Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 893/15

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 891/14, oddalił skargi J. M. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z [...] sierpnia 2014 r.: 1) nr [...]w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania;

1. 2) nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
2. 3) nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w U. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) decyzjami z [...] maja 2014 r. przyznał J. M.: pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych warunkach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013 w wysokości [...] zł (po pomniejszeniu o kwotę 6.023,57 zł) oraz płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w łącznej wysokości 74.224,95 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych i z tytułu płatności do krów – po pomniejszeniu jednolitej płatności obszarowej o kwotę 25.667,34 zł (24.178,344 zł + 1.489 zł), płatności uzupełniającej o kwotę 6.077,89 zł i płatności do krów o 131,07 zł.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzjami z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Ponadto Kierownik Biura ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2014 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2013, w łącznej wysokości 123.033,21 zł (po pomniejszeniu o kwoty 11.067,59 zł, 5.695 zł, 50.717 zł co do wymienionych pakietów i wariantów) oraz odmówił J. M. przyznania płatności w ramach wariantu – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000.

Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2014 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Z uzasadnień wymienionych decyzji wynika, że J. M. złożyła [...] kwietnia 2013 r. wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowej.

We wniosku przyznanie płatności ONW zadeklarowała działki rolne o powierzchni 126,13 ha. Na załącznikach graficznych zaznaczona została powierzchnia użytkowana rolniczo, następujących działek: A – [...]ha, B - [...]ha, C - [...]ha, D - [...]ha, E - [...]ha, F- [...]ha, G [...]ha, H - [...]ha, I - [...]ha, J - [...]ha.

W gospodarstwie skarżącej w okresie od dnia [...] grudnia 2013r. - [...] stycznia 2014r. (z przerwami) została przeprowadzona kontrola na miejscu, podczas, której stwierdzono: 1) na działce B położonej na działce ewid. Nr [...] zadrzewienia i zakrzaczenia na powierzchni [...]ha oraz powierzchnię [...]ha położoną poza granicami tej działki ewidencyjnej, 2) na działce C położonej na działce ewid. Nr [...] zadrzewienia i zakrzaczenia na powierzchni [...]ha oraz powierzchnię [...] ha położoną poza granicami tej działki ewidencyjnej, 3) na działce D zadrzewienia i zakrzaczenia na powierzchni [...]ha, 4) na działce E zakrzaczenia i zadrzewienia na powierzchni [...]ha.

Ponadto w odniesieniu do działki G stwierdzono, że jej powierzchnia jest większa od zadeklarowanej o [...]ha - i w związku z tym zastosowano kompensatę z działką D w ten sposób, że powierzchnię [...]ha dodano do powierzchni działki D, na skutek czego powierzchnię zadrzewioną i zakrzaczoną na działce D przyjęto w wielkości [...]ha / [...]-[...]ha/.

Po uwzględnieniu wyników kontroli do płatności w ramach płatności ONW przyjęto powierzchnię [...]ha czyli mniejszą w stosunku do zadeklarowanej o [...]ha.

Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że grunty rolne, do których ma być przyznana płatność ONW nie mogą być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkami określonymi w § 4 pkt.1- 2 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm., dalej rozporządzenie w sprawie minimalnych norm), które w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą, bo drzewa i krzewy tworzą skupiska na określonej powierzchni. Z dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu kontroli wynika, że zadrzewiona i zakrzaczona powierzchnia nie była użytkowana rolniczo. Wskazuje na to także ślad pomiaru widoczny na dołączonych do tego protokołu szkicach. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność, że zadeklarowane działki były przez wnioskodawczynię dzierżawione od B. Parku Narodowego, który nie wyrażał zgody na usunięcie zadrzewień i zakrzaczeń, nie ma znaczenia, bo obowiązkiem producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności jest zadeklarowanie tylko obszarów uprawnionych do przyznania płatności, a więc z wyłączeniem obszarów ze skupiskami drzew i krzewów.

