami opisanymi w załączniku do protokołu zapoznano prezesa zarządu spółki w dniu [...] listopada 2014 r. i w tym samym dniu powiadomiono przedsiębiorstwo o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz powiadomiono o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Spółka wypowiedziała się w sprawie stwierdzonych naruszeń, po czym pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. powiadomiono spółkę o zakończeniu prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone podczas kontroli oraz prowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej: "k.p.a.", art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 14, art. 92a ust. 1-6, art. 92b, art. 92c ustawy o transporcie drogowym, lp. 1.4, lp. 5.2, lp. 5.3, lp. 6.3.7, lp. 6.3.8, lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz.
WE L370 z 31.12.1985 r., P. 0008 - 00021), art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE z 28.02.2014.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 15.000 złotych dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli. W myśl art. 92a ust. 6 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.
Przepis art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym wskazuje akty prawa europejskiego, które określają obowiązki lub warunki przewozu drogowego.
Konsekwencją uregulowań ustawy o transporcie drogowym jest:
- - lp. 5.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, która sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku:
- - 5.3.1 - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - karą pieniężną w wysokości 100 zł,
- - 5.3.2 - za każdą następną rozpoczętą godzinę - karą pieniężną w wysokości 200 zł,
- - lp. 5.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:
5.2.1 - o czas powyżej 15 minut do 30 minut - karą pieniężną w wysokości 150 zł, 5.2.2 - za każde następne rozpoczęte 30 minut - karą pieniężną w wysokości 200 zł,
- - lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która sankcjonuje okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy karą pieniężną w wysokości 300 zł za każdą wykresówkę,
- - lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu karą pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień,
- - lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji karą pieniężną w wysokości 1.000 zł,
- - lp. 1.4 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która sankcjonuje niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie karą pieniężną w wysokości 800 zł.
W dalszej kolejności organ opisał każe ze stwierdzonych naruszeń.
Odnośnie naruszenia lp. 5.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ zauważył, że analiza wykresówek kierowcy P. S. z dni [...].06.2014 r. oraz [...].06.2014 r. wykazała, iż w dniu [..].06.2014 r. o godzinie 20:00 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać min. 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 8 godzin nieprzerwanego odpoczynku od godziny 12:00 do godziny 20:00 dnia 3.06.2014 r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę. Na rewersie wykresówek nie zawarto adnotacji sporządzonych w sposób wskazany w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (kara pieniężna w wysokości 100 zł).
Odnośnie naruszenia lp. 5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ zauważył, że analiza wykresówki kierowcy R. O. z dni 28/29.08.2014 r. wykazała, iż kierowca w dniu 28.08.2014 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 5 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 35 minut w okresie od godziny 9:40 do godziny 16:00. Na odwrocie wykresówki nie stwierdzono żadnego odręcznego wpisu uzasadniającego odstąpienie od norm dotyczących maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy. Przekroczenie 4,5 godzinnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy jest bezsporne oraz potwierdzone materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w postaci wykresówek. Zasadnym było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 550 zł (1x150 zł i 2x200 zł).
Odnośnie naruszenia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ zauważył, że analiza wykresówki z dni 2/3.06.2014 r. kierowcy P.S. wykazała, iż kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] o godz. 11:55 dnia 3.06.2014 r. w G.. Wykresówkę kierowca wyjął z tachografu przy stanie licznika km [...]. Kierowca na rewersie wykresówki dokonał następującego wpisu: "11-12:00 dyspozycja dojazd do K. z S.". Na wykresówce z dni 2/3.06.2014 r. nie zarejestrowano aktywności kierowcy dotyczących dojazdu z M.P. pojazdem o nr rej. [...] z G. do K.. Stwierdzono zatem na wykresówce z dnia 2/3.06.2014 r. brak zapisu aktywności kierowcy związanej z dojazdem kierowcy z G. do K. oraz brak danych o okresach pracy kierowcy odpowiadających okresowi potrzebnemu na przebycie brakujących kilometrów. Zasadnym zatem było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dnia 5.05.2014 r. kierowcy P. S. wykazała, iż zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] o godz. 23:55 dnia 5.05.2014 r. w G. przy stanie licznika km [...]