Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 kwietnia 2016 r. oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu [...] lipca 2014 r. w miejscowości Ż. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki Renault o nr rej. [...], którym wykonywano przejazd z ładunkiem ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (ładunek podzielny) w imieniu A. S.A. w Ś. (dalej: skarżąca, spółka). Podczas kontroli stwierdzono, iż przedmiotowy pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalną masę całkowitą. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] maja 2014 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Zatrzymany do kontroli pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do [...] listopada 2015 r.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, organ pierwszej instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
- – nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu – 23,35 t (po odjęciu 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę) – przekroczenie dopuszczalnej wartości o 4,35 t (ok. 22,9% dopuszczalnej wartości),
- – masa całkowita pojazdu – 31,8 t (po odjęciu 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę dla każdej osi) – przekroczenie dmc o 5,8 t (ok. 22,3% dopuszczalnej wartości),
- – podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in., że oceniając, czy kontrolowany zespół pojazdów przekroczył dopuszczalne parametry, wziął pod uwagę przede wszystkim wynik rzeczywistej masy całkowitej, która wyniosła aż 31,80 t. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nastąpiło przekroczenie od dopuszczalnej masy całkowitej aż o 5,8 t., czyli o 22,3%. Zdaniem organu, powyższe przekroczenie dmc stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że kontrolowany zespół pojazdów wypełniał definicję "pojazdu nienormatywnego". Organ pierwszej instancji zauważył jednocześnie, że przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej jest dodatkowym naruszeniem, które nie wywarło wpływu na ocenę nienormatywności zespołu pojazdów ani na wysokość nałożonej kary.
Decyzją z [...] maja 2015 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 460 ze zm., dalej: u.d.p.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 305), utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII, mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenia i stwierdził, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej ich kwalifikacji.
Mając na uwadze ujawnione w toku kontroli naruszenia, tj. przekroczenie o 4,35 t nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu – 23,35 t (tj. o 22,90%), a także przekroczenie dmc o 5,8 t (tj. o 22,30%) i stwierdzony brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, organ odwoławczy uznał, że w sprawie występuje brak zezwolenia kategorii VII ze względu na parametry wagowe i wymiarowe stwierdzone podczas czynności kontrolnych.
Organ odwoławczy uznał, że strona skarżąca w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych ze spornym przejazdem, a także, że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonych w toku kontroli naruszeń. Podmiotem wykonującym przejazd zaś jest ten, na rzecz którego jest wykonywany dany przejazd.
Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, wystarczy stwierdzenie jednokrotnego przejazdu, po konkretnej drodze publicznej, jednego pojazdu nienormatywnego.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu I instancji, organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1-4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/ i ust. 2 p.r.d., a także art. 41 u.d.p. Sąd stwierdził też, że organy prawidłowo zastosowały zarówno przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jak i rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych.
W ocenie Sądu I instancji, nie sposób uznać również, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia norm prawa europejskiego, wyrażonych w przepisach Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz. UE L z dnia 17 września 1996 r., 235.59 – Dz.Urz. UE-sp.07-2-478).
Sąd I instancji odwołał się do przepisów art. 2 pkt 35a p.r.d., art. 64 ust. 1 i 2 pkt 1 p.r.d., art. 140aa ust. 1 i 3 p.r.d. oraz art. 41 ust. 1 u.d.p.
Zdaniem Sądu I instancji, skoro do pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów użyto przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600, zasadne jest wskazanie, że miejsce, w którym przeprowadzano przedmiotowe pomiary, nie musiało podlegać ocenie pod katem spełniania warunków zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.
Ponadto, Sąd stwierdził, że w obowiązujących przepisach brak jest regulacji prawnej ważenia za pomocą wag nieautomatycznych przez organy kontrolne. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, brak wspomnianej procedury, nie czyni dokonanych w toku kontroli pomiarów - nieważnymi. Sąd zauważył, że pomimo braku stosownych procedur, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, dokonując czynności kontrolnych, w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, korzystają wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez właściwe organy. Miejsce przeprowadzenia spornego ważenia legitymowało się dokumentem zatwierdzającym, wydanym po przeprowadzeniu pomiarów przez uprawnionego geodetę.
Sąd I instancji wskazał też, że obydwie wagi użyte podczas kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności. Sąd uznał, że ważenie kontrolowanego zespołu pojazdów odbyło się z zachowaniem procedury określonej w instrukcji obsługi przeznaczonej dla wag typu LP 600. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej procedury ważenia, co znalazło pełne odzwierciedlenie zarówno w protokole kontroli, jak i uzasadnieniu decyzji. Sąd I instancji wskazał też, że brak jest jednocześnie jakichkolwiek zastrzeżeń co do prawidłowości użycia wspomnianych wag.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, skarżąca nie wykazała przesłanki uwolnienia od odpowiedzialności przewoźnika w postaci dołożenia należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, w związku z czym organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając w niniejszej sprawie sporne decyzje administracyjne, nie naruszyły art. 140aa ust. 4 p.r.d. W ocenie Sądu I instancji również strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd, którym był A. S.A.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca żądając jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.