Dyrektor Oddziału ARiMR uznał, że dla przyznania płatności ONW na rok 2013 nie ma też znaczenia okoliczność, że kontrole przeprowadzane w poprzednich latach potwierdzały większą powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan na działkach mógł ulec zmianie a decydujące znaczenie ma wynik aktualnej kontroli. Rolnik składając wniosek o przyznanie pomocy na dany rok również musi wskazywać aktualny stan na gruncie. Organ zaznaczył, że wyłączeniu podlega, stosownie do § 5 ust.2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej rozporządzenie ONW), obszar, który znajduje się poza granicami działek ewidencyjnych.

Ze względu na stwierdzoną różnicę między zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną, należało zastosować zmniejszenie płatności, zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (D. Urz. UE L 25, z 28 stycznia 2011 r., s. 8, dalej rozporządzenie nr 65/2011), gdyż różnica ta wynosiła [...] ha i przekraczała 3%. Zgodnie z powołanym przepisem, jeśli obszar zadeklarowany jest większy, niż zatwierdzony, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o stwierdzoną podwójną różnicę i jeśli ta różnica przekracza 3% albo 2 ha ale nie więc niż 20% zatwierdzonego obszaru.

W odniesieniu do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, organy ustaliły, że strona zadeklarowała do: jednolitej płatności obszarowej powierzchnię 126,13 ha, płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych powierzchnię [...] ha oraz płatności do krów -10 sztuk. W decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organy, powołując się na wyniki kontroli na miejscu stwierdziły różnice powierzchni działek B, C, D, E, G, na skutek czego jako powierzchnię uprawniającą do przyznania: jednolitej płatności obszarowej przyjęto [...]ha, zaś płatności uzupełniającej [...]ha (w obu przypadkach o [...]ha mniej w stosunku do wniosku).

W konsekwencji przyznano jednolitą płatność obszarowa w wysokości 66.969,23 zł po pomniejszeniu jej o [...] zł ze względu na zawyżeniu w deklaracji powierzchni oraz 1.489 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, a płatność uzupełniającą zmniejszono o 6.077,89 zł ze względu na zastosowanie zmniejszenia wynikającego z modulacji płatności. Pomniejszono też płatność do krów o 131,07 zł z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego. W odniesieniu do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyjęto takie same przyczyny wyłączenia części zadeklarowanych działek rolnych jak przy płatności ONW. Zmniejszenie płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, nastąpiło zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dla sektora wina (Dz. Urz.

UE L 316 z 2 grudnia 2009 s. 1 ze zm., dalej rozporządzenie nr 1122/2009). W myśl powołanego przepisu, jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw, obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony, to wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 ha, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono różnicę powierzchni wynoszącą 13,05%.

Uwzględniając ustalenia z kontroli, organ pierwszej instancji przyznał rolniczce płatność rolnośrodowiskową pomniejszoną w łącznej wysokości 123.033,21 zł i odmówił płatności co do wariantu: ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000. Uchylając tę decyzję i przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W odniesieniu do działki D zadeklarowanej do wariantu 2.3 – trwałe użytki zielone i do wariantu 3.1.2 – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, co do której organ pierwszej instancji zastosował kod DR6 skutkujący wykluczeniem tej działki z płatności zachodziła potrzeba ustalenia w jaki sposób ta działka była użytkowana w roku 2013. Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że z protokołu kontroli wynika, że stwierdzono użytkowanie kośne, co mają potwierdzać fotografie działek, plan rolnośrodowiskowy i rejestr działalności rolnośrodowiskowej.

Należało jednak uwzględnić, że kontrola odbywała się w zimie, działki były pokryte śniegiem, a więc nie mógł być widoczny faktyczny sposób użytkowania tej działki. Ponadto należało wyjaśnić kwestie dotyczące planu rolnośrodowiskowego. Według oświadczenia pełnomocnika skarżącej, sporządzony był aneks do tego planu, zaś sam plan zawiera sprzeczności – na działce D wpisano bowiem równocześnie wypas zwierząt i koszenie mechaniczne. Wątpliwości organu odwoławczego, ze względu na okres w którym przeprowadzono kontrolę, budziły również ustalenia co do umiejscowienia i powierzchni niekoszonej na działkach A i G, a w konsekwencji brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia jakie wymagania naruszyła skarżąca w przypadku tych działek.