. Kolejna okazana wykresówka ww. kierowcy z dnia 13.05.2014r. została rozpoczęta o godz. 16:55 w m. B. przy stanie licznika km 488151. Powyższe oznacza, iż na wykresówce z dnia 5.05.2014 r. nie zarejestrowano aktywności kierowcy w postaci powrotu z G. do miejsca zamieszkania kierowcy w S. lub do bazy przedsiębiorstwa w B.. Zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dni 25/26.08.2014 r. kierowcy R. O. wykazała, że kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] o godzinie 00:35 dnia 26.08.2014 r. w P. przy stanie licznika km 70099. Kolejny zapis aktywności kierowcy na wykresówce z dni 26/27.08.2014 r. rozpoczął się o godzinie 16:00 w S. przy stanie licznika km 70231. Na wykresówce nie zarejestrowano okresu prowadzenia pojazdu na odcinku 132 km oraz przejazdu kierowcy z P. do S.. Na odwrocie wykresówki nie odnotowano informacji o awarii tachografu, jak również nie naniesiono odręcznie aktywności kierowcy. Zatem zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dni 26/27.05.2014r. kierowcy R. O. wykazała, iż kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] dnia 27.05.2014 r. w R. przy stanie licznika km 165646. Kolejny zapis aktywności kierowcy na wykresówce z dni 28/29.05.2014 r. rozpoczął się w G. przy stanie licznika km 166112. Na wykresówce nie zarejestrowano okresu prowadzenia pojazdu na odcinku 466 km oraz przejazdu kierowcy z R. do G. Na odwrocie wykresówki z dni 28/29.05.2014 r. nie odnotowano informacji o awarii tachografu jak również nie naniesiono odręcznie aktywności kierowcy. Zatem zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dni 10/11.06.2014 r. kierowcy R. O. wykazała, iż kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] dnia 11.06.2014 r. w m. S. przy stanie licznika km 170346. Kolejny zapis aktywności kierowcy na wykresówce z dni 12/13.06.2014 r. rozpoczął się w G. przy stanie licznika km 170872. Na wykresówce nie zarejestrowano okresu prowadzenia pojazdu na odcinku 526 km oraz przejazdu kierowcy ze S.. do G.. Na odwrocie wykresówki nie odnotowano informacji o awarii tachografu jak również nie naniesiono odręcznie aktywności kierowcy. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dni 25/26.06.2014r. kierowcy p. R. O. wykazała, iż kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] dnia 11.06.2014 r. w R. przy stanie licznika km 173971. Kolejny zapis aktywności kierowcy na wykresówce z dni 27/28.06.2014r. rozpoczął się w G. przy stanie licznika km 174419. Na wykresówce nie zarejestrowano okresu prowadzenia pojazdu na odcinku 448 km oraz przejazdu kierowcy z R. do G.. Na odwrocie wykresówki nie odnotowano informacji o awarii tachografu jak również nie naniesiono odręcznie aktywności kierowcy. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Analiza wykresówki z dni 27/28.06.2014 r. kierowcy R. O. wykazała, iż kierowca zakończył prowadzenie pojazdu o nr rej. [...] dnia 28.06.2014r. w O. przy stanie licznika km 174696. Kolejny zapis aktywności kierowcy na wykresówce z dnia 01.07.2014r. rozpoczął się w P. przy stanie licznika km 175736. Na wykresówce nie zarejestrowano okresu prowadzenia pojazdu na odcinku 1040 km oraz przejazdu kierowcy z O. do P.. Na odwrocie wykresówki nie odnotowano informacji o awarii tachografu jak również nie naniesiono odręcznie aktywności kierowcy. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Na okazanych wykresówkach kierowcy R. O. z okresu od dnia 5.05.2014r. do dnia 23.07.2014 r. (36 szt.) stwierdzono, iż nie zawierają one wszystkich wymaganych danych o okresach aktywności kierowcy, tj. rodzajów aktywności kierowcy, przebytej drogi, prędkości pojazdu. Na przedmiotowych wykresówkach nie zostały zarejestrowane w sposób prawidłowy żadne rodzaje aktywności ani też inne ślady świadczące o właściwym działaniu urządzenia rejestrującego - tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...]. Na odwrocie wykresówek z ww. okresu kierujący pojazdem R. O. nie zamieścił informacji o awarii tachografu. Ponadto kierujący pojazdem nie odnotował wpisów o okresach, w jakim taka awaria urządzenia nastąpiła, ani też nie dokonał zapisów ręcznych rodzajów swojej aktywności.
Powyższe dotyczy wykresówek z dni: 5.05.2014 r., 6.05.2014 r., 6/7.05.2014 r., 20/21.05.2014 r., 21/22.05.2014 r., 22/23.05.2014 r., 23/26.05.2014 r., 26/27.05.2014 r., 29/30.05.2014 r., 30.05/03.06.2014 r., 3/4.06.2014 r., 4/5.06.2014 r., 5/6.06.2014 r., 6/9.06.2014 r., 9/10.06.2014 r., 10/11.06.2014 r., 13/16.06.2014 r., 16.06.2014 r., 18/23.06.2014 r., 23.06.2014 r., 23/24.06.2014 r., 25/26.06.2014 r., 1/2.07.2014 r., 2/4.07.2014 r., 4/7.07.2014 r., 9/10.07.2014 r., 10/11.07.2014 r., 11/13.07.2014 r., 15/16.06.2014 r., 16/17.06.2014 r., 17/18.06.2014 r., 19/21.06.2014 r., 21.07.2014 r., 21/22.07.2014 r., 22/23.07.2014 r., 23/24.07.2014 r. Na wykresówkach kierowca nanosił stan licznika km w chwili rozpoczęcia jazdy oraz jej zakończenia, jak również dzienny przebieg pojazdu. Na rewersie wykresówek nie naniesiono jednakże żadnych aktywności w postaci prowadzenia pojazdu. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.800 (36x300) złotych.
