Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym skargą kasacyjną, odrzucił skargę, L. z siedzibą w C., F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r., w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wezwaniem z dnia [...] lutego 2014 r., skutecznie doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] marca 2014 r., spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej, tj. odpisu z właściwego rejestru, z którego wynikałby sposób reprezentacji oraz osoby upoważnione do tej reprezentacji oraz pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi.
Następnie, pismem z dnia [...] marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej, powołując się na treść art. 84 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniósł o przedłużenie terminu określonego w wezwaniu Sądu o jeden miesiąc, tj. do dnia [...] kwietnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał z dniem [...] marca 2014 r. i jak wynika z akt sprawy, w zakreślonym terminie nie nadesłano żądanych przez Sąd wskazanych w wezwaniu dokumentów, a zatem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z powodu nieusunięcia braków formalnych skargi, Sąd postanowił o jej odrzuceniu.
WSA stwierdził ponadto, że treść art. 84 p.p.s.a. przewiduje możliwość przedłużenia z ważnej przyczyny terminu sądowego z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed jego upływem, jednakże siedmiodniowy termin określony w wezwaniu Sądu z dnia [...] lutego 2014 r. nie ma charakteru terminu określonego powyższym przepisem. Jest to bowiem termin ustawowy, określony w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany.
Skargę kasacyjną wniosła L. z siedzibą w S., F. zaskarżając powyższe postanowienie w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 zarzuciła naruszenie:
- 1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 84 p.p.s.a., które miało wpływ na wydanie orzeczenia, poprzez niezasadne uznanie, że skarga na decyzję podlegała odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w przepisanym terminie, podczas gdy treść skargi oraz uzupełnienie jej braków formalnych wskazuje, że sprawa nadawała się do merytorycznego rozstrzygnięcia oraz niewydanie merytorycznej decyzji co do wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję, co skutkowało uzupełnieniem braków formalnych w późniejszym terminie w przeświadczeniu co do uwzględnienia tego wniosku;
- 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1, art. 237 ust. 3 i art. 257 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410, dalej: p.w.p.) poprzez nierozpoznanie merytoryczne sprawy, podczas gdy w postępowaniu przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej zostały już złożone wszelkie pełnomocnictwa reprezentowanej spółki do występowania przed polskim urzędami oraz sądami (w tym też sądami administracyjnymi wszystkich szczebli), a dokumenty te uprawniały do złożenia skargi na decyzję, co oznacza, że sąd administracyjny przedwcześnie odrzucił skargę, podczas, gdy winien ją merytorycznie rozpoznać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem I instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do treści podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 63 ust. 1, art. 237 ust. 3 i art. 257 p.w.p. jest bezprzedmiotowy. Jak zauważono na wstępie, naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w poddanym kontroli instancyjnej rozstrzygnięciu, Sąd I instancji w ogóle nie dokonywał merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego i w związku z tym, ani nie wykładał, ani nie stosował przepisów prawa własności przemysłowej, w tym wymienionego w pkt 2 zarzutów skargi kasacyjnej art. 63 ust. 1 p.w.p. stanowiącego, że przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Z kolei zarzut naruszenia art. 237 ust. 3 i art. 257 p.w.p. autor skargi kasacyjnej wiąże z niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji faktu, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym "zostały złożone już wszelkie pełnomocnictwa reprezentowanej spółki do występowania przed polskimi urzędami i sądami, a dokumenty te uprawniały do złożenia skargi na decyzję", co spowodowało "nierozpoznanie merytoryczne skargi i jej przedwczesne odrzucenie". Otóż, Sąd
I instancji wydając zaskarżone postanowienie nie mógł naruszyć wskazanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów, bo odnoszą się one do postępowania spornego toczącego się przez Urzędem Patentowym, a ponadto zauważyć należy, że przepisy te zostały błędnie zakwalifikowane przez autora skargi kasacyjnej, jako przepisy prawa materialnego, podczas gdy, w istocie, są to przepisy procesowe. Wskazany art. 237 ust. 3 p.w.p. stanowi, że jeżeli pełnomocnictwo dotyczy więcej niż jednej sprawy, powinno być ono dołączone do akt sprawy, w której pełnomocnik dokonuje pierwszej czynności. Dokonując czynności w pozostałych sprawach objętych pełnomocnictwem, pełnomocnik powinien dołączyć uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Z kolei, w myśl art. 257 p.w.p., na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255, stronom przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W zaskarżonym postanowieniu WSA nie kwestionował reprezentacji strony w postępowaniu przez Urzędem Patentowym, ale wezwał ją do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki.