W związku z tym Dyrektor Oddziału ARiMR zalecił, by organ pierwszej instancji wezwał skarżącą o okazanie aneksu do planu rolnośrodowiskowego i do złożenia wyjaśnień co do informacji zawartych w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej oraz by zwrócił się do Biura Kontroli na miejscu o wyjaśnienie nieścisłości co do działek D, A, G oraz uwzględnił inne dowody w sprawie.

J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. jednobrzmiące skargi na każdą z wymienionych decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargi.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że wszystkie zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązujących regulacji prawnych.

Sąd podniósł, że szczegółowe warunki uzyskania płatności ONW zostały określone w rozporządzeniu ONW, wydanym z uwzględnieniem regulacji unijnych i ustawowych regulacji krajowych. Zgodnie z rozporządzeniem ONW działki muszą być położone na określonym terenie, posiadać określoną powierzchnię, w stosunku do tych działek muszą być spełnione określone wymogi i normy, wysokość pomocy obliczana jest w stosunku do powierzchni kwalifikującej się do tej pomocy (§2, § 3). Te określone, szczególne wymogi zawarte były w rozporządzeniu w sprawie minimalnych norm i ich spełnienie co do części deklarowanych działek nie jest przez organy kwestionowane. Stosownie do § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm grunty (działki) nie mogą być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkami określonymi w tym przepisie. Jeden z wyjątków obejmuje drzewa i krzewy niepodlegające wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

WSA zaznaczył, że wszystkie decyzje zostały wydane na podstawie ustaleń dokonanych podczas kontroli na miejscu. W czasie czynności kontrolnych skarżąca była reprezentowana przez dwie upoważnione osoby, które nie wniosły zastrzeżeń co do przebiegu i ustaleń kontroli, natomiast skarżąca w zastrzeżeniach z 10 kwietnia 2014 r. podniosła zarzut co do wielkości powierzchni nieskoszonej na działce G, natomiast nie kwestionowała istnienia powierzchni zakrzaczonych i zadrzewionych. Z kolei w zastrzeżeniach z [...] maja 2014r. zakwestionowała ustalenia dotyczące sposobu użytkowania działek D, B oraz kodów nieprawidłowości zastosowanych przez kontrolujących (także co do innych działek). Odnośnie do wielkości powierzchni działek oraz stwierdzonych zakrzaczeń i zadrzewień odwołała się ogólnie do wcześniejszych pomiarów.

Ponadto skarżąca podniosła, że grunty dzierżawi od B. Parku Narodowego, który nie wyraża zgody na usuwanie drzew i krzewów. Skarżąca nie neguje, że drzewa i krzewy rozrosły się ale, w jej ocenie, nie na tak dużą powierzchnię jaka została podana w protokole z kontroli.

W związku z powyższym Sąd zauważył, że dzierżawca gruntu związany jest umową dzierżawy a więc ma obowiązek przestrzegania określonych wymogów zastrzeżonych przez wydzierżawiającego co do gruntów objętych umową. Jeśli skarżąca dzierżawiła w 2013 r. grunty od B. Parku Narodowego, to miała obowiązek dotrzymania warunków ustalonych w umowie dzierżawy. Nie oznacza to jednak wyłączenia w tym zakresie obowiązku spełnienia wymogów związanych z uzyskaniem płatności. Płatność ONW, jak wynika z przepisów rozporządzenia ONW, przyznawana jest na wniosek rolnika składany na każdy rok i to rolnik wskazuje we wniosku te działki, które spełniają wymogi do przyznania płatności. Jeżeli w danym roku wystąpią zadrzewienia i zakrzaczenia wyłączające uzyskanie płatności, to decydujące znaczenie mają regulacje unijne i krajowe dotyczące tych płatności a nie ustalenia umowy dzierżawy.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (DZ. U. z 2013 r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), organ przed którym toczy się postępowanie ma obowiązek, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie ma natomiast obowiązku jego zbierania, czyli aktywnego poszukiwania dowodów na stwierdzenie uprawnień wnioskodawcy do otrzymania płatności (ust. 2 pkt 2); niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, organ udziela tym stronom tylko na ich żądanie, podobnie jak tylko na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania i w sprawach tych nie ma zastosowania art. 81 k.p.a. (ust. 2 pkt 3 i 4) - przy czym powołany art. 81 k.p.a. uzależnia uznanie danej okoliczności za udowodnioną od umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do tego dowodu; obowiązek przedstawiania dowodów, udzielania zaś wyjaśnień co do okoliczności sprawy obciąża strony a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie wywodzącej z tego faktu skutki prawne (ust. 3).

