Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1748/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. T.-S. i J. P. wspólników T. s.c. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2012 r. nr. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, oddalił skargę.
Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 9 lipca 2010 r. K.T. – S.oraz J. P. - wspólniczki spółki cywilnej Terra (dalej: "skarżące", "strona skarżąca") złożyły w Dolnośląskim Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013.
Przedmiot wniosku obejmował sfinansowanie robót związanych z dokończeniem budowy budynku na działkach ewidencyjnych nr 358/17 i 358/18 AM 2 obręb Słabocin dla potrzeb usytuowania ośrodka leczenia uzależnień.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 9 lipca 2012 r. podtrzymał stanowisko zajęte przez Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w piśmie z dnia 13 kwietnia 2012 r., odmawiające przyznanie skarżącym wnioskowanej pomocy.
Na ten stan rzeczy, w ocenie organu, złożyło się kilka przyczyn, a mianowicie:
- - Wniosek obejmował sfinansowanie kosztów dokończenia budowy budynku mieszkalnego, co nie mieści się w kosztach kwalifikowalnych dla takiej pomocy, w świetle przepisów § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów (Dz. U. Nr 139, poz. 883 z e zm.), wydanego na podstawie ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173). W myśl § 13 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, do kosztów kwalifikowalnych, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 1, zalicza się koszty: 1) budowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją niemieszkalnych obiektów budowlanych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki;
- 2) nadbudowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją istniejących budynków mieszkalnych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki.
- - Skarżące nie przedłożyły dokumentów potwierdzających jednoznacznie bycie inwestorem wszystkich robót opisanych w zestawieniu rzeczowo-finansowym planowanej inwestycji, a także nie wydzieliły z kosztorysu kosztów poniesionych przez inne podmioty.
- - Budzi wątpliwości organu prawidłowość zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości.
- - Skarżące nie przedstawiły dowodu o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy.
- - Dokumentacja funkcjonalno-przestrzenna nie zawiera pełnej legendy, wobec czego nie jest możliwe zlokalizowanie wszystkich planowanych do zakupu urządzeń i mebli.
Rozpoznając skargę wniesioną przez skarżące Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., o czym była mowa na wstępie, skargę tę oddalił.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu o niekwalifikowalności wnioskowanej pomocy w świetle przepisów § 13 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia.
Sąd pierwszej instancji również zaakceptował stanowisko organ w kwestii braku przedłożenia przez skarżące dowodów jednoznacznie wskazujących na bycie przez nie inwestorami w odniesieniu do wszystkich robót objętych wnioskowaną pomocą i wyodrębnienia kosztów poniesionych przez inne podmioty.
Także za trafne uznano stanowisko organu, zarzucające skarżącym nie przedłożenie pełnej dokumentacji funkcjonalno-przestrzennej.
Natomiast za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał zastrzeżenia organu w kwestiach dotyczących umowy dzierżawy i posiadania przez skarżące statusu mikroprzedsiębiorcy.
Skarżące wywiodły skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarga kasacyjna na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1. § 13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i Rozwój Mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wniosek skarżących dotyczył kosztów na przebudowę nieistniejącego budynku mieszkalnego.
- 2. § 13 ust.1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i Rozwój Mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje refundacja kosztów objętych wnioskiem, ponieważ w ustalonym stanie faktycznym mamy do czynienia z dokończeniem budowy budynku mieszkalnego a nie z przebudową budynku niemieszkalnego.
- 3. § 18 ust. 3 i 4 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i Rozwój Mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że wniosek o przyznanie pomocy jest niekompletny ze względu na brak kompletnej dokumentacji funkcjonalno – przestrzennej, która nie zawierała legendy wobec czego nie było możliwe zlokalizowanie wszystkich planowanych do zakupu urządzeń.
- 4. naruszenia przepisów prawa materialnego skarga kasacyjna zarzuca na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- - błędne ustalenie stanu faktycznego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, mające wpływ na wynik sprawy i przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym występuje sytuacja dokończenia budowy nieistniejącego budynku mieszkalnego, a nie budowa istniejącego budynku mieszkalnego;
- - przyjęcie, że brak legendy w dokumentacji funkcjonalno – przestrzennej może być powodem odrzucenia wniosku przez Agencję mimo, iż skarżące podnosiły że w innych rozstrzygnięciach Agencja w ogóle nie wymagała przedstawienia takiej dokumentacji, co stanowi niejednakowe traktowanie wnioskodawców starających się o dofinansowanie PROW i nieustaleni stanu faktycznego w tym względzie poprzez zadanie odpowiedniego pytania drugiej stronie postępowania.
Skarga kasacyjna, uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, zarzuca w uzasadnieniu błędność stanowiska Sądu pierwszej instancji jakoby w stanie faktycznym sprawy miało mieć miejsce dokończenie budowy nieistniejącego budynku mieszkalnego. Wbrew temu, inwestycja obejmowała wykonanie nadbudowy budynku niemieszkalnego. O charakterze budynku decyduje sposób jego użytkowania, nie zaś jak został on nazwany na etapie budowy. Dlatego organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji, błędnie oceniły inwestycję pod kątem zastosowania przepisu § 13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 lipca 2008 r., który w sprawie nie miał zastosowania.
Natomiast, jak wskazano, wniosek skarżących oparty jest na przepisie § 13 ust.1 pkt 1 omawianego rozporządzenia, który zgodnie ze stanem faktycznym normuje budowę, przebudowę lub remont połączony z modernizacją niemieszkalnego obiektu budowlanego. Jak wskazuje się w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji został zmieniony sposób użytkowania parteru budynku i funkcjonował tam Ośrodek Terapii Uzależnień, a zatem obiekt jest wykorzystywany dla celów nie mieszkalnych.
