Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 949/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 1453/13) oddalił skargę W. T. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

I

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan prawny i faktyczny sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ustalił W. T. (zwanemu dalej: skarżącym) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzja została doręczona skarżącemu [...] lutego 2013 r., zaś odwołanie od decyzji wniesione zostało do organu [...] marca 2013 r.

Mając na uwadze upływ terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r. oddalił skargę.

W treści skargi skarżący zawarł prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżący wskazał, że jest niepełnosprawnym inwalidą z przyznaną I grupą niepełnosprawności, zamieszkuje z matką i ok. 4 – 5 razy w roku przebywa w szpitalu na różnych zabiegach. Z racji swojego stanu zdrowia nie jest w stanie dotrzeć na pocztę w celu nadania, czy odbioru jakichkolwiek przesyłek. Z uwagi na znaczne ograniczenia ruchowe i zdrowotne skarżący wskazał, iż nie jest w stanie w terminie udzielać odpowiedzi na przychodzącą korespondencję oraz dotrzeć na pocztę celem nadania lub odbioru przesyłek.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu choroba skarżącego nie miała przy uchybieniu terminu znaczenia, tym bardziej że choroba wnioskodawcy sama w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ona możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę np. sporządzenia środka odwoławczego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie, dodatkowo wyjaśniając, iż skarżący nie spełnił łącznie przesłanek opisanych w art. 58 k.p.a.

Ustanowiony w sprawie z urzędu pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z uwagi na to, że zostało ono podpisane przez osobę nieuprawnioną, gdyż zakres upoważnienia dla M. S. nie upoważniał go do podpisywania orzeczeń dotyczących przywrócenia terminu. Alternatywnie wniósł również o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych w rozpoznawanej sprawie, jednoznacznie wskazuje, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, czego sam skarżący nie kwestionuje, a co dodatkowo potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 listopada 2013 r. (V SA/Wa 1342/13) oddalający skargę w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w przepisie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy;

1. 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu;
2. 3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu;
3. 4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin.

Zdaniem WSA w W. organ administracji trafnie uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił jednej z czterech przesłanek, tj. nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Analizując przedstawioną przez skarżącego dokumentację medyczną wskazującą na dolegliwości zdrowotne skarżącego, Sąd podzielił stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że skarżący ma problemy zdrowotne i się leczy, jednak fakt jego choroby nie jest zdarzeniem nowym i nieprzewidzianym, a w związku z powyższym można przyjąć za organem administracji, że choroba na jaką cierpi skarżący nie miała znaczenia przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu istotne również jest, że skarżący nie uprawdopodobnił swojej niezdolności do samodzielnego działania (bądź osoby trzeciej) w okresie pomiędzy doręczeniem decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności, tj. 28.02.2013 r., a dniem, z którym upłynął termin do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu pełnomocnika skarżącego odnoszącego się do podpisania zaskarżonego postanowienia przez osobę nieuprawnioną, tj. Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego M. S., bowiem postanowienie to odpowiada dyspozycji art. 124 § 1 k.p.a. oraz wydane zostało zgodnie z prawem, tj. z art. 268a k.p.a., który to artykuł reguluje tzw. przedstawicielstwo administracyjne, które służy dekoncentracji zadań realizowanych przez organ administracji publicznej.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył W. T. Zaskarżył orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, która nie została opłacona ani w części, ani w całości.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 i art. 268a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ["k.p.a."] przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zaskarżone postanowienie Dyrektora M. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. zostało podpisane (wydane) przez osobę uprawnioną, w sytuacji gdy zakres umocowania M. S. nie obejmował wydawania postanowień, o których mowa w art. 59 § 1 i 2 k.p.a.;
2. 2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 151 i 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji, w wyniku dokonania niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, oddalił skargę, w sytuacji w której dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu winien był stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia z uwagi na jego wydanie (podpisanie) przez osobę nieuprawnioną.

Skarżący wskazał, iż w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych zarzutów, dodatkowo zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a, że został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a., polegającym na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu dokonującym kontroli legalności działania organu administracji publicznej było uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na uchybienia, których dopuścił się organ odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono uzasadnienie wskazanych zarzutów.

Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Oczywiście bezzasadny jest zarzut, iż Sąd pierwszej instancji powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 i 268a k.p.a., z tego powodu, że zostało wydane przez pracownika organu, który nie był uprawniony do wydawania postanowień w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji. Upoważnienie do załatwienia sprawy udzielone pracownikowi organu na podstawie art. 268a k.p.a. obejmowało wydawanie decyzji i postanowień w postępowaniu odwoławczym, co oznacza, że pracownik wbrew wywodom przedstawionym w skardze kasacyjnej był upoważniony do wydawania także postanowień w związku z wniesionym odwołaniem, a więc także postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowe, gdyż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z tego powodu, że pracownik organu M. S. nie był upoważniony do jego wydania. Wynika to jednoznacznie ze znajdującego się w aktach sprawy upoważnienia z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Nie są również trafne zarzuty, że Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił, iż nie było podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący powoływał się ogólnie na stan zdrowia jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w sprawie istotne było, czy w okresie od dnia doręczenia decyzji ([...] lutego 2013 r.) do dnia upływu terminu do wniesienia odwołania, wystąpiły okoliczności, z powodu których skarżący nie mógł wnieść odwołania w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Skarżący nie wskazał takich okoliczności, z powodu których mógł wnieść odwołanie dopiero [...] marca 2013 r., a nie mógł wnieść w terminie do wniesienia odwołania.

Od dnia doręczenia decyzji nie przebywał w szpitalu i nie uprawdopodobnił, że stan jego zdrowia uniemożliwiał wniesienie odwołania w terminie.

Taka ocena Sądu pierwszej instancji nie oznacza, iż Sąd ten naruszył przepis art. 58 § 1 k.p.a., podzielając stanowisko organu, że nie zostało uprawdopodobnione, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, że zdaniem Sądu skarżący mógł skorzystać z pomocy matki, a jedynie to, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie mógł posłużyć się osobami trzecimi w dokonaniu czynności. Oznacza to, że okoliczność ta nie wymaga wyjaśnienia.

Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę.

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.