Zarzuty skargi kasacyjnej obejmowały:
- 1. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu materialnego tzn. art. 2 pkt 35a p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem, iż pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego;
- 2. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu materialnego zapisanego pod lp. 7 tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem, że będący przedmiotem kontroli pojazd wypełniał parametry odpowiednie dla zezwolenia kategorii VII,
- 3. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu materialnego tzn. art. 140aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się utrzymaniem w mocy nałożonej kary administracyjnej za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym,
- 4. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu materialnego, tzn. art. 140 aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się uznaniem strony skarżącej kasacyjnie za podmiot wykonujący przejazd,
- 5. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania tzn. art. 134 § 1 p.p.s.a., przejawiające się błędnym przyjęciem przez Sąd I instancji, iż za pomocą wag LP 600 można wyznaczyć rzeczywistą masę całkowitą pojazdu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym, co oznacza, że sposób ujęcia jej zarzutów wyznacza granice rozpoznawania sprawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie autora skargi kasacyjnej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.
Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w przedstawionym wyżej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach, wobec czego podlega oddaleniu.
W zakresie naruszenia przepisów postępowania skarga kasacyjna zawiera jedynie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. uzasadniony błędnym przyjęciem przez Sąd I instancji, że za pomocą wag LP 600 można wyznaczyć rzeczywistą masę całkowitą pojazdu (pkt 5 petitum skargi kasacyjnej).
Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd jest obowiązany brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia. Zarzut naruszenia tego przepisu może być zatem uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze, naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można natomiast kwestionować sądowej oceny stanu faktycznego sprawy, ustalonego w postępowaniu administracyjnym.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wnosząca skargę kasacyjną kwestionuje bowiem, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. istotne dla sprawy ustalenia faktyczne organów (wyniki ważenia pojazdu) oraz ich ocenę dokonaną w zaskarżonym wyroku. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do tych kwestii, uznając że obydwie wagi użyte podczas kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności oraz, że ważenie kontrolowanego zespołu pojazdów odbyło się z zachowaniem procedury określonej w instrukcji obsługi przeznaczonej dla wag typu LP 600. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej procedury ważenia, wskazał też, że brak było jakichkolwiek zastrzeżeń co do prawidłowości użycia wspomnianych wag.
Należy dodać, że Sąd, rozstrzygając sprawę w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest obowiązany do odniesienia się do wszelkich aspektów sprawy, podnoszonych również przez skarżącego, jeżeli w jego ocenie nie mają one istotnego znaczenia dla jej rozpoznania.
W tych okolicznościach zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może być uwzględniony.
Odnosząc się w następnej kolejności do zarzutu, że wnosząca skargę kasacyjną spółka, na rzecz której przejazd był wykonywany została bezpodstawnie uznana za podmiot wykonujący przejazd w rozumieniu art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że ten zarzut nie ma prawnego uzasadnienia. Co prawda ustawa – Prawo o ruchu drogowym nie definiuje tego pojęcia. Zawiera jednakże definicję kierującego pojazdem (art. 2 pkt 20 p.r.d.). Na gruncie tej ustawy nie ma podstaw, aby utożsamiać kierowanie pojazdem z wykonywaniem przewozu, ponieważ ustawa odróżnia pojęcia kierującego pojazdem i wykonującego przejazd. Zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym wydaje się dla podmiotu wykonującego przejazd (art. 64d ust. 9 p.r.d.).
Natomiast kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazać uprawnionym osobom odpowiednie zezwolenie albo wypis zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 4 p.r.d.). Wynika z tego w sposób oczywisty, że osoba jedynie kierująca pojazdem nie musi ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na wykonanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. W świetle tych przepisów nie jest wykluczona sytuacja, w której ta sama osoba wystąpi w roli wykonującego przejazd i kierującego pojazdem. Całkowicie bezzasadny jest jednakże zarzut, że wykonującym przewóz jest kierowca i to on, a nie przedsiębiorca, na rzecz którego przejazd był wykonywany powinien posiadać wydane na niego zezwolenie na przejazd.
Co do pozostałych powiązanych ze sobą zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie podkreślić trzeba, że wobec braku uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy przyjąć, że ustalony przez organy i zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny nie został skutecznie podważony i jest prawidłowy.
Jak wynika z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i zastosowanych przepisów prawa, zaakceptowanych przez Sąd I instancji, przesłanką odpowiedzialności skarżącej Spółki w rozpoznawanej sprawie nie był jedynie przejazd pojazdem po drodze publicznej z przekroczeniem nacisku na podwójną oś napędową, bowiem odpowiedzialność ta i wysokość nałożonej kary pieniężnej związana jest również z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu..
Podczas kontroli stwierdzono: – nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu – 23,35 t (po odjęciu 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę) – przekroczenie dopuszczalnej wartości o 4,35 t (ok. 22,9% dopuszczalnej wartości); – masa całkowita pojazdu – 31,8 t (po odjęciu 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę dla każdej osi) – przekroczenie dmc o 5,8 t (ok. 22,3% dopuszczalnej wartości).