Analiza wykresówek z dni 5/6.05.2014 r., 16/17.06.2014 r., 24/25.06.2014 r., 29/30.06.2014 r., 1/02.07.2014 r. kierowcy M. P. wykazała, iż na wykresówkach nie zostały zarejestrowane w sposób prawidłowy żadne rodzaje aktywności ani też inne ślady świadczące o właściwym działaniu urządzenia rejestrującego - tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] Na odwrocie wykresówek z okresu kierujący pojazdem M. P. nie zamieścił informacji o awarii tachografu. Ponadto kierujący pojazdem nie odnotował wpisów o okresach, w jakim taka awaria urządzenia nastąpiła, ani też nie dokonał, ani też nie dokonał zapisów ręcznych rodzajów swojej aktywności. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1500 (5x300) zł.
Nie ulega wątpliwości, że do kontroli okazano wykresówki niezawierające pełnych danych o okresach aktywności kierowcy, a kierowcy nie odnotowywali na odwrocie wykresówek brakujących aktywności. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821, w razie awarii urządzenia kierowcy zaznaczają na wykresówce wszystkie dane, które powinny być rejestrowane automatycznie przez urządzenie. Powyższego obowiązku nie zastępuje sporządzenie post factum karty czasu pracy kierowcy. Z uwagi jednakże na odmienną ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ odwoławczy w przypadku wykresówek z dni 2/3.06.2014 r. organ odwoławczy zważył, iż kara pieniężna z tytułu naruszenia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym powinna wynosić 14.100 (47x300) zł.
Odnośnie naruszenia lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ zauważył, że w toku czynności kontrolnych stwierdzono brak wykresówki kierowcy, który prowadził pojazd o nr rej. [...] w okresie od godz. 21:10 dnia 20.08.2014 r. do godz. 10:20 dnia 21.08.2014 r. na odcinku 75 km od stanu licznika drogomierza 69572 km do 69647 km. Przed i po tym okresie pojazd prowadził R. O..
W toku czynności kontrolnych stwierdzono też brak 3 wykresówek kierowcy, który prowadził pojazd o nr rej. [...] w okresach: od godz. 23:55 dnia 05.05.2014 r. do godz. 16:55 dnia 13.05.2014 r. na odcinku 1290 km od stanu licznika drogomierza 486861 km do 488151 km. Przed i po tym okresie ww. pojazd prowadził P. S..
W toku kontroli stwierdzono również:
- - brak wykresówki kierowcy, który prowadził pojazd o nr rej. [...] w okresach: od godz. 15:00 dnia 7.07.2014 r. do godz. 13:40 dnia 09.07.2014 r. na odcinku 1025 km od stanu licznika drogomierza 176726 km do 177751 km. Przed i po tym okresie pojazd prowadził R. O.,
- - brak wykresówki kierowcy, który prowadził pojazd o nr rej. [...] w okresach: od dnia 13.07.2014 r. do godz. 09:45 dnia 15.07.2014 r. na odcinku 277 km od stanu licznika drogomierza 177989 km do 178346 km. Przed i po tym okresie pojazd prowadził R. O.,
- - brak wykresówki kierowcy, który w dniach 13/14.11.2013r. prowadził pojazd o nr rej. [...] na odcinku 392 km od stanu licznika drogomierza 131112 km do 131504 km. Wykresówkę z dnia 13.11.2013 r. R. O. zakończył w Ostródzie o godz. 18:50 dnia 13.11.2013r. przy stanie licznika drogomierza 131112 km. Kolejną włożył do tachografu dnia 14.11.2013 r. w P. przy stanie licznika drogomierza 131504 km. Przed i po tym okresie pojazd prowadził R. O.. Z uwagi na powyższe oraz ilość brakujących kilometrów do naruszenia zaliczono brak 1 wykresówki z dnia 13/14.11.2013 r.,
- - brak wykresówki kierowcy, który w dniach 15/16.11.2013 r. prowadził pojazd o nr rej. [...] na odcinku 609 km od stanu licznika drogomierza 131612 km do 132221 km. Wykresówkę z dni 14/15.11.2013 r. R. O. zakończył w P. o godz. 15:10 dnia 15.11.2013 r. przy stanie licznika drogomierza 131612 km. Kolejną wykresówkę włożył do tachografu dnia 17.11.2013 r. w O. przy stanie licznika drogomierza 132221 km. Przed i po tym okresie pojazd prowadził R. O.. Z uwagi na powyższe oraz ilość brakujących kilometrów do naruszenia zaliczono brak 1 wykresówki z dnia 15/16.11.2013 r.
