Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 304/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę O. w B., R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że O. z siedzibą w B. w R. wniosła skargę na powyższą decyzję wydaną w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego, ustanawiając pełnomocnikiem do doręczeń w Polsce W. D. Wobec faktu, że znajdujące się w aktach administracyjnych pełnomocnictwo do doręczeń nie rozciąga się na postępowanie sądowoadministracyjne, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 sierpnia 2017 r., działając na mocy art. 299 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 t. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), wezwano skarżącą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 20 września 2017 r. jednakże pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie wykonała niniejszego zarządzenia i nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń w Polsce.
Odrzucając skargę strony Sąd I instancji wskazał na treść art. 299 § 1-3 p.p.s.a. i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku i nie ustanowiła w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnika do prowadzenia sprawy, ani też pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Licząc od dnia doręczenia skarżącej niniejszego wezwania WSA wskazał, że dwumiesięczny termin na ustanowienie pełnomocnika upłynął w dniu 20 listopada 2017 r.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła spółka O., zaskarżając orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia poprzez błędne zastosowanie dyspozycji art. 299 § 2 i 3 p.p.s.a., poprzez wezwanie skarżącej do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w Polsce, gdy ta dużo wcześniej ustanowiła go, a następnie poprzez odrzucenie skargi, gdy w aktach sprawy znajduje się dokument potwierdzający ustanowienie pełnomocnika do spraw doręczeń w Polsce.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy i wskazała, że wszelki pisma w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny przesyłał na adres W. D. ustanowionego jako pełnomocnik do doręczeń w Polsce. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że w dniu 22 stycznia 2018 r. bezpośrednio na adres O. w B. w F. doręczono niniejsze postanowienie Sądu, odrzucające skargę z powodu nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce, podczas gdy już po przyjęciu sprawy do ponownego rozpoznania wezwania do spółki kierowano na adres W. D. Ponadto do skargi kasacyjnej załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię pisma spółki z dnia [...] kwietnia 2017 r., które stanowiło dokument potwierdzający jednoznacznie ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w Polsce w osobie W. D. z adresem: ul. W. [...]-[...], [...]-[...] B., a także również potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma przez Biuro Podawcze WSA w Lublinie.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, w rozpoznawanej sprawie nie było żadnych podstaw merytorycznych do zastosowania art. 299 § 2 i 3 p.p.s.a., a co za tym idzie zastosowanie to było oczywiście błędne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że ustawodawca w Dziale X ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawarł przepisy regulujące postępowanie w sprawach z zakresu postępowania w obrocie zagranicznym. Zgodnie z treścią art. 299 § 2 p.p.s.a. usytuowanego w tym Dziale, jeżeli strona nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej.
A zatem nieustanowienie takiego pełnomocnika przez podmiot zagraniczny, który jest stroną postępowania, stanowi brak formalny, który może zostać konwalidowany poprzez jego uzupełnienie na wezwanie sądu. Stosownie bowiem do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. I właśnie w przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi "ustawa stanowi inaczej", ponieważ z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. W tym miejscu należy przywołać regulację z art. 173 § 1 p.p.s.a., która stanowi, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 /.../, przysługuje skarga kasacyjna.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zachodzi jeden z wymienionych w tym przepisie przypadków wyłączenia możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, należy odnieść się do unormowania zawartego w treści art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Wskazany przepis stanowi, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. art. 220 § 3 p.p.s.a.
W świetle przedstawionych powyżej unormowań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie, odrzucające skargę z powodu nieuzupełnionego braku formalnego, przysługiwało zażalenie nie zaś skarga kasacyjna. Tym samym, pomimo błędnego pouczenia Sądu I instancji o możliwości zaskarżenia tego postanowienia skargą kasacyjną oraz pouczenia o terminie wniesienia tego środka zaskarżenia w ciągu 30 dni od daty doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem (karta akt sądowych – nr 140), Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną potraktował jako zażalenie i przyjął do rozpoznania pomimo przekroczenia terminu, który przewidziany jest na wniesienie zażalenia na postanowienie WSA.
Przechodząc zatem do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasługuje on na uwzględnienie. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia ustanowienia przez skarżącą spółkę pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Polski. Zdaniem sądu kasacyjnego, w świetle okoliczności niniejszej sprawy uznać należało, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji, odrzucające skargę z powodu nieuzupełnienia braku formalnego w postaci nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń na terytorium RP, jest wadliwe i jako takie podlegało uchyleniu. Skarżąca spółka mająca siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej już na etapie postępowania przed organami administracyjnymi ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń w osobie W. D., mającego miejsce zamieszkania na terytorium Polski (karta akt administracyjnych – nr 19).
