Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 320/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę Wadima Augustynowicza (dalej jako: "skarżący") na czynność materialno-techniczną Komendanta Stołecznego Policji z dnia 18 grudnia 2019 r. w przedmiocie wezwania do zdania broni wraz z amunicją oraz legitymacją do depozytu.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 18 grudnia 2019 r. Komendant Stołeczny Policji, działając na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 284; dalej jako: "ustawa o broni i amunicji"), wezwał skarżącego do zdania posiadanych egzemplarzy broni, amunicji do tej broni oraz legitymacji posiadacza broni, a także zaświadczeń uprawniających do nabycia broni do depozytu z uwagi na uzyskaną tego dnia informację uzasadniającą podejrzenie, że skarżący może należeć do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, tj. osób mogących stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Ze skierowanego do Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji pisma z Wydziału dw. z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu Komendy Rejonowej Policji Warszawa II z dnia 18 grudnia 2019 r. wynikało bowiem, że zachowanie skarżącego stanowi zagrożenie dla jego żony, co ustalone zostało na podstawie zeznań świadków.
Skargę na powyższą czynność materialno-techniczną złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie jest sporne, iż w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie wyjaśniające związane z groźbami karalnymi i naruszeniem nietykalności cielesnej. Spór w niniejszej sprawie, co podkreślił Sąd, sprowadzał się do oceny, czy w przedmiotowej sprawie ziściły się okoliczności do odebrania skarżącemu legalnie posiadanej broni.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ dokonując zaskarżonej czynności prawidłowo uznał, że zachodzi obawa, iż skarżący może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Charakter wyjaśnianych czynów, ich okoliczności, sposób działania modus operandi, jak i grożąca skarżącemu kara, dają podstawy, zdaniem Sądu, do uznania, że skarżący może stanowić zagrożenie dla porządku publicznego. Ocena organu, co podkreślił Sąd, mieściła się w granicach uznania przyznanego organom Policji przez ustawodawcę na gruncie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, i nie ma ono w żaden sposób, wbrew stanowisku skarżącego, charakteru arbitralnego.
II
Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił, w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o broni i amunicji.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu prawnego dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem czynności materialno-technicznej Komendanta Stołecznego Policji w przedmiocie odebrania broni palnej, amunicji do tej broni, dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni oraz zaświadczeń uprawniających do nabycia broni nie stwierdził, aby czynność ta została dokonana z naruszeniem prawa, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej przedstawiono wyłącznie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art.19 ust.1 pkt 1 i ust.1a ustawy o broni i amunicji.
W związku z powyższym zauważyć należy, że odbieranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami w zasadniczym zakresie zostało uregulowane w art. 19 ust. 1 i ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Przepis art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji obejmuje sytuacje polegające na ujawnieniu okoliczności uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń palną lub unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, które stanowią podstawę do odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Nie jest to w powołanym przepisie powiedziane wprost, ale jest oczywiste, że chodzi o odebranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni w związku z możliwością wszczęcia lub wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej.
Wskazuje na to wspólny dla wszystkich przypadków wymienionych w art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji warunek odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni mówiący o tym, że: "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu". Jest oczywiste, że chodzi o zwłokę w sprawie dotyczącej cofnięcia pozwolenia na broń lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, czyli wydania w tej sprawie podlegającej wykonaniu decyzji (art. 20 ustawy o broni i amunicji), prowadzającej do czynności powodujących uniemożliwienie osobie tracącej uprawnienie do posiadania broni używania broni zgodnie z jej zasadniczym przeznaczeniem (art. 18 ust. 8 i art. 22 ustawy o broni i amunicji).
Wśród sytuacji wymienionych w art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji jest także przypadek wskazany w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, czyli sytuacja polegająca na tym, że osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy o broni i amunicji. Z powyższego wynika, że na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie, która z tego powodu, że została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi zagrożenie dla siebie oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Z kolei z art.19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji wynika, że Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Porównując oba wskazane wyżej przepisy ustawy można stwierdzić, że przepis art.19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji daje podstawę do odbierania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni przed skazaniem osoby posiadającej pozwolenie na broń prawomocnym orzeczeniem Sądu za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W kontekście tego porównania zauważyć należy, że w przypadku skazania osoby posiadającej pozwolenie na broń prawomocnym orzeczeniem Sądu skazanie to nie jest wystarczającą podstawą odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, gdyż ustawodawca wymaga, aby było to jeszcze uzasadnione tym, iż zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu, zaś w przypadku, gdy wobec takiej osoby toczy się postępowanie o takie przestępstwo wystarczającą przesłankę podjęcia takich samych czynności jest - uwzględniając literalne brzmienie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji - sam fakt, iż postępowanie jest w toku.
Ponadto należy podkreślić, że przy wykładni art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji należy uwzględnić, że jedynie w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca wprowadził niewzruszalne domniemanie prawne, w którym przesłanką domniemania jest skazanie prawomocnym orzeczeniem Sądu za określone przestępstwo, a wnioskiem domniemania uznanie, że osoba skazana stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Natomiast art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji nie dotyczy osób skazanych prawomocnym orzeczeniem Sądu za określone przestępstwa, lecz osób, wobec których toczy się postępowanie o te przestępstwa. Domniemanie prawne ustanowione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie ma w związku z tym zastosowania w sytuacjach opisanych w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe oznacza, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Prowadzi to do wniosku, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 588/23; wyrok TK z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12).
Ponad wszelką wątpliwość w stosunku do skarżącego kasacyjnie toczyło się postępowanie związane z groźbami karalnymi i naruszeniem nietykalności cielesnej.
Tak więc zasadnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że prewencyjne zabezpieczenie broni, amunicji i legitymacji posiadacza broni ze względu na toczące się postępowanie, społeczną szkodliwość i okoliczności, w jakich doszło do czynów objętych wskazanym postępowaniem, miało na celu wyeliminowanie ewentualnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Skoro bowiem przeciwko skarżącemu toczyło się takie postępowanie, to jego zachowanie, choć niepotwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. W takich okolicznościach uznać należy, że wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma w tym przypadku pierwszeństwo nad interesem skarżącego polegającym na pozostawieniu mu prawa dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie.
Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.