Spółka nie zgodziła się powyższym naruszeniem i wskazała, że nieokazanie wykresówki z pojazdu o nr rej. [...] z dni 20/21.08.2014 r. oraz 3 wykresówek z okresu 5-13.05.2014 r. z pojazdu o nr rej. [...] może być związane z wykonaną naprawą pojazdu. Załączyła również kopie faktur z napraw pojazdu. Organ odwoławczy uznał jednak, że okazane dokumenty nie potwierdzają w żaden sposób, aby to technicy warsztatu poruszali się pojazdami po drogach publicznych na odcinku 75 oraz 1290 km. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 4.000 (8x500) zł.
Odnośnie naruszenia lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ zauważył, że na wykresówkach z pojazdu o nr rej. [...] z okresu 5.05.2014 - 23.07.2014 r. (40 szt.) potwierdzających wykonywanie przewozów drogowych stwierdzono, że zamontowany w pojeździe tachograf był uszkodzony. Na wykresówkach brak zapisów aktywności kierowcy R. O.. W polach, które przeznaczone są na rejestrację aktywności kierowcy (odpoczynek, dyspozycja, inna praca, prowadzenie pojazdu), tachograf rejestrował wyłącznie cienkie pionowe linie. Ponadto na podstawie zapisów na wykresówkach z pojazdu o nr rej. [...] z okresu 5.05.2014 - do 21.07.2014 r. (6 szt.) potwierdzających wykonywanie przewozów drogowych stwierdzono, że zamontowany w pojeździe tachograf był uszkodzony, o czym świadczy brak zapisów aktywności kierowcy na wykresówkach z ww. okresu - kierowcy M.P. W polach, które przeznaczone są na rejestrację aktywności kierowcy (odpoczynek, dyspozycja, inna praca, prowadzenie pojazdu), tachograf rejestrował wyłącznie cienkie pionowe linie.
Fakt wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w niesprawne urządzenie rejestrujące jest bezsporny oraz potwierdzony materiałem dowodowym w sprawie w postaci wykresówek. Co więcej, spółka nie wykonała badań kontrolnych tachografu przez trzymiesięczny okres. Z uwagi na powyższe zasadnym było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł.
Odnośnie naruszenia lp. 1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ zauważył, że w oparciu o informacje uzyskane z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w K. ustalono, iż spółka w dniu [...].06.2014 r. zgłosiła do licencji nr [...] pojazd o nr rej. [...]. Ustalono ponadto, że w dniu 12.11.2013 r. dokonano zmiany numeru ww. pojazdu na numer [...]. Zmiany numeru rejestracyjnego spółka nie zgłosiła organowi, który udzielił licencję, co najmniej do dnia 18.07.2014 r. Spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia zmiany w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu zgłoszonego do licencji w wymaganym terminie. Kara pieniężna w wysokości 800 zł.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92c ustawy o transporcie drogowym mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia.
Do takich okoliczności z całą pewnością nie można zaliczyć nieokazania pełnej ewidencji czasu pracy kierowców czy też okazania wykresówek niezwierających pełnych danych o okresach aktywności kierowcy. Podkreślić należy, iż przedsiębiorstwo wykonujące transport drogowy ma obowiązek regularnego (tj. co najmniej raz na 28 dni) pobierania od kierowców wykresówek oraz wczytywania danych cyfrowych. W przypadku prawidłowej kontroli na dokumentacją czasu pracy kierowcy przedsiębiorca mógłby szybko wychwycić nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego oraz fakt, iż kierowcy nie nanoszą swoich aktywności na rewersie wykresówek.
Organ nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 92b ustawy o transporcie drogowym. Spółka nie wykazała aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Sam fakt przeszkolenia z zakresu czasu pracy kierowców czy też podpisanie regulaminu obowiązującego w przedsiębiorstwie nie świadczy o tym, że wykonywanie przewozów drogowych w przedsiębiorstwie było prawidłowo zorganizowane.
Podkreślić należy, iż strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających fakt prawidłowej organizacji zadań zlecanych swoim pracownikom. Strona w jakikolwiek sposób nie wykazała, aby zlecała kierowcom zadania do wykonania w sposób umożliwiający przestrzeganie norm czasu pracy. Podkreślić należy, iż odbycie przez kierowców szkoleń z zakresu czasu pracy jest potwierdzeniem jedynie spełnienia wstępnych wymogów, jednakże to do przedsiębiorcy należy również umożliwienie kierowcy przestrzeganie tych przepisów.
Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego obowiązany jest dochować obowiązków oraz warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Odpowiedzialność przedsiębiorstwa za naruszenia przepisów transportowych wynika wprost z przepisów unijnych. Z kolei stosownie do art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących.
Powyższe oznacza zaś, iż przedsiębiorca powinien organizować pracę kierowcy w taki sposób, aby zadania przewozowe powierzone kierowcy nie kolidowały jednocześnie z możliwością ich wykonania w zgodzie z obowiązującymi normami czasu pracy kierowców. Powyższe powinno więc uwzględniać długość tras koniecznych do pokonania przez kierowcę, jak również godziny załadunków/rozładunków etc.
W ocenie organu odwoławczego zarzuty podniesione w odwołaniu są chybione, gdyż organ pierwszej instancji wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto fakt awarii urządzenia rejestrującego czy też jego nieprawidłowej pracy nie zwalnia kierowców z obowiązku rejestracji swoich aktywności na wykresówce. W przypadku awarii tachografu kierowcy nanoszą niezbędne informacje na odwrocie tarczy. W rozpatrywanej sprawie braki aktywności na wykresówkach występują przez okres trzech miesięcy.
Z tego powodu w ocenie organu odwoławczego powyższe zdarzenia nie mogły zostać zakwalifikowane jako incydentalne, ale wynikały z celowego działania kierowców, którzy nie nanosili na wykresówkach swoich aktywności oraz z braku właściwego nadzoru ze strony wspólników spółki, którzy nie wykryli ewentualnej usterki urządzenia, jak również faktu braku prawidłowej rejestracji aktywności kierowców na tarczach.
B. Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z 13 października 2016 r. skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd podał, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz załącznik nr 3 do tej ustawy poz.: lp. 1.4, lp. 5.2, lp. 5.3, lp.6.3.7, lp. 6.3.8, lp. 6.1.4, a także przepisy Rozporządzenia (WE) nr 561/20 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE.L. 2006.102.1 ze zm.) - zwane dalej: "Rozporządzeniem (WE) nr 561/20" oraz przepisy Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.) – zwane dalej: "Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3821/85", przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym uchylające rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/20 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE. L. 2014.60.1 ze zm.).
W ocenie Sądu organy obu instancji nie naruszyły zarzucanych w skardze przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w świetle zarzutu dotyczącego nieprawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego. W szczególności należy stwierdzić, że skarżąca brała czynny udział na każdym etapie postępowania mając pełną możliwość wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także mając prawo do składania żądań i przedstawiania własnych twierdzeń i dowodów, przy czym inna, aniżeli skarżącej ocena przez organy stanu faktycznego nie może świadczyć o naruszeniu przez te organy zasad: praworządności, zaufania do organów czy prawdy materialnej, określonych w art. 6-8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.".
Należy wyjaśnić, że z zasady prawdy materialnej wynika dla organów obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, o czym stanowi art. 7 k.p.a. Uzupełnieniem tej zasady jest skierowany do organów administracji obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. – tzw. zasada zupełności). Zadaniem tych organów jest, więc takie ustalenie stanu faktycznego sprawy, aby odpowiadał on rzeczywistości. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale także ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 80 k.p.a.). Przy czym rozpatrzeniu podlegają nie tylko poszczególne dowody odrębnie, lecz wszystkie dowody we wzajemnej łączności.
W efekcie, wyniki ustaleń powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, która wg przepisu art. 107 § 3 k.p.a. powinna zawierać w szczególności - wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, natomiast uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie jej podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. To właśnie jest istotny element realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 8 k.p.a.) i zasady przekonywania stron postępowania administracyjnego (art. 11 k.p.a.).
Zdaniem Sądu organy nie uchybiły zasadom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dokładając starań, by dokładnie ustalić – obszerny i dość złożony - stan faktyczny w niniejszej sprawie, o czym świadczy treść uzasadnień zaskarżonych decyzji. Należy przyjąć, że dla potrzeb wydania zaskarżonych rozstrzygnięć zebrany materiał dowodowy jest kompletny i – w świetle powyższych wyjaśnień – dawał organom podstawę do podjęcia ustaleń co do stwierdzenia przez skarżącą Spółkę z jednej strony wskazanych naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy, a z drugiej przyjęcia stanowiska, że skarżąca nie spełnienia przesłanek określonych w art. 92b i art. 92c ustawy, dających organom możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Sąd stwierdził, iż nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty sprowadzające się do twierdzenia o "trzykrotnym nałożeniu kary za te same okresy". Należy wyjaśnić, że zgodnie z brzmieniem art. 92a ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej (ust. 1), która wymierzana jest zgodnie z treścią załącznika nr 3 do ustawy, zawierającego wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia (ust. 6). Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w każdym przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku (tj. stwierdzenia określonego w przepisach naruszenia obowiązku lub warunku przewozu drogowego). Istnieje zatem możliwość, że organ badając wykresówkę danego kierowcy z tachografu określonego pojazdu stwierdzi nieprawidłowości, które wypełniają jednocześnie znamiona różnych czynów sankcjonowanych określoną wysokością kary pieniężnej zgodnie z wykazem naruszeń wskazanym w załączniku nr 3 do ustawy, np. w przypadku okazania podczas kontroli wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy (lp. 6.3.8), a jednocześnie stwierdzenia na tej samej wykresówce śladów nieprawidłowego rejestrowania tej aktywności – uszkodzenia tachografu, co może kwalifikować się jako wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów albo wykonywanie przewozu pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (lp. 6.1.2 albo 6.1.4).