Następnie Sąd stwierdził, że organy dokonały pomniejszenia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ze względu na stwierdzone wadliwe określenie przez skarżącą powierzchni działek rolnych. Płatności tego rodzaju przysługują producentowi rolnemu do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytkowanych przez niego w celu rolniczym, będących w jego posiadaniu na dzień [...] maja roku złożenia wniosku, kwalifikujących się do tej płatności zgodnie z art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31 stycznia 2009r., dalej: rozporządzenie nr 73/2009.). Grunty te, przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek, muszą być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej i nie mogą przekraczać określonych powierzchni.

W powołanym rozporządzeniu nr 73/2009 przekazano ustawodawcy krajowemu uprawnienia do określenia wymogów minimalnych co do dobrej kultury rolnej (art. 6). W prawie krajowym zostały one określone w rozporządzeniu w sprawie minimalnych norm. Według § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm, grunty nie mogą być zakrzaczone i zadrzewione. W przypadkach dotyczących obu płatności tj. ONW i w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podnoszona przez skarżąca okoliczność dotycząca stosowania się do wymogów B. Parku Narodowego, może być rozważana w ramach wyjątku nawiązującego do przepisów ustawy o ochronie przyrody.

W związku z tym WSA zauważył, że przepisy ustawy o ochronie przyrody – w części dotyczącej nie tylko parków narodowych ale i innych form ochrony - zawierają generalne nakazy ochrony elementów przyrody, w tym różnego rodzaju roślin, grzybów, drzew, krzewów itd., i zakazy ich niszczenia czy bezzasadnego usuwania, ale jeśli chodzi o niepodleganie wycięciu, to wskazano w niej wprost tylko drzewa będące pomnikami przyrody. W rozpoznawanej sprawie nie wykazano występowania takich drzew.

WSA podzielił stanowisko organów odnośnie do wyłączenia powierzchni części działek B i C (0,34 ha i 0,17 ha) ze względu na położenie ich poza deklarowanymi działkami ewidencyjnymi nr 372 i 144. Wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powinien zawierać oznaczenie działki rolnej i numer działki ewidencyjnej, na której ta działka rolna jest położona oraz powierzchnię działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej. W ocenie Sądu wadliwe dane podane w tym zakresie we wniosku zostały prawidłowo uznane przez organy jako podstawa do wyłączenia tych powierzchni z uprawnienia do płatności. Zdaniem WSA, obliczenia płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej, z dokonaniem pomniejszenia nie nasuwają zastrzeżeń. Dotyczy to także płatności do krów przyznanej skarżącej na podstawie art. 7 ust. 2b pkt. 2 lit. a) ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach), pomniejszonej o kwotę 131,07 zł w oparciu o art. 11 rozporządzenia Rady (UE) nr 1181/2013 z dnia 19 listopada 2013 r. określającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/20009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 964/2013 (Dz. Urz. UE L 313/13 z 22 listopada 20013r., dalej: rozporządzenie nr 1181/2013) - ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego (zmniejszenie o 2,4536585 płatności przekraczających 2000 euro).

Sąd pierwszej instancji uznał za zgodną z prawem decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie płatności rolnośrodowiskowych. W ocenie Sądu, wskazany przez organ odwoławczy, zakres koniecznego uzupełnienia postępowania uzasadniał wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Potrzeba ustalenia faktycznego sposobu użytkowania działek A, D i G oraz zakresu naruszenia przez skarżącą szczegółowych wymogów programu rolnośrodowiskowego w ramach poszczególnych pakietów i wariantów, a także konieczności wyjaśnienia treści planu rolnośrodowiskowego zawierającego sprzeczne informacje co do użytkowania działki D (wypas, koszenie) oznacza konieczność powtórnej analizy wszystkich danych objętych wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności.

