Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1480/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. w L. i A. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, [...] kwietnia 2011 r., zwrócił się do Dyrektora Z. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym A. S. z tytułu pobierania przez niego stypendium sportowego. Wniosek wynikał z ustaleń pokontrolnych kontroli przeprowadzonej w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do [...] listopada 2010 r., w P. z siedzibą w L., stwierdzających, że A. S. w okresie od [...] stycznia do [...] czerwca 2007 r. miał przyznane stypendium sportowe, jednocześnie będąc studentem Politechniki K. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Z. Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził, że A. S. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15-go roku życia.
Decyzją z [...] lutego 2014 r., wydaną na skutek odwołania obu skarżących, Prezes NFZ utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Organ uznał, że P. w L. miał obowiązek, wynikający z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej ustawa o świadczeniach), zgłoszenia stypendysty do ubezpieczenia zdrowotnego, czego nie dokonał.
Organ nie podzielił argumentacji, że obowiązek ten nie istniał w związku z faktem, że w czasie pobierania przez A. S. stypendium sportowego posiadał status studenta Politechniki K.. Prezes NFZ podkreślił, iż stypendysta nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako student, zatem pobierając świadczenie stypendialne podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
WSA w Warszawie oddalił skargę A. S. i P. w L. na powyższą decyzję.
Sąd stwierdził, że nie jest sporny stan faktyczny sprawy, tj. że A. S. nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego mając status studenta Politechniki K. jako student tej uczelni, a w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. pobierał stypendium sportowe, lecz również z tego tytułu nie był zgłoszony do ubezpieczenia. Stypendysta nie był również zgłoszony do ubezpieczenie zdrowotnego jako członek rodziny mający status studenta.
Zdaniem WSA zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego studentów nie dotyczy osób pobierających stypendium sportowe. Co więcej, obowiązek taki wynika wprost z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach.
WSA uznał, że skoro A. S. nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako student, a posiadał inny tytułu do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, pobierając stypendium sportowe w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r., to zaskarżona decyzja, oparta o art. 66 ust. 1 pkt. 23 ustawy o świadczeniach, odpowiada prawu. WSA stwierdził, ze obowiązek P. wynikał z art. 75 pkt. 8 ustawy o świadczeniach.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli P. w L. i A. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) zarzucili naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach przez ich błędną wykładnię, która spowodowała przyjęcie, że A. S. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. podlegał objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym jako stypendysta sportowy.
W uzasadnieniu podniesiono argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Środek odwoławczy złożony przez skarżących został oparty jedynie na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 20 i 23, a także ust. 2 ustawy o świadczeniach. Wobec tego należy stwierdzić, że nie został zakwestionowany stan faktyczny sprawy, ustalony przez organ, a zaakceptowany przez Sąd I instancji, sprowadzający się do tego, że A. S. pobierał stypendium sportowe w czasie, gdy był studentem Politechniki K..
Istota sprawy sprowadza się więc do oceny, czy A. S. powinien był w okresie [...] stycznia – [...] czerwca 2007 r. zostać objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania stypendium sportowego, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach.
W tym zakresie stwierdzić należy, że art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach zawiera katalog osób podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu. Przepis ten stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (pkt 20), a także osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (pkt 23). Art. 73 reguluje zaś dzień powstania ubezpieczenia tych osób, stanowiąc, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego studentów powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (pkt 4), a stypendystów sportowych z dniem przyznania stypendium (pkt 6).
W ocenie NSA systematyka tych przepisów wskazuje na kolejność tytułów stanowiących podstawę podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Innymi słowy, ustalenie, że dana osoba podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu wskazanemu we wcześniejszych punktach przepisu art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach wyklucza ustalenie tego obowiązku na kolejnej podstawie.
Powyższe oznacza, że w celu ustalenia, że A. S. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, jak stwierdził WSA w ślad za organami, konieczne jest zbadanie, czy nie podlegał ubezpieczeniu na innej podstawie.
Jak wynika z bezspornego stanu faktycznego A. S. w czasie pobierania stypendium sportowego był studentem Politechniki K.. Konsekwencją powyższego jest to, że z mocy samego prawa podlegał ubezpieczeniu na zasadzie art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy. Nie ma wpływu na powyższą ocenę okoliczność, że A. S. nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako student, gdyż zgłoszenie do ubezpieczenia jest kwestią faktów, a nie prawa.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 20 i 23 ustawy o świadczeniach, ponieważ podleganie przez skarżącego ubezpieczeniu z tytułu bycia studentem wyklucza zastosowanie w stosunku do niego art. 66 ust. 1 pkt 23 tej ustawy. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący jako student nie został zgłoszony do ubezpieczenia, skoro temu ubezpieczeniu podlegał z mocy prawa. Wobec tego NSA uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzające go decyzje.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.