Z kolei jeżeli w odniesieniu do tego samego pojazdu i czasu brak jest wykresówki pochodzącej od danego kierowcy natomiast ze stanu licznika pojazdu wynika, że przebył on określony dystans drogi pomiędzy momentami zarejestrowanej aktywności w tym pojeździe danego kierowcy, to brak okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu stanowi także naruszenie określone w lp.6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy. Z tego powodu zarzut zaklasyfikowania określonych stanów faktycznych do różnych kwalifikacji naruszeń nie wyklucza – wbrew stanowisku skarżącego - jednoczesnego nałożenia kary pieniężnej za każde z tych naruszeń.
Sąd zauważył, że organ odwoławczy przeanalizował ponownie cały materiał dowodowy związany z czasem pracy kierowców czego dowodem jest fakt, iż w przypadku analizy wykresówki z dni 02/03.06.2014 r. kierowcy P. S. organ odwoławczy podzielił zarzut odwołania i uznał, że przypadek ten nie stanowi naruszenia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy.
Sąd zauważył, że twierdzenie na które wskazuje skarżąca, jakkolwiek można przyjąć za wiarygodne w odniesieniu do pojazdu o nr rej. [...], to jednak ani oświadczenie skarżącego ani inny dokument w aktach sprawy nie wskazuje na to, by pojazd o nr rej. [...] w okresie od 5-13.05.2014 r. był w naprawie. Co więcej, skarżąca zwracała uwagę, że w tym czasie kierowca P. S. przebywał zgodnie z ewidencją na urlopie. Jednakże nawet podzielając w tym zakresie podnoszony przez skarżąca Spółkę zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego, to jednak fakt skutecznego zakwestionowania prawidłowości nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie lp. 6.3.7 (w zakresie ww. 3 wykresówek z pojazdu o nr rej. [...] z okresu 05-13.05.2014 r. – w sumie 1500 zł), nie miałoby wpływu na wynik sprawy, tj. na wysokość orzeczonej kary pieniężnej ograniczonej w niniejszej sprawie na mocy art. 92a ust. 3 ustawy do limitu 15.000 zł (bowiem łączna suma wysokości kary za wszystkie stwierdzone naruszenia wynosiła 20.850, a zatem pomniejszając ją o kwotę 3 "kwestionowanych" wykresówek, tj. kwotę 1.500 zł daje 19.350 zł).
Skarżący kwestionował także prawidłowość nałożenia na niego kary pieniężnej w oparciu o lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy, zarzucając organom brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego związanego z prawidłowym działaniem urządzenia rejestrującego w pojeździe [...], twierdząc, że w toku postępowania skarżąca przedstawiła terminy przeprowadzonych badań okresowych tachografów, jak również kopie faktur z ich napraw. Analiza akt sprawy (w szczególności kopii przedstawionych organowi faktur) nie wskazuje, by tachograf w pojeździe marki M. o nr rej. [...] podlegał jakimkolwiek naprawom czy czynnościom sprawdzającym (znajdujące się w aktach faktury dotyczące sprawdzenia tachografu dotyczą innych marek pojazdów i innych nr rejestracyjnych).
W odniesieniu do zarzutu skarżącego, iż organy nie wyjaśniły z jakich powodów niesprawny tachograf, który nie rejestrował wszystkich wymaganych aktywności na wykresówce zaklasyfikowały jako naruszenie lp. 6.1.4, tj. jako brak wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji, zamiast jako naruszenie lp. 6.1.2, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich elementów – należy uznać, iż istotnie organy nie uzasadniły należycie takiej kwalifikacji stwierdzonego naruszenia, to jednak należy stwierdzić, że – zważywszy na większą dolegliwość finansową naruszenia klasyfikowanego jako lp. 6.1.2 (2000 zł) – uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy.