J. M. zaskarżyła opisany wyrok w zakresie oddalającym skargi na decyzje w przedmiocie płatności ONW i płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wniosła o jego uchylenie w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; ewentualnie na podstawie art. 176 w związku z art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skarg oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1. 1. Na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
2. 1) art. 28b w związku z art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędna jego wykładnię polegająca na przyjęciu że skarżąca nie przedstawiła dowodów na stwierdzenie uprawnień do otrzymania płatności w pełnej wysokości oraz polegającą na przyjęciu, że różnica między zadeklarowaną przez skarżącą a faktyczną powierzchnią działek wynosi więcej niż 3 % co wynikało z błędnego pomiaru dokonanego przez organ;
3. 2) § 2 pkt. 5 w związku z § 3 ust. 1 i 2 w związku z § 5 ust. 3 rozporządzenia ONW poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że nie są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez skarżącą na działkach zadeklarowanych we wniosku;
4. 3) § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu że grunty, które są porośnięte drzewami i krzewami na działkach skarżącej nie podlegają wyłączeniu stosownie do ust 1 tj. niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, podczas gdy grunty te znajdują się na ternie B. Parku Narodowego;
5. 4) art. 10 ust. 2 i 3, art. 4 ust. 7, art. 7ust. 1, art.
6. 16. ust. 5 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że dla działek skarżących pomoc należało obliczyć na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwójną różnicę, podczas gdy przyjęta przez organ różnica jest błędna;
7. 5) art. 6 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że grunty zadeklarowane przez skarżącą nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej stosownie do przepisów ochrony środowiska;
8. 6) art. 7 ust. 1 i 2 pkt. 2, ust. 2b, ust. 4 ustawy o płatnościach poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącej nie przysługuje płatność w pełnej wysokości oraz, że wszystkie grunty rolne nie są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności podczas gdy skarżąca z tego obowiązku się wywiązała;
9. 7) art. 12 ust. 3 i 4, art. 26, art. 57 ust. 3, art. 58, art.78, art.79 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ dokonał prawidłowych czynności kontrolnych na działkach będących przedmiotem wniosku o przyznanie płatności;

1. 2. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
2. 1) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania podniesionych w skardze zarzutów a także nieustosunkowanie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów a także zastrzeżeń do protokołu kontroli dokonanych przez skarżącą;
3. 2) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach organ oparł ustalenia faktyczne sprawy przy uwzględnieniu zastrzeżeń złożonych przez skarżącą i podniesionych w skardze zarzutów;
4. 3) Art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów jakie miałyby przemawiać za oddaleniem skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.

Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

1. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Formułując zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię strona wnosząca skargę kasacyjną ma obowiązek wskazania jaką wykładnię przyjął Sąd pierwszej instancji, dlaczego jest ona nieprawidłowa oraz jak należy rozumieć dany przepis prawa.

Mimo, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06).

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne z uwagi na sposób w jaki została zredagowana skarga kasacyjna.

W ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Wbrew opisanemu wcześniej obowiązkowi związanemu z postawieniem tego rodzaju zarzutu, w skardze kasacyjnej nie podano jaką wykładnię przepisów wymienionych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej przyjął Sąd pierwszej instancji, dlaczego jest ona nieprawidłowa oraz jak, zdaniem skarżącej, należy rozumieć te przepisy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor nie nawiązuje do zgłoszonych zarzutów naruszenia prawa materialnego, a podana argumentacja koncentruje się wokół kwestii procesowych. Dodać należy, że z uzasadnienia wniesionego środka odwoławczego nie wynika również, by skarżąca zarzucała niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W sytuacji gdy podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zostały uzasadnione należało uznać, że skarga kasacyjna w omawianym zakresie nie odpowiada warunkom określonym w art. 176 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu analizy motywów orzeczenia Sądu pierwszej instancji, ponadto stwierdza, że Sąd ten w ogóle nie dokonywał wykładni przepisów, których niewłaściwe zrozumienie zarzucała skarżąca. Powołanie przepisów prawa materialnego i podanie ich treści, tak jak to uczynił WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w żadnym razie nie może być traktowane jako ich wykładnia.