Skarga kasacyjna zarzuca także błędność stanowiska Sądu pierwszej instancji, aby w sytuacji, o której mowa w przepisie § 13 ust.1 pkt 1 rozporządzenia, należało zakończyć budowę budynku. Natomiast możliwe jest, co w sprawie miało miejsce, uzyskanie pozwolenia na użytkowanie budynku przed wykonaniem wszystkich robót. Ponadto na potrzeby zastosowania w sprawie przepisu § 13 ust.1 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia sporny budynek spełniał kryteria wskazane w tym przepisie, gdyż był budynkiem w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. W myśl tego przepisu, przez "budynek" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Tym zaś wymogom odpowiadał sporny budynek.
Według skarżących zostały dopełnione wymogi w zakresie przestawienia wymaganego kosztorysu, który obejmował wyłącznie koszty związane z realizacją prac objętych wnioskiem o dofinansowanie. Jak zarzucono, organ miał możliwość wystąpienia do skarżących z wnioskiem o wydzielenie kosztów wykonanych przez poprzednie podmioty, stosownie do przepisów § 18 ust. 3 i 4 powołanego rozporządzenia. Jednakże nie można wydzielić robót zrealizowanych przez innych, wcześniejszych inwestorów, bo takich prac nie ma w zestawieniu rzeczowo-finansowym.
Skarga kasacyjna zarzuca również błędność zarzutu jakoby nie przedłożyły dokumentów potwierdzających jednoznacznie bycie inwestorem wszystkich robót opisanych w zestawieniu rzeczowo-finansowym planowanej inwestycji. Zważywszy na nie posiadanie przez spółkę cywilną osobowości prawnej wspólniczki podjęły uchwałę, iż dla potrzeb reprezentacji inwestorem będzie K. T.-S., chociaż zatwierdzony kosztorys został podpisany przez obie wspólniczki. Jak podnoszą, aby ubiegać się o dofinansowanie na objęte wnioskiem roboty, nie trzeba być inwestorem wymienionym w decyzji o pozwoleniu na budowę, czy właścicielem budynku. Wystarczające jest dysponowanie budynkiem na podstawie umowy dzierżawy i przedstawienie kosztorysu inwestorskiego na zakres robót budowlanych, które służą realizacji celu, jakim jest ośrodek terapii uzależnień.
Odnosząc się do zarzutu braku dokumentacji funkcjonalno-przestrzennej w ocenie skarżących zarzut ten jest nietrafny. Na przedłożonej organowi dokumentacji zlokalizowano wszystkie niezbędne urządzenia i meble.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, która powodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
Zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, zarzucającą błędność stanowiska Sądu pierwszej instancji, akceptującego pogląd, iż stan faktyczny nie mieścił się w hipotezie przepisu § 13 ust.1 pkt 1 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i Rozwój Mikroprzedsiębiorstw". Jak trafnie wywodzą skarżące zakresem regulacji tego przepisu jest budowa, przebudowa lub remont obiektu budowlanego, połączonego z jego modernizacją, jeżeli końcowym tego rezultatem jest obiekt niemieszkalny, co w sprawie miało miejsce. Przepis ten, w przeciwieństwie do sytuacji wymienionej w § 13 ust.1 pkt 2, nie wymaga, aby obiekt stanowiący przedmiot budowy, przebudowy lub remontu, musiał spełnić wymóg obiektu odebranego, w myśl przepisów Prawa budowlanego.
Również, jak zasadnie wywodzą skarżące, organ i Sąd pierwszej instancji nie wykazali, aby ewentualne mankamenty w zakresie braku legendy w dokumentacji funkcjonalno-przestrzennej uniemożliwiały lokalizację wszystkich urządzeń i mebli objętych zakresem rzeczowym wnioskowanej pomocy.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, akceptujące argumentację organu, co do braku legitymowania się w niniejszej sprawie przez przedsiębiorcę ubiegającego się o pomoc, tj. K. T.-S. i J.P. T. s.c., przymiotem inwestora. Nakłady inwestycyjne, o sfinansowanie których ubiegała się omawiana spółka cywilna, w ramach pomocy publicznej ze środków unijnych, nie wchodzą bowiem w zakres jej majątku. Natomiast wspomniane nakłady inwestycyjne wzbogacają wartość obiektu, którego właścicielami są K. T.-S. i M. S., a więc nie spółka cywilna. Okoliczność ta, akceptując w tej mierze stanowisko organu i Sądu pierwszej instancji, jest istotną przeszkodą dla uzyskania wnioskowanej pomocy. Inwestor, dla ubiegania się o pomoc ze środków Unii Europejskiej, musi spełnić nie tylko wymogi formalne, ale również i przede wszystkim, wymogi materialne, a więc być podmiotem określonych praw majątkowych, na których cele przeznaczone są środki pomocowe, o których mowa w niniejszej sprawie.
Za takie majątkowe prawo nie może być uznana umowa dzierżawy obiektu. Taka umowa jest oczywiście wystarczająca dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ale już, dla ubiegania się o pomoc ze środków publicznych, nie wystarczy legitymowanie się takim tytułem, tj. wynikającym ze stosunku obligacyjnego, jakim jest umowa dzierżawy. Ewentualnie o taką pomoc mógłby ubiegać się wydzierżawiający. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w okolicznościach sprawy.
Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a).