Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 881/12

Uzasadnienie

I

Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę B. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. U podstaw postanowienia Sąd powołał art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a.

II

B. G. zaskarżając postanowienie w całości domagała się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wezwaniu skarżącej do uzupełnienia braku formalnego w postaci złożenia własnoręcznego podpisu skarżącej pod skargą, podczas gdy Sąd I instancji w dniu wysłania wezwania był w posiadaniu podpisanej skargi;
2. 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi, w sytuacji gdy nie zawierała ona braku formalnego do którego została wezwana strona, a także, naruszenie art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez pozbawienie strony prawa do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że w dniu 1 sierpnia 2011 roku do WSA w W. wpłynęły dwie "skargi" na decyzję ZUS z dnia 28 czerwca 2011 r. Powodem przesłania dwóch pism było to, że skarżąca po uświadomieniu sobie, że pierwsze z nich wysłała bez własnoręcznego podpisu, niezwłocznie wysłała drugie zawierające taki podpis.

Skarga podpisana została przekazana do Wydziału VII WSA. Wprawdzie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII w pkt 1 b) wskazywało, iż skarga ta powinna zostać przesłana do organu administracji (ZUS-u) w celu udzielenia na nią odpowiedzi, ale nie zostało ono w tym zakresie wykonane. Skarga niepodpisana została natomiast przekazana do Wydziału V WSA w W. i zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego tego Wydziału w dniu 3 sierpnia 2011 r. została wysłana do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po jej otrzymaniu pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. ZUS wezwał skarżącą do uzupełnienia skargi. Skarżąca w zakreślonym terminie uzupełniła brak, poprzez dostarczenie podpisanej ostatniej strony skargi.

W dniu 19 września 2011 roku ZUS przekazał WSA w W. dwie skargi, tj. skargę jaka została mu przekazana przez WSA w W. w dniu 3 sierpnia 2011 roku oraz skargę uzupełnioną przez skarżącą w dniu 31 sierpnia 2011 roku.

Następnie skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pod nią własnoręcznego podpisu; wezwanie odebrała w dniu 7 października 2011 r., a wykonała je w dniu 15 października 2011 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego VII Wydziału WSA w W. z dnia 19 października 2011 roku akta sprawy zarejestrowanej w Wydziale VII zostały przekazane zgodnie z właściwością do Wydziału V WSA w W., a następnie zarządzeniem Przewodniczącego V Wydziału z dnia 20 października 2011 roku zostały włączone do akt niniejszej sprawy o sygn. V SA/Wa 1981/11. Zaś w dniu 7 marca 2012 r. skarga B. G. została odrzucona.

Autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że wzywając skarżącą do uzupełnienia braku skargi Sąd I instancji naruszył art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Następstwem tego było naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy nie zawierała ona braku formalnego, do uzupełnienia którego została wezwana strona.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddane zostało postanowienie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Przesłankami niezbędnymi do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest zatem istnienie braku formalnego skargi, wezwanie do jego uzupełnienia w określonym terminie i nieuzupełnienie braku w wyznaczonym terminie.

W rozpoznawanej sprawie pozostaje bezspornym, iż skarga skierowana bezpośrednio do Sądu I instancji, a zarejestrowana w Wydziale V nie była podpisana przez stronę. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego także to, że w dacie wydania zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego w aktach sprawy w dalszym ciągu nie znajdował się podpisany egzemplarz skargi, co skutkowało wezwaniem strony do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni wraz z pouczeniem o konsekwencjach jego niedotrzymania. Nie jest także sporne to, że uzupełniając wskazany brak skargi skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi.

Natomiast kwestią wymagającą rozważenia jest to, czy mimo tych bezspornych okoliczności istniały podstawy do odrzucenia skargi w tej wyjątkowej sytuacji, w której na skutek oczywistej pomyłki doszło do rozdzielenia pomiędzy Wydziałami dwóch jednobrzmiących pism skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem, że w tym samym dniu do Sądu I instancji wpłynęły dwa egzemplarze skargi zarejestrowane odpowiednio w Wydziale V (właściwy dla tego rodzaju spraw) i w Wydziale VII. Z kolei według twierdzeń zawartych w skardze kasacyjnej to właśnie dostrzeżony przez skarżącą brak podpisu na wysłanym egzemplarzu spowodował natychmiastowe przesłanie kolejnego, już podpisanego egzemplarza pisma. To podpisane pismo zostało zarejestrowane w Wydziale VII w dniu 1 sierpnia 2011 r., a przekazano je do właściwego Wydziału V dopiero w dniu 19 października 2011 r., po czym następnego dnia włączono do akt sprawy, w której zapadło zaskarżone postanowienie.

Przedstawiona chronologia zdarzeń wskazuje, iż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie tylko dysponował skargą pozbawioną braku formalnego, ale i wiedzą, że podpisana skarga wpłynęła do Sądu w tym samym dniu co jej drugi niepodpisany egzemplarz. Przyjęcie w takiej sytuacji, że istnieją podstawy do odrzucenia skargi z powodu nieusunięcia braku formalnego stanowiło naruszenie art.58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i czyni usprawiedliwionym zarzut naruszenia tego przepisu.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz.

42) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej strony skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącą koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na zaskarżone postanowienie podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz strony skarżącej od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 559/07, LEX nr 479004).

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.