W tym miejscu wypada przypomnieć, że materia reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w przepisach art. 28 i art. 29 p.p.s.a. Stosownie do art. 28 § 1 cytowanej ustawy osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy te lub osoby, o których mowa w tym przepisie na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli tego nie zrobią, sąd uprawniony jest w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać je do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego.
W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie istniała podstawa do wezwania skarżącej spółki o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez złożenie odpisu z właściwego rejestru, z którego wynikałby sposób reprezentacji oraz osoby upoważnione do tej reprezentacji oraz pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu spółki przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia art. 63 ust. 1, art. 237 ust. 3 i art. 257 p.w.p. jest całkowicie nieuzasadniony.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 84 p.p.s.a., poprzez niezasadne uznanie, że skarga na decyzję podlegała odrzuceniu z powodu "nieuzupełnienia jej braków formalnych w przepisanym terminie, podczas gdy treść skargi oraz uzupełnienie jej braków formalnych wskazuje, że sprawa nadawała się do merytorycznego rozstrzygnięcia oraz niewydanie merytorycznej decyzji co do wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję, co skutkowało uzupełnieniem braków formalnych w późniejszym terminie w przeświadczeniu co do uwzględnienia tego wniosku"; Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest on niezasadny.
Zgodnie z art. 49 § 3 p.p.s.a. pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wskazuje, że w wypadku stwierdzenia przez sąd nieuzupełnienia braków formalnych w terminie siedmiu dni sąd ma obowiązek odrzucić skargę. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego środka niż odrzucenie skargi. Wobec powyższego nieuprawnione są twierdzenia skarżącej, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane z naruszeniem prawa. Skarżąca sama przyznaje, że braki formalne skargi uzupełniono z przekroczeniem ustawowego siedmiodniowego terminu, o którym skarżącą wyraźnie pouczono w wezwaniu z dnia [...] lutego 2014 r., którym wykonano zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżąca wskazuje, że uchybienie terminu wynikało z "fizycznej niemożności skompletowania dokumentów od spółki posiadającej swoją siedzibę za granicą".
Stwierdzenie to nie może zostać zaakceptowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się pogląd, że pełnomocnik powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącą natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę (vide: postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, niepubl.). Spółka decydując się zatem na pomoc w prowadzeniu swojej sprawy przed Sądem winna była wykazać prawo do reprezentacji już na etapie ustanawiania swym pełnomocnikiem rzecznika patentowego wnoszącego i podpisującego skargę, by na tej podstawie można było stwierdzić prawidłowość dokonanej czynności.
Oceniając z kolei polemikę autora skargi kasacyjnej ze stanowiskiem Sądu
I instancji dotyczącym naruszenia art. 84 p.p.s.a., NSA stwierdza, że Sąd I instancji powinien rozpoznać wniosek strony o przedłużenie terminu. Ostatecznie jednak, pomimo tego uchybienia, WSA wydał merytorycznie prawidłowe postanowienie, bowiem wystąpienie skarżącej z tym wnioskiem, nie uchylało obowiązku odrzucenia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 84 p.p.s.a. przewiduje możliwość przedłużenia z ważnej przyczyny terminu sądowego z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed jego upływem, jednakże siedmiodniowy termin określony w wezwaniu Sądu z dnia [...] lutego 2014 r. nie ma charakteru terminu określonego powyższym przepisem. Z treści art. 84 p.p.s.a. wyraźnie bowiem wynika, że może on znaleźć zastosowanie w przypadku terminów sądowych.
Natomiast autor skargi kasacyjnej bezpodstawnie odnosi wynikające z tego przepisu uprawnienie przewodniczącego również do siedmiodniowego terminu na uzupełnienie braków formalnych, będącego przecież terminem ustawowym, określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2761/14 i z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 170/15).
W konsekwencji należy uznać, że Sąd I instancji nie naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro w sprawie ustalono, że skarżąca spółka nie uzupełniła braków złożonej w jej imieniu skargi poprzez nadesłanie odpisu z właściwego rejestru, z którego wynikałby sposób reprezentacji oraz osoby upoważnione do tej reprezentacji oraz pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu spółki przed sądami administracyjnymi, to WSA zgodnie z prawem odrzucił skargę wskazanej spółki.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.