Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej.
B. Sp. z o.o. w B. wystąpiła ze skargą od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., pełnomocnik B. Sp. z o.o. w B. powiadomił, że postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r., w sprawie sygn. akt VIII GU 32/14, Sąd Rejonowy w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika. Dołączając do wymienionego pisma odpis postanowienia o ogłoszeniu upadłości spółki podniósł, że w sytuacji, gdy pełnomocnictwo udzielone przez spółkę dotychczasowym pełnomocnikom wygasło, a zarząd nad masą upadłości spółki sprawuje wyznaczony syndyk sądowy J. N., uzasadniony jest wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W punkcie wyjścia podkreślić należy, że zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obligatoryjne zawieszenie postępowania sądwoadministracyjnego w warunkach określonych tym przepisem wiąże się z łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek, a mianowicie podmiotowej (wszczęcie postępowania upadłościowego wobec strony) oraz przedmiotowej (zaskarżony akt lub czynność dotyczą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości). Dokonując oceny ziszczenia się tych przesłanek w rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy przede wszystkim, że za niesporny uznać należy fakt upadłości strony toczącego się postępowania, co jednoznacznie wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt VIII GU 32/14.
Należało również przyjąć, że kontrolowany w postępowaniu sądowoadministarcyjnym akt, a mianowicie postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Za "przedmiot,", w rozumieniu art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się bowiem zarówno rzeczy, jak i wierzytelności oraz inne prawa majątkowe (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2013.). Również z art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 ze zm.) wynika, że należność z tytułu kary nałożonej kontrolowanym postanowieniem, podlega zaspokojeniu z funduszów masy upadłości.
W sytuacji więc, gdy Naczelny Sąd Administracyjny powiadomiony został o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej B. Sp. z o.o. w B., a w rozpatrywanej sprawie ziściły się określone przepisem art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przesłanki zwieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, to Sąd ten zobligowany był, wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu, zawiesić postępowanie ze skargi kasacyjnej spółki z dniem ogłoszenia upadłości tej spółki, co znajduje swoje potwierdzenie w treści § 2 art. 124 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zawieszenie postępowania w przypadku wymienionym w pkt 4 § 1 skutkuje od dnia zdarzenia, który go spowodował.
Podkreślając znaczenie tego aspektu zagadnienia analizowanego w rozpatrywanej sprawie, który wiąże się z rozgraniczeniem kompetencji sądów powszechnych oraz sądów administracyjnych, zwłaszcza zaś rysujących się na tym tle konsekwencji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 1339/13; J. Jaśkiewicz "O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym", ZNSA 2010, nr 2, s. 36 i n.), należy przyjąć, że istota zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w związku z zaistnieniem przypadku określonego w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., wobec treści art. 43 § 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, wiąże się z potrzebą ustalenia podmiotu reprezentującego masę upadłości, a w jego konsekwencji umożliwienia syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że jakkolwiek regulacja zawarta w art. 128 § 1 pkt 1 – 4 p.p.s.a. nie udziela wprost odpowiedzi na pytanie o przesłanki podjęcia postępowania zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., to nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że na gruncie pierwszego spośród przywołanych przepisów mowa jest podjęciu z urzędu postępowania w razie ustania przyczyn jego zawieszenia. Ponadto, z przepisu tego wynika, że wymienione w nim przyczyny podjęcia postępowania mają charakter przykładowy, co potwierdza okoliczność operowania przez ustawodawcę na jego gruncie określeniem "w szczególności". Katalog ten nie ma więc charakteru zamkniętego, z czego wynika, że w analizowanym zakresie zasadnicze znaczenie ma ustanie przyczyny zawieszenia postępowania, której zaistnienie w przeszłości tamowało bieg tego postępowania.
Uwzględniając więc przedstawiony powyżej kierunek interpretacji regulacji ustanowionej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s..a. przyjąć należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, cel stosowania wymienionego przepisu wyrażający się w obligatoryjnym zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi kasacyjnej spółki, został zrealizowany z dniem ogłoszenia jej upadłości likwidacyjnej. Z pisma z dnia [...] lipca 2014 r. oraz dołączonego do niego odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy wynika bowiem, że zarząd nad masą upadłości sprawuje wyznaczony syndyk masy upadłości.
Tym samym, wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, postępowanie to należało podjąć z udziałem wyznaczonego syndyka masy upadłości. Zwłaszcza, że świetle przepisów art. 65 oraz art. 138, 139, 144 i 145, które regulują udział syndyka, nadzorcy sądowego i zarządcy w postępowaniach sądowych i administracyjnych prowadzonych przeciwko lub na rzecz upadłego, nie może budzić wątpliwości, że zgodnie z nimi, syndyk albo zarządca obowiązani są wstąpić do takich postępowań, gdy spór dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Lex 2011, t. 1 do art. 65).
Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 128 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.