Jak już wcześniej podniesiono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że może być ona rozpoznana tylko w zakresie sformułowanych w niej zarzutów. W przypadku gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca naruszenie przepisów prawa przez ich błędną wykładnię, a Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tych przepisów, to taki zarzut musi być uznany za oczywiście niesłuszny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przede wszystkim należy zauważyć, że art. 1 p.p.s.a. nie ma jednostek redakcyjnych wskazanych przez skarżącą tj. § 1 i 2. W związku z niewłaściwym określeniem przepisu, którego naruszenia miał dopuścić się Sąd pierwszej instancji niemożliwa była ocena zasadności omawianego zarzutu w tym zakresie.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z powołanej regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej oraz, że nie zastosował środków określonych w ustawie. Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie zarzuciła, że doszło do tak rozumianego naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., podniosła natomiast nienależyte wykonanie obowiązku kontroli poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nie odpowiadający wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Powołany przepis zawiera dyrektywę skierowaną pod adresem sądu sporządzającego uzasadnienie wyroku, by zawierało ono zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podkreślenia wymaga, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, by taka sytuacja miała miejsce. Dodać także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r. wyjaśnił, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa skarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z 15.02.2010 r. II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39).

Uzasadnienie skargi kasacyjnej odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wskazuje na to, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało stanowiska Sądu co do stanu faktycznego przyjętego w sprawie, zatem zarzut należało uznać także z tej przyczyny za niezasadny.

W orzecznictwie i piśmiennictwie nie budzi wątpliwości, że przewidziany w art. 141 § 4 p.p.s.a. wymóg przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów podniesionych w skardze nie może ograniczać się jedynie do ich przytoczenia, ale oznacza także konieczność odniesienia się do nich przy wyjaśnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymogom.

Skarżąca podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał zarzutów zgłoszonych w skardze i nie ustosunkował się do nich, a ponadto nie odniósł się do zastrzeżeń wniesionych przez skarżącą do protokołu kontroli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, przedstawiając argumenty, które w jego ocenie dawały podstawy do uznania ich za niezasadne. Podkreślić należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, lecz ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wyrażony w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie.

Zauważyć w związku z tym należy, że Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do poszczególnych płatności przedstawił własną ocenę ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji i zastosowania przepisów prawa materialnego. Stwierdzić należy, że część analityczna uzasadnienia pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Podkreślenia także wymaga, że skardze kasacyjnej nie zostały wymienione zarzuty, których nie rozpoznał Sąd pierwszej instancji i do których nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku, co dodatkowo przemawia za przyjęciem, że omawiany zarzut nie jest usprawiedliwiony.

W tym kontekście niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. "(...) wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów jakie miałyby przemawiać za oddaleniem skargi." Jak już wyjaśniono uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., zaś trafność argumentacji podanej przez WSA nie może być podważana poprzez postawienie zarzutu naruszenia tego ostatnio powołanego przepisu.

Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 151 p.p.s.a.

Skarżąca argumentację związaną z tym zarzutem skoncentrowała wokół nieprawidłowego określenia rzeczywistej powierzchni działek rolnych, do których powinna być przyznana płatność ONW. Zdaniem skarżącej, wspomniana powierzchnia wynikająca z protokołu kontroli jest nieprawidłowa, z uwagi na wyłączenie przez organ z użytkowania obszarów gdzie występują skupiska drzew i krzewów. Zdaniem skarżącej, organ ustalając stan faktyczny winien oprzeć się na wszystkich możliwych dowodach, nie zaś ograniczać się do wyników jednej kontroli, w szczególności gdy odbiega on od ustaleń kontroli przeprowadzonych w latach poprzednich.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął za podstawę wyroku ustalenia poczynione przez organy administracji co do powierzchni gruntu faktycznie użytkowanego rolniczo jako łąki lub pastwiska i dokonał właściwej kwalifikacji zgłoszonych przez skarżącą do płatności ONW gruntów, a ustalenia te zostały poczynione bez naruszenia przepisów postępowania.