Następnie podmiot zagraniczny wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w jej treści wskazując, że pełnomocnikiem do spraw doręczeń w Polsce pozostał ten sam pełnomocnik, który był ustanowiony na etapie rozpoznawania sprawy przez organy administracji publicznej, czyli W. D. Sąd I instancji stwierdził, że skarżącą należało jednak wezwać do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce, zgodnie z art. 299 § 2 p.p.s.a. Wezwanie w tym zakresie WSA skierował jednak właśnie na adres W. D., traktując go z założenia jako pełnomocnika do doręczeń. Kolejne pisma w sprawie również były przez Sąd I instancji kierowane na adres ustanowionego przez spółkę już na wcześniejszym etapie postępowania pełnomocnika do doręczeń. Dopiero pismem z dnia 4 września 2017 r. WSA zwrócił się do samej skarżącej o ustanowienie w terminie dwóch miesięcy pełnomocnika do doręczeń w Polsce, pod rygorem odrzucenia skargi. Niniejsze wezwanie zostało przez spółkę odebrane 20 września 2017 r. Następnie Sąd I instancji uznając, że brak skargi we wskazanym zakresie nie został uzupełniony, odrzucił skargę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że odrzucenie skargi było nieprawidłowe. W świetle okoliczności sprawy, całości akt (zarówno administracyjnych, jak i sądowych), kierowania przez WSA wszelkich pism na adres W. D., a tym samym traktowania go w pismach wywodzących się z Sądu jako pełnomocnika do doręczeń, należało uznać, że pełnomocnictwo w tym zakresie zostało przez spółkę udzielone i obowiązywało nieprzerwanie zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Z całości korespondencji Sądu jednoznacznie wynika, że W. D. był pełnomocnikiem spółki zagranicznej O. do doręczeń na terytorium Polski (vide: wezwanie z dnia 4 kwietnia 2017 r. – karta akt sądowych nr 19; doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę - karta akt sądowych nr 20; doręczenie pouczenia – karta akt sądowych nr 21; zawiadomienie o przedłużeniu terminu do wykonania wezwania – karta akt sądowych nr 43; zarządzenie z dnia 10 maja 2017 r. – karta akt sądowych nr 62; doręczenie odpisu postanowienia WSA z dnia 10 maja 2017 r. wraz z uzasadnieniem – karta akt sądowych nr 64; wezwanie do złożenia poświadczonego przez tłumacza przysięgłego tłumaczenia całego wypisu z rejestru osób prawnych F. – karta akt sądowych nr 95).
Również wobec zamieszczonego w aktach sprawy administracyjnej pełnomocnictwa udzielonego dla W. D. do spraw doręczeń w Polsce należało uznać, że pełnomocnictwo takie zostało już przez spółkę zagraniczną udzielone i nie zostało przez nią cofnięte. Świadczą o tym także wszystkie działania podejmowane na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przez W. D. w zakresie doręczeń korespondencji kierowanej do i od skarżącej spółki.
Ponadto na uwagę zasługuje również fakt, iż do skargi kasacyjnej załączono dokument datowany na [...] kwietnia 2017 r., z którego bezspornie wynika, że Dyrektor Generalny zagranicznej spółki potwierdził ustanowienie jako pełnomocnika do doręczeń w Polsce Pana W. D., zam. przy ul. W. [...]-[...], [...]-[...] B. Dokument ten został odebrany przez Sąd I instancji w dniu 5 czerwca 2017 r., co wynika z daty widniejącej na kserokopii dowodu potwierdzenia odbioru korespondencji nadanej przez spółkę na adres Sądu I instancji (vide: data na prezentacie Biura Podawczego WSA w Lublinie - karta akt sądowych nr 153). Skoro zatem już w dniu 5 czerwca 2017 r. zagraniczna spółka powiadomiła Sąd I instancji o ustanowionym pełnomocniku do doręczeń, a nadto z całości dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że pełnomocnikiem tym był W. D., niezasadnym było uznanie, że w sprawie niniejszej skarga zawiera wskazany brak formalny i odrzucenie jej na tej podstawie.
Z tych powodów zaskarżone postanowienie było nieprawidłowe i podlegało uchyleniu. Sąd I instancji weźmie pod uwagę wskazane okoliczności sprawy oraz ww. dokumenty i uznając ich skuteczność procesową nada dalszy bieg wniesionej skardze.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.