Istotne znaczenie i wystarczającą podstawę dla nałożenia i wysokości kary, miało zatem stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 5,8 t (przekroczenie o 22,3%). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 7) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku trzyosiowego pojazdu samochodowego – 25 ton albo 26 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. W tej sytuacji dla ukarania skarżącej bez znaczenia pozostaje możliwość nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisku na podwójną oś napędową, na co wskazywał już organ I instancji.
Z art. 2 pkt 35a p.r.d. wynika, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach Prawa o ruchu drogowym. Z kolei zgodnie z treścią art. 140 aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Z ww. przepisów jednoznacznie wynika, że dla oceny dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu miarodajne są przepisy p.r.d., w tym przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. Stąd też pogląd zaprezentowany przez autora skargi kasacyjnej, że pojazdem nienormatywnym jest wyłącznie pojazd, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, nie zasługuje na akceptację.
Autor skargi kasacyjnej pomija zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność dotyczącą tego, że karę w wysokości 15 000 zł wymierzono skarżącej za przejazd po drodze krajowej nr [...] pojazdem nienormatywnym, przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą, przewożącym ładunek podzielny. Podstawą wymierzenia kary były przepisy art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/ i ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 p.r.d.
Należy podkreślić, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział w ww. zakresie odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz wprowadził konstrukcję prawną polegającą na nałożeniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Skoro skarżąca kasacyjnie skutecznie nie podważyła ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, a zaakceptowanych przez Sąd I instancji co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przewidzianej przepisem § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów o 5,8 t (22,3%), to należało uznać za prawidłowe stanowisko organu, że pojazd wyczerpywał ustawową definicję pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d. i zasadnie nałożono na skarżącą karę stosownie do treści art. 140aa ust. 1 p.r.d. w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/ tej ustawy.
Dalsze zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na argumentacji, że pojazdem nienormatywnym jest wyłącznie pojazd, którego naciski na osi, a więc naciski na więcej niż jedną oś, są większe od dopuszczalnych oraz że karę pieniężną na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. można nałożyć wyłącznie za przejazd więcej niż jednym pojazdem nienormatywnym. Autor skargi kasacyjnej przywiązuje więc zasadniczą wagę do liczby mnogiej, jaką użyto w art. 2 pkt 35a i art. 140 aa ust.1 p.r.d. w odniesieniu do osi pojazdu i do pojazdów nienormatywnych. Należy przypomnieć, że w rozpatrywanej sprawie podstawą nałożenia kary był przejazd jednym pojazdem, z naruszeniem nie tylko dopuszczalnych nacisków na jedną oś ale też dopuszczalnej masy całkowitej. Nie ma wątpliwości, że wykładni językowej określonego przepisu prawa należy dokonywać przy uwzględnieniu gramatyki języka, w którym został on sformułowany. Warto zatem mieć na uwadze, że rzeczowniki odmieniają się nie tylko przez liczby lecz również przez przypadki.
Naciski osi (dopełniacz: kogo? czego?) to zatem naciski, jakie na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Taką interpretację art. 2 pkt 35a ustawy p.r.d. potwierdza art. 2 pkt 57 tej ustawy. Potwierdza ją również treść art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a/ i b/. Z tych przepisów jednoznacznie wynika, że karę nakłada się za przekroczenie nacisku jednej osi czyli w myśl art. 2 pkt 57 p.r.d. za nienormatywną sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Przy tym jak wskazano wyżej dla ukarania skarżącej wystarczające było stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o więcej niż 20%.
W taki sam sposób należy potraktować zarzut naruszenia art. 140aa ust. 1 p.r.d. oparty na stwierdzeniu, że ten przepis dopuszcza nałożenie kary pieniężnej jedynie w razie przejazdu więcej niż jednym pojazdem nienormatywnym. Taka wykładnia całkowicie wypacza sens regulacji prawnej mającej na celu ograniczanie do minimum przejazdów pojazdami, które ze względu na przekroczenia dopuszczalnych parametrów m.in. nacisku osi i masy całkowitej niszczą drogi. Nawet pomijając tę kwestię trzeba zauważyć, że stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej opiera się na bardzo wybiórczym potraktowaniu treści art. 140aa ust. 1 p.r.d., który mówi o przejeździe "pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia". Zezwolenie (jedno) wydaje się na przejazd jednym pojazdem (art. 64 ust. 1 pkt 1 i art. 64d ust. 1 i ust. 9 pkt 4 p.r.d.). Stąd podlegający karze pieniężnej przejazd "bez zezwolenia" może oznaczać tylko przejazd jednym pojazdem.
Inaczej przepis art. 140aa ust. 1 p.r.d. powinien stanowić o "przejeździe pojazdów nienormatywnych bez zezwoleń". Wydaje się, że użycie w tym przepisie liczby mnogiej: pojazdy nienormatywne, mogło służyć podkreśleniu, że pojazdy mogą być w różny sposób nienormatywne (nie ma więc jednego wzorca pojazdu nienormatywnego).
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1667). Naczelny Sąd Administracyjny, zasądzając na rzecz organu kwotę 3600 zł, uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował wcześniej w sprawie wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.