Na wstępie należy zauważyć, że w postępowaniu prowadzonym przez organy ARiMR na postawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych, znajdujących zastosowanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W omawianej kategorii spraw ustawodawca inaczej postrzega zasadę prawdy materialnej. W przeciwieństwie do reguł określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosowanie art. 7 k.p.a. ograniczone zostało do części stanowiącej zasadę praworządności, zaś art. 77 § 1 k.p.a. zastąpiony został w całości przez art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W myśl tego ostatnio powołanego przepisu obowiązki organów ARiMR zostały ograniczone do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, (a nie do jego poszukiwania). Należy ponadto podkreślić, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ciężar dowodzenia spoczywa na stronie, która z faktów wywodzi skutki prawne.

W tym stanie rzeczy za chybione należało uznać te zarzuty skargi kasacyjnej, które zostały sformułowane w nawiązaniu do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a dotyczyły gromadzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, gdyż wymienione przepisy nie miały zastosowania w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ONW.

Zakres czynności, które muszą być z urzędu przeprowadzone przez organ przed wydaniem decyzji we wskazanym postępowaniu określony jest w przepisach prawa krajowego i unijnego. Takimi czynnościami są między innymi kontrole, o których mowa w art. 30 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i przepisach rozporządzenia nr 65/2011 Na zasadach określonych w art. 7, art. 12, art. 15 ust. 5 i 6 powołanego ostatnio rozporządzenia, do czynności kontrolnych mają zastosowanie niektóre przepisy rozporządzenia nr 1122/2009.

W związku z tym stwierdzić należy, że organ prowadzący postępowanie był uprawniony do zweryfikowania powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku pomocowym, w ramach kontroli administracyjnej i systemu kontroli na miejscu. Kontrolę taką organ może przeprowadzić przy wykorzystaniu ustanowionego zgodnie z prawem wspólnotowym i krajowym systemem identyfikacji działek rolnych stanowiącego element zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Podstawę prawną tej kontroli stanowi w szczególności art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiący, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych – ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Należy też podkreślić, że ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu.

Obszar faktycznie użytkowany przez skarżącą został ustalony na podstawie wyników kontroli na miejscu, któremu to dowodowi skarżąca nie przeciwstawiła takiego dowodu, który by je skutecznie podważył. Weryfikacja danych obszarowych działek rolnych, wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, następuje na podstawie kontroli na miejscu, której wyniki mają decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.

Wyniki kontroli na miejscu znajdujące potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej oraz szkicach pomiarowych kontrolowanych działek, obrazują istnienie na zgłoszonych do płatności działkach całych zwartych kompleksów porośniętych drzewami i krzewami.

W związku z tym Sąd pierwszej instancji trafnie uznał za prawidłowe stanowisko organu, że w sytuacji gdy płatność ONW jest przyznawana do działek rolnych lub ich części, czyli powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, konieczne jest wyłączenie z tych płatności wszystkich powierzchni niespełniających tego warunku.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z wynikającą z § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm zasadą, grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami. Przepis § 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia przewiduje wyjątki od tej zasady, w tym dopuszcza występowanie drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Skarżąca powołując się na umowę dzierżawy gruntów zawartą z B. Parkiem Narodowym wywodziła, że jest zobowiązana do przestrzegania warunków określonych w tej umowie, w tym do zachowania istniejących drzew i krzewów. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z tym zauważa, że warunki umowy dzierżawy nie wyłączają obowiązku stosowania się do przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Skarżąca powinna deklarować do przyznania płatności tylko te działki rolne, które w danym roku są użytkowane rolniczo, z pominięciem obszarów, na których znajdują się drzewa i krzewy. Dodać trzeba, że skarżąca nie wykazała, by w sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia, że te drzewa i krzewy spełniają warunki określone w § 4 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm, a więc powołany przepis nie mógł mieć zastosowania przy ustalaniu powierzchni działek rolnych.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.