W odniesieniu do podniesionej w skardze okoliczności uchylenia z dniem [...] marca 2016 r. Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i wejścia w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 zdaniem Sądu należy wskazać, że przeprowadzona w Spółce kontrola dotyczyła okresu, w którym obowiązywało Rozporządzenie (EWG) nr 3821/85 – to Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 nie wprowadza w zastosowanym w sprawie zakresie zasadniczych zmian - w szczególności kontrola przestrzegania przepisów Rozporządzenia (WE) nr 561/2006, tak na gruncie Rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, jak i Rozporządzenia (UE) nr 165/2014, może odbywać się poprzez m.in. analizę "wszelkich innych dokumentów pomocniczych", jednakże jest to możliwe pod warunkiem braku wykresówek lub wyświetlonych lub wydrukowanych danych zapisanych przez urządzenie rejestrujące lub przez kartę kierowcy (por. art. 15 ust. 7 lit. c/ Rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz art. 36 ust. 3 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014).
Sąd uznał, za nie właściwe twierdzenia skarżącej, że podczas kontroli wykresówek w przedsiębiorstwie, które nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okazane dokumenty świadczące o aktywności kierowcy, w tym ewidencję czasu pracy kierowcy w oparciu o art. 36 ust. 3 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Zgodnie z obowiązującym w kontrolowanym okresie Rozporządzeniem (EWG) nr 3821/85 jeżeli urządzenie rejestrujące nie działa lub działa wadliwie, kierowcy zaznaczają na wykresówce, wykresówkach lub na tymczasowej wykresówce dołączonej do wykresówki albo do karty kierowcy, na której powinni przedstawić dane umożliwiające ich identyfikację (numer karty kierowcy lub nazwisko lub numer prawa jazdy) wraz ze złożeniem podpisu - wszystkie informacje dotyczące okresu, w którym nie były poprawnie rejestrowane lub drukowane przez urządzenie rejestrujące (art. 16 ust. 2), a zatem należy zgodzić się z organami, że tego obowiązku nie zastępuje sporządzenie post factum karty czasu pracy kierowcy.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy rozważyły możliwość odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary w oparciu o art. 92b i art. 92c ustawy. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i art. 92c ustawy spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
Sąd podziela ocenę organów, iż okoliczności sprawy i zgromadzone dowody nie wskazują, że skarżąca Spółka jako podmiot wykonujący przewozy nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Organy słusznie zwróciły uwagę, że każde przedsiębiorstwo transportowe należycie wypełniające obowiązki związane z transportem drogowym zobowiązane jest do regularnego (tj. co najmniej raz na 28 dni) pobierania od kierowców wykresówek oraz wczytywania danych cyfrowych. W przypadku zatem systematycznej kontroli dotyczącej czasu pracy kierowcy przedsiębiorca należycie sprawujący nadzór nad swoja flotą i kadrą zatrudnionych kierowców może szybko wychwycić zarówno nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego w pojeździe, jak też nieprawidłowości w działaniu kierowców, którzy w takim wypadku nie nanoszą swoich aktywności na rewersie wykresówek.
Całokształt materiału dowodowego zgromadzony i oceniony przez organy administracji obu instancji nie świadczy o tym, że skarżąca z należytą starannością sprawowała nadzór nad organizacją pracy kierowców i przestrzeganiem przez nich obowiązujących przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego. Organ odwoławczy ocenił, że fakt awarii urządzenia rejestrującego czy też jego nieprawidłowej pracy nie zwalnia kierowców z obowiązku rejestracji swoich aktywności na wykresówce. W przypadku awarii tachografu kierowcy bowiem powinni nanieść niezbędne informacje na odwrocie tarczy, czego skarżącej Spółce nie czynili w okresie trzech miesięcy, co ujawniła kontrola. Organy przyjęły, że braki aktywności na wykresówkach występujące w tak długim okresie nie mogą zostać zakwalifikowane jako incydentalne i wynikające z przypadkowych i nieprzewidywalnych zdarzeń, lecz notorycznego i celowego działania kierowców, którzy nie byli w sposób należyty nadzorowani przez przedsiębiorcę.
Nie sposób bowiem uznać, że przedsiębiorca dbający w należyty sposób o przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących transportu drogowego i wykonujący przewozy drogowe z należytą starannością nie był w stanie w tak długim okresie wykryć ewentualnej usterki urządzenia rejestrującego czy też braku prawidłowej rejestracji aktywności kierowców na tarczach.
W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła także żadnych dowodów potwierdzających fakt prawidłowej organizacji zadań zlecanych swoim kierowcom, a tym samym nie wykazała, aby zlecała kierowcom zadania do wykonania w sposób umożliwiający przestrzeganie norm czasu pracy. Odbycie przez kierowców szkoleń z zakresu czasu pracy jest potwierdzeniem jedynie spełnienia wstępnych wymogów, jednakże to do przedsiębiorcy należy również umożliwienie kierowcy przestrzegania tych przepisów. Sam też fakt przeszkolenia kierowcy z zakresu czasu pracy kierowców czy też podpisanie regulaminu obowiązującego w przedsiębiorstwie nie świadczy o tym, że przedsiębiorca dopełnia należytej dbałości w doprowadzeniu do tego, by wykonywanie przewozów drogowych w przedsiębiorstwie było prawidłowo zorganizowane.
B. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjna od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 92 b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie są spełnione żadne przesłanki do odstąpienia od wymierzenia podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy kary pieniężnej w trybie określonym w art. 92a ust. 1 cyt. ustawy pomimo, że wykazał w toku przeprowadzonej w jego siedzibie kontroli funkcjonowanie przedsiębiorstwa transportowego w sposób określony w cytowanych powyżej przepisach ustawy o transporcie drogowym oraz, że nie miał wpływu na powstanie stwierdzonych w jego przedsiębiorstwie naruszeń przepisów cyt. Ustawy, które nastąpiły wyłącznie wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł, nawet przy dołożeniu należytej staranności, wcześniej przewidzieć.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w ten sposób, że kasator zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym przez przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące zastosowanie wskazanych wyżej regulacji prawnych. Oznacza to, że zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a to z kolei oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje zarzutów, które oparte na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zmierzałyby do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę faktyczną orzekania w niniejszej sprawie.
Ponadto podkreślić należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, uzasadnia swoje stanowisko odwołując się do odmiennej, od przyjętej przez organ administracji publicznej i zaakceptowanej przez Sąd I instancji, oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także w sposób ogólnikowy wskazuje mankamenty tego postępowania i to jak już wyżej wskazano bez odwołania się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania i bez wskazania które przepisy postępowania sądowoadministracyjnego zostały naruszone przez Sąd I instancji.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Bezskuteczność bądź brak w skardze kasacyjnej zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania sprawia, że przy ocenie zasadności zarzutów dotyczących prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny, który został przyjęty przez Sąd I instancji jako podstawa faktyczna orzekania w niniejszej sprawie.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przypomnieć należy, że stosownie do jego treści Sąd I instancji może dopuścić się naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Odwołując się w tym zakresie do utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide wyrok NSA z 13.09.2005 r., sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z 23.02.2005 r., sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z 2.02. 2005 r., sygn. akt OSK 1026/04 niepublikowane). Błąd zatem, jakiego może dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny, może dotyczyć nieprawidłowego odczytania normy, mylnego zrozumienia przepisu, bądź niezrozumienia intencji ustawodawcy.
W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno - językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany.
Tak więc kwestią sporną pozostaje kwestia niezastosowania wobec skarżącego przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 92b ust. 1 u.t.d. W powołanym art. 92c jednostka redakcyjna ust. 1 składa się z trzech punktów, w których opisane zostały samodzielne okoliczności wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Również w art. 92b ust. 1 składa się z dwóch punktów, z których punkt 1 składa się z trzech podpunktów. Jak to zostało wcześniej wskazane na autorze skargi kasacyjnej spoczywa obowiązek powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. Pomimo, że autor skargi kasacyjnej w sposób nieprecyzyjny wskazał jednostki redakcyjne wyżej wymienionych przepisów prawa to nie wywołuje to skutku w postaci odmowy odniesienia się do tak przedstawionego zarzutu skargi kasacyjnej.
Stanowisko to pozostaje w zgodzie z treścią uchwały pełnego składu NSA wskazującej na to, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zostały naruszone przez Sąd I instancji nakłada na NSA, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publik. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 1, poz. 1).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (vide wyrok NSA z 10.04.2013 r. sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się bowiem w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, zapewnienie wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną.
Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (vide wyrok NSA z 6.07. 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie domniemania odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę. Tymczasem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione. Skarżący nie przedstawił dokumentów mogących potwierdzać, że w prowadzonym przez niego przedsiębiorstwie wprowadzone zostały odpowiednie środki mające na celu zapobieganie powtarzaniu naruszeń. W rozpoznawanej sprawie przedsiębiorca nie wykazał zatem, że dopełnił należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowców i że mimo tego kierowcy naruszyli przepisy o czasie pracy i wymaganych okresach odpoczynku, a także przepisy dotyczące nieokazania wykresówek, posługiwania się cyfrowym urządzeniem rejestrującym bez badania kontrolnego lub kalibracji.
Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by przedsiębiorca podjął realne i skuteczne działania w celu zapewnienia przestrzegania przez zatrudnionych przez siebie kierowców przepisów regulujących wykonywanie przewozu drogowego.
Natomiast określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności.
Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (vide wyrok NSA z dnia 21.11. 2017 r., II GSK 280/16; wyrok NSA z dnia 17.10. 2017 r., II GSK